سوره طه، آیه ۵۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۵
فَلَنَأْتِيَنَّكَ بِسِحْرٍ مِثْلِهِ فَاجْعَلْ بَيْنَنَا وَ بَيْنَكَ مَوْعِداً لاَ نُخْلِفُهُ نَحْنُ وَ لاَ أَنْتَ مَكَاناً سُوًى
قطعاً ما هم سحری همانند آن برای تو خواهیم آورد! هم اکنون (تاریخش را تعیین کن، و) موعدی میان ما و خودت قرار ده که نه ما و نه تو، از آن تخلّف نکنیم؛ آن هم در مکانی که نسبت به همه یکسان باشد!»
معنی کلمات و عبارات
«مَکَاناً سُویً»: مکان صاف و مسطّح. جائی که مسافت آن نسبت به ما و شما یک اندازه باشد. (مَکاناً) بدل از (مَوْعِداً) است.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - فرعون براى مقابله با موسى(ع) به وسیله سحر مصمم شد. «فلنأتینّک بسحر مثله »
«لنأتینّک» حاوى لام تأکید و نون تأکید ثقلیه است و بر اعلان تصمیم قطعى فرعون براى مقابله با موسى(ع) دلالت مى کند.
۲ - فرعون، مدعى قدرت ارائه سِحرى همانند معجزات و آیات موسى(ع) «فلنأتینّک بسحر مثله »
۳ - فرعون، معجزات موسى(ع) را سِحر خوانده و امکان انجام نظیر آن را دلیل معجزه نبودن آن دانسته بود. «فلنأتینّک بسحر مثله »
۴ - وجود سِحر و ساحر، در مصر باستان «فلنأتینّک بسحر مثله »
۵ - فرعون، مطمئن به توانایى خویش در جمع آورى امکانات (سِحر و ساحران) براى مقابله با موسى(ع) «موعدًا لانخلفه نحن »
تأکید فرعون بر عدم تخلف از زمان موعود، حکایت از آمادگى او براى جمع آورى ساحران و ارائه سحرى بزرگ دارد.
۶ - فرعون با تظاهر به اطمینان خویش بر پیروزى بر موسى(ع)، تعیین مکان و زمان رویارویى را به او واگذار کرد. «فاجعل بیننا و بینک موعدًا لانخلفه »
در این که «موعداً» مصدر است یا اسم زمان و یا اسم مکان، نظریاتى چند ابراز شده است. گفتنى است که به قرینه وصف «لانخلفه» و کلمه «مکاناً» و کلمه «یوم الزینة» (در آیه بعد) مى توان پى برد که مجموعه هر سه معنا، مورد نظر بوده است; هر چند براى برخى از آن معانى کلام داراى تقدیراتى باشد.
۷ - فرعون به موسى(ع) اطمینان داد که او و یارانش، از حضور در میعادگاه تخلف نخواهند ورزید. «موعدًا لانخلفه نحن »
۸ - فرعون از موسى(ع) خواست به وى اطمینان دهد که او نیز در میعادگاه حاضر خواهد شد. «و لا أنت »
۹ - فرعون به قدرت یک تنه موسى(ع) در برابر تشکیلات عریض و طویل خویش اعتراف کرد. «فاجعل بیننا ... لانخلفه نحن و لاأنت »
برداشت یاد شده از آنجا است که فرعون ضمیر مربوط به خود را جمع (نحن) و ضمیر مربوط به موسى(ع) را مفرد (أنت) ذکر کرده است. البته محتمل است انتخاب این نحوه سخن براى تعظیم خود باشد; ولى این نکته را نمى توان از نظر دور داشت که در هر صورت، فرعون با مجموع امکانات و قدرت خود، در برابر موسى(ع) موضع گیرى کرده بود.
۱۰ - فرعون، براى مقابله با معجزات موسى(ع) از او خواست مکانى مناسب و هموار را در نظر گیرد. «فاجعل ... مکانًا سوًى »
«مکاناً» بدل است براى «موعداً» و «سوى» به معناى مستوى است. «مکاناً سوى»; یعنى، زمینى که مسطح باشد. این وصف، آگاهى طرفین را بر آنچه انجام مى گیرد، ممکن مى سازد.
۱۱ - دعوت موسى(ع) و مقابله فرعون با آن حضرت، موضوعى مطرح در افکار عمومى مردم مصر «فاجعل ... موعدًا ... مکانًا سوًى »
سعى فرعون در مقابله با موسى(ع) به وسیله سحر، و دعوت از مردم براى شرکت در این رویارویى، حکایت از آن دارد که موضوع دعوت آن حضرت، موضوعى مطرح در جامعه آن زمان بوده و مردم این رویداد را تعقیب مى کرده اند.
۱۲ - فرعون، ناگزیر از قانع کردن افکار عمومى مردم مصر، دربرابر دعوت و معجزات حضرت موسى(ع) «فلنأتینّک بسحر مثله فاجعل ... مکانًا سوًى»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ابزار مبارزه با موسیجادو در مصرباستاندرخواست وفای به عهد از موسیفرعون و افکار عمومیفرعون و تخلف وعدهفرعونیان و تخلف وعدهپیروزی فرعوناستفاده از جادواطمینان فرعونهمانندسازی معجزه موسیمبارزه فرعونروش برخورد با موسیادعای فرعونمیعاد فرعون با موسیخواسته های فرعوناقرار فرعوندعوت موسیقدرت موسیتاریخ جادوتهمت جادوگری به موسیتهمتهای فرعونمبارزه با موسیمعجزه موسیقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- فراخوانی جادوگران، دسیسه فرعون و کارگزارانش برای خنثا کردن ایه ارایه شده از سوی موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- استعانت بیحاصل فرعون از جادوگران برای مبارزه با موسی(علیه السلام)+۹ آیه
- تهدید افترازنندگان به کیفر، از سوی خداوند+۲ آیه
- هشدار موسی(علیه السلام) به جادوگران فرعونی (قبل از ایمان) از گرفتار شدن به عذاب الهی+۲ آیه
- فرعون، مدّعی قدرت بر ارایه سحر، همانند معجزات موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- تهمت سحر به موسی(علیه السلام)، از سوی فرعون+۳ آیه
- اتّهام سحر به موسی(علیه السلام)، افترایی به خداوند+۱ آیه
- رواج سحر و ساحری، در مصر باستان+۷ آیه
- استمداد بی حاصل فرعون از ساحران، برای مبارزه با موسی(علیه السلام)+۵ آیه
- توسّل فرعون به سحر ساحران، در پی عجز از مقابله با معجزات موسی(علیه السلام)+۸ آیه
- ترساندن ساحران از عذاب خداوند، سخن موسی(علیه السلام) در مقابله با انان+۳ آیه
- ترساندن ساحران از عذاب خداوند، سخن موسی(علیه السلام) در مقابله با انان+۳ آیه
- گرد امدن ساحران برای مبارزه با موسی(علیه السلام)، در روز معیّن و زمان اجتماع مردم+۴ آیه
- سؤال ساحران فرعونی از موسی(علیه السلام) برای تعیین اغاز کننده مبارزه+۴ آیه
- صبح عید فرعونیان، وعده گاه موسی(علیه السلام) با فرعون، برای مبارزه با سحر ساحران+۲ آیه
- حضور موسی(علیه السلام) و فرعونیان در صبح عید مصریان، در مکانی مشخص برای مبارزه، و پیروزی موسی(علیه السلام) بر انان+۵ آیه
- یاداوری ناکامی اهل افترا در امّتهای پیشین، از جانب موسی(علیه السلام)، درس عبرت برای فرعونیان+۴ آیه
- استعانت بی حاصل فرعون از جادوگران، برای مبارزه با موسی(علیه السلام)+۱۰ آیه
- توطیه فرعون، علیه موسی(علیه السلام) با فراخوانی ساحران، جهت خنثی کردن برنامه های موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- فراخوانی فرعون از ساحران، برای مقابله با موسی(علیه السلام)+۱۲ آیه
- استعانت فرعون از جادوگران، برای مبارزه با موسی(علیه السلام)+۹ آیه
- گفتگوی فرعون با موسی(علیه السلام) درباره مبارزه و مسابقه با وی، در جهت ابطال معجزات ان حضرت+۲ آیه
- مشورت ساحران فرعون، در مورد چگونگی مقابله با موسی علیه السلام+۲ آیه
- پیروزی معجزه بر سحر، در مبارزه موسی علیه السلام با ساحران فرعون+۲۴ آیه
- وعده میان موسی علیه السلام و فرعون، درباره تخلّف نکردن انان، جهت حضور در میعادگاه+۱ آیه
- اطمینان دادن فرعون به موسی علیه السلام به تخلف نورزیدن از حضور در میعادگاه، برای مبارزه با اعجاز او+۱ آیه
- وعده موسی علیه السلام با فرعون، برای حضور خویش در میعادگاه+۱ آیه