آیه ۶۱ سوره طه

سوره طه، آیه ۶۱ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۵

قَالَ لَهُمْ مُوسَى وَيْلَكُمْ لاَ تَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ كَذِباً فَيُسْحِتَكُمْ بِعَذَابٍ وَ قَدْ خَابَ مَنِ افْتَرَى

موسی به آنان گفت: «وای بر شما! دروغ بر خدا نبندید، که شما را با عذابی نابود می‌سازد! و هر کس که (بر خدا) دروغ ببندد، نومید (و شکست خورده) می‌شود!»

معنی کلمات و عبارات
«وَیْلَکُمْ»: وای بر شما! نابود شوید! «یُسْحِتَ»: ریشه‌کن و نابود می‌گرداند. «خَابَ»: ناامید گردید. شکست خورد.
نزول
نکات آیه
۱ - فرعون و فرعونیان، از زمره افترازنندگان به خداوند «لاتفتروا على اللّه کذبًا » ۲ - شرک و سِحر خواندن معجزات موسى و ادعاى آوردن همانند براى آن و تکذیب رسالت الهى آن حضرت، از جمله افتراهاى فرعونیان به خداوند بود. «لاتفتروا على اللّه کذبًا» با توجه به آیات پیشین که مشتمل بر بیان توحید از زبان موسى(ع) و نیز ارائه معجزات، و عکس العمل فرعون در سحر خواندن آنها بود، مى توان به مواردى از افتراهاى فرعونیان اشاره کرد. ۳ - سِحر خواندن معجزات پیامبران، دروغ بستن به خداوند است. «لاتفتروا على اللّه کذبًا » إفترا; یعنى، دروغ بافتن و به قرینه «على اللّه»، مراد دروغى است که در باره خداوند ساخته و پرداخته شده باشد. اضافه کلمه «کذباً» براى تأکید است. ۴ - ترساندن فرعونیان از عذاب - به خاطر افتراى بر خداوند - سرلوحه سخنان موسى(ع) در صحنه مقابله با ساحران فرعون «قال لهم موسى ویلکم لاتفتروا على اللّه کذبًا فیسحتکم بعذاب » «ویل»; یعنى، «اندوه» و «هلاکت» و «هر سختى که از ناحیه عذاب پدید آید» (لسان العرب). «ویلکم» نفرین است; یعنى، عذاب باد بر شما. برخى آن را مفعول براى فعل محذوف دانسته اند; یعنى، ألزموا ویلکم (با هلاکت و عذابتان همدم باشید). جمله «فیسحتکم بعذاب» روشنگر مفاد «ویلکم» است. ۵ - افتراى بر خداوند و گفتن چیزهاى دروغ و خود بافته در باره او، گناهى عظیم و موجب استحقاق عذاب استیصال و نابودى است. «لاتفتروا على اللّه کذبًا فیسحتکم بعذاب » «إسحات» (مصدر «یسحتکم») به معناى ریشه کن کردن و نابود ساختن است. «فیسحتکم بعذاب» با توجه به نکره بودن «عذاب» - که بر عظمت و شدت آن دلالت دارد - به این معنا است: شما را با عذابى سخت، ریشه کن و هلاک خواهد ساخت. ۶ - بهره جستن موسى(ع) از تجمع مردم مصر جهت تماشاى صحنه مقابله او و ساحران، براى بیم دادن مردم و دعوت آنان به توحید و ایمان «قال لهم موسى ویلکم لاتفتروا على اللّه کذبًا » ۷ - بیم دادن مردم از عذاب خداوند، و استفاده از فرصت ها براى تبلیغ، از وظایف مبلغان دین است. «قال ... ویلکم لاتفتروا ... بعذاب » ۸ - افترا و دروغ بستن به خداوند، هیچ ثمرى براى انجام دهنده آن ندارد. «لاتفتروا على اللّه کذبًا ... و قد خاب من افترى» «خیب» به معناى بهره نبردن و محروم شدن است. (قاموس). به قرینه صدر آیه -که موضوع آن افترا به خداوند بود - مقصود، محرومیت و نتیجه نگرفتن کسى است که در باره خداوند سخنانى ناصحیح و دروغ به زبان آورده بود. ۹ - افترا و دروغ بستن به دیگران، کارى ناروا و بى عاقبت است. «و قد خاب من افترى » ۱۰ - موسى(ع) با توجه به افتراهاى فرعونیان بر خداوند، به آنان هشدار داد و شکست و ناکامى را براى آنان پیش بینى کرد. «ویلکم لاتفتروا على اللّه ... و قد خاب من افترى » ۱۱ - موسى(ع)، با یادآورى ناکامى اهل افترا در امت هاى پیشین، آن را درس عبرتى براى فرعونیان خواند. «و قد خاب من افترى» جمله «قد خاب...» خبر از حال گذشتگان است و به منظور عبرت گیرى حاضران در صحنه مبارزه موسى و فرعون، بیان شده است.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
  • هشدار موسی(علیه السلام) به فرعونیان درباره گرفتار شدن به عذاب، سبب اختلاف نظر انان درباره برخورد با وی+۱ آیه
  • هشدار موسی(علیه السلام) به فرعونیان، مبنی بر گرفتاری به عذاب الهی در صورت افترا بر خدا، سبب اختلاف نظر انان در برخورد با وی+۱ آیه
  • دروغ بستن به خدا، سبب زیانکاری و تباهی+۴ آیه
  • افترا به خدا، درپیدارنده عذاب استیصال
  • نسبت ناروای جادوگری به موسی(علیه السلام) از سوی فرعونیان+۲ آیه
  • نهی فرعونیان از افترا به خدا، به وسیله موسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • هشدار موسی(علیه السلام) به فرعونیان، از عاقبت افترا بستن به خدا و گرفتارشدن به عذاب او
  • ترور شخصیّت موسی(علیه السلام) با نسبت ناروای جادوگری از سوی فرعونیان به وی+۵ آیه
  • تهدید افترازنندگان به کیفر، از سوی خداوند+۶ آیه
  • هشدار موسی(علیه السلام) به جادوگران فرعونی (قبل از ایمان) از گرفتار شدن به عذاب الهی+۲ آیه
  • حرمت افترا به خداوند+۵ آیه
  • حرمت افترا به خدا+۶ آیه
  • حرمت افترا به موسی(علیه السلام)+۵ آیه
  • افترا به خدا، درپی دارنده خسران اخرتی+۵ آیه
  • روز مقابله و مبارزه ساحران فرعون با موسی(علیه السلام)، روزی سرنوشت ساز از دیدگاه فرعون+۲ آیه
  • اتّهام سحر به موسی(علیه السلام)، افترایی به خداوند+۱ آیه
  • ترساندن ساحران از عذاب خداوند، سخن موسی(علیه السلام) در مقابله با انان+۳ آیه
  • ترساندن ساحران از عذاب خداوند، سخن موسی(علیه السلام) در مقابله با انان+۳ آیه
  • حضور موسی(علیه السلام) و فرعونیان در صبح عید مصریان، در مکانی مشخص برای مبارزه، و پیروزی موسی(علیه السلام) بر انان+۴ آیه
  • یاداوری ناکامی اهل افترا در امّتهای پیشین، از جانب موسی(علیه السلام)، درس عبرت برای فرعونیان+۴ آیه
  • نهی فرعون و فرعونیان از افترای به خدا، به وسیله موسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • افترا و بهتان زدن، عملی قبیح از نظر عقل+۳ آیه
  • مشورت ساحران فرعون، در مورد چگونگی مقابله با موسی علیه السلام+۲ آیه
  • مشورت فرعونیان، برای تصمیمگیری در چگونگی مقابله با موسی علیه السلام+۱ آیه
  • پیروزی معجزه بر سحر، در مبارزه موسی علیه السلام با ساحران فرعون+۱۰ آیه
  • موسی علیه السلام، هشداردهنده به فرعونیان، از عذاب الهی+۱ آیه
  • ترور شخصیّت موسی علیه السلام با نسبت ناروای جادوگری از سوی فرعونیان به وی+۵ آیه
واژه‌ها