سوره طه، آیه ۶۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۵
قَالُوا إِنْ هٰذَانِ لَسَاحِرَانِ يُرِيدَانِ أَنْ يُخْرِجَاكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِمَا وَ يَذْهَبَا بِطَرِيقَتِكُمُ الْمُثْلَى
گفتند: «این دو (نفر) مسلّماً ساحرند! میخواهند با سحرشان شما را از سرزمینتان بیرون کنند و راه و رسم نمونه شما را از بین ببرند!
معنی کلمات و عبارات
«إِنْ»: حرف مشبّهةٌ بالفعل و مخفّف از مثقّله است و به همین خاطر در مابعد خود عمل نکرده است. یا این که (إِنْ) حرف نافیه و به معنی (ما) است و حرف لام واژه (لَسَاحِرَانِ) به معنی (إِلاّ) است و تقدیر چنین است: ما هذانِ إِلاّ ساحِرانِ. این دو نفر جز دو ساحر نبوده و نیستند. «طَریقَة»: راه و رسم. آئین و مذهب. «الْمُثْلَی»: مؤنّث (أَمْثَل) به معنی افضل است، یعنی: بهتر و برتر. مرادشان آئین عالی و مذهب حق است.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - برخى از فرعونیان در پى سخنان موسى(ع)، به آن حضرت گرایش پیداکرده، و موجب بروز تنش در میان فرعونیان گردیدند. «فتنزعوا ... قالوا إن هذن لسحرن »
فاعل «قالوا» به قرینه «فأجمعوا کیدکم» (در آیه بعد) گروهى از فرعونیان بودند که با گروهى دیگر از خودشان به گفت وگو پرداختند. آیه قبل نیز به این معنا تصریح دارد که در میان فرعونیان مشاجره اى پدید آمد. این مشاجره در باره موسى(ع) بوده و فاعل «قالوا» سعى در توجیه گروه دوم داشته است.
۲ - فرعونیان براى جلب نظر و توجیه تمایل یافتگان به موسى(ع)، دست به حرکت تبلیغاتى و توجیهى زدند. «فتنزعوا ... و أسرّوا النجوى . قالوا إن هذن لسحرن »
۳ - تأکید بر ساحربودن موسى و هارون(ع)، از جمله حرکت هاى تبلیغى فرعونیان بود. «قالوا إن هذن لسحرن »
حرف «إن» مخفف از «إنّ» و ملغى از عمل است; ولى معناى تأکید را مى رساند.
۴ - هارون، همگام موسى(ع) در مبارزه با فرعون و حاضر در صحنه مقابله موسى و ساحران «إن هذن لسحرن »
۵ - متهم ساختن موسى و هارون(ع) به تلاش و برنامه ریزى براى بیرون راندن قبطیان از مصر به وسیله سِحر، از جمله محورهاى تبلیغاتى فرعونیان علیه موسى(ع) «لسحرن یریدان أن یخرجاکم من أرضکم بسحرهما »
۶ - فرعونیان (قبطیان) سرزمین مصر را از آن خود مى دانستند. «یخرجاکم من أرضکم »
۷ - فرعونیان، خود را برخوردار از راه و آیینى نمونه و برتر مى دانستند. «و یذهبا بطریقتکم المثلى »
«طریقة» به معناى راه و روش است و «مثلى» (مؤنث «أمثل»); یعنى، به حق شبیه تر و به خیر و خوبى نزدیک تر (مفردات راغب).
۸ - فرعونیان در تبلیغات خود علیه موسى و هارون(ع)، آنان را درهم شکننده و نابود کننده راه و روش نمونه و برتر خویش معرفى کردند. «و یذهبا بطریقتکم المثلى »
۹ - بهره بردارى فرعونیان از علاقه قبطیان به وطن و سرزمین و احساسات ملى و مذهبى آنان، در تبلیغات خود علیه موسى(ع) «یخرجاکم من أرضکم ... بطریقتکم المثلى »
۱۰ - اتهام، و نیز ادعاى برترى در آیین و روش زندگى، شیوه مستکبران دربرخورد با حق و آیین پیامبران «إن هذن لسحرن ... بطریقتکم المثلى »
۱۱ - ایادى و طرفداران فرعون، همان سخنان و نظرات فرعون را در باره موسى(ع) تکرار و تبلیغ مى کردند. «أجئتنا لتخرجنا من أرضنا بسحرک ... لسحرن یریدان أن یخرجاکم »
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
برتری دین فرعونیانتبلیغ علیه هارونتبلیغ فرعونیانتهمت جادوگری به هارونتهییج عواطف فرعونیانتوجیه گری فرعونیانحق ستیزی مستکبرانروش تبلیغ فرعونمبارزه موسملی گرایی فرعونیاننابودکننده روش فرعونیانمبارزه با جادوگران فرعوناخراج فرعونیان از مصرزمینه اختلاف فرعونیانآثار سخن موسیادعای فرعونیانتبلیغ علیه موسیروش تبلیغ فرعونیانروش برخورد مستکبرانتهییج عواطف در تبلیغمبارزه با فرعونمبارزه هارونروش برخورد با انبیاتهمتهای فرعونیانبینش فرعونیاننقش موسیفرعون و موسیفرعونیان و موسیتهمت جادوگری به موسینقش هارونقصه هارونقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
- بیرون راندن مردم مصر از سرزمین خود با جادو، تهمت فرعونیان به موسی و هارون(علیهما السلام)
- فراخوانی جادوگران، دسیسه فرعون و کارگزارانش برای خنثا کردن ایه ارایه شده از سوی موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- اتّحاد جادوگران در برابر موسی(علیه السلام) پس از فراخوانی فرعون+۱ آیه
- دعوت فرعونیان از جادوگران به اتّحاد در برابر موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- ادّعای فرعونیان مبنی بر اراده موسی(علیه السلام) جهت اواره ساختن قوم فرعون از سرزمینشان+۲ آیه
- ادّعای فرعونیان مبنی بر اراده موسی(علیه السلام) و هارون(علیه السلام) برای از بین بردن راه و رسم برتر انان
- نسبت ناروای جادوگری به موسی(علیه السلام) از سوی فرعونیان+۴ آیه
- ترور شخصیّت موسی(علیه السلام) با نسبت ناروای جادوگری از سوی فرعونیان به وی+۶ آیه
- ترور شخصیّت هارون(علیه السلام) از سوی فرعونیان، با نسبت جادوگری به وی+۲ آیه
- حرمت افترا به موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- افترای سحر به موسی(علیه السلام)، از جانب فرعونیان+۴ آیه
- اتّهام سحر به هارون(علیه السلام)، از سوی فرعونیان
- بیرون راندن مردم مصر از سرزمین خود با سحر، تهمت فرعونیان به هارون(علیه السلام)
- اجتماع ساحران در برابر موسی(علیه السلام)، پس از فراخوانی فرعون+۲ آیه
- ساحران فرعون، مطمین به غلبه سحرشان بر معجزه موسی(علیه السلام)
- موسی(علیه السلام) متّهم به اخراج مردم مصر، از محلّ سکونت شان+۳ آیه
- هارون(علیه السلام)، متّهم به اخراج مردم مصر، از محلّ سکونت شان
- افترای فرعون، با سحر پنداشتن معجزات موسی(علیه السلام)+۴ آیه
- تهمت فرعون به موسی(علیه السلام) مبنی بر تصمیم او برای اواره کردن فرعونیان از سرزمین خود با جادوگری+۳ آیه
- توطیه فرعون، علیه موسی(علیه السلام) با فراخوانی ساحران، جهت خنثی کردن برنامه های موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- ترور شخصیّت هارون(علیه السلام) از سوی فرعون، با نسبت جادو به وی+۴ آیه
- دعوت فرعونیان از یکدیگر جهت به کارگیری تمام قدرت خود، برای مقابله با موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- اوارهسازی فرعونیان از سرزمین مصر، اتّهام فرعون و اشراف دربار وی به موسی و هارون علیهما السلام+۷ آیه
- موسی علیه السلام متّهم به اخراج مردم مصر، از محلّ سکونت شان+۷ آیه
- هارون علیه السلام، متّهم به اخراج مردم مصر، از محلّ سکونتشان+۱ آیه
- فرعونیان (قبطیان)، مدّعی مالکیّت بر سرزمین مصر+۷ آیه
- پیروزی معجزه بر سحر، در مبارزه موسی علیه السلام با ساحران فرعون+۹ آیه
- اتهام سحر بودن معجزات موسی علیه السلام از سوی فرعونیان+۷ آیه
- حیله و نیرنگ فرعون با تحریک مردم به اواره شدن از سرزمین خود، در صورت ایمان به موسی علیه السلام+۲ آیه
- اراده موسی علیه السلام جهت اواره ساختن قوم فرعون، از ادعاها و افتراهای فرعونیان+۴ آیه
- اراده موسی علیه السلام برای از بین بردن راه و رسم برتر قوم فرعون، از ادعاها و افتراهای فرعونیان+۱ آیه
- تحریک فرعون بر ضد موسی علیه السلام از سوی اشراف درباری+۲ آیه
- اراده موسی علیه السلام جهت اواره ساختن قوم فرعون، از افتراهای فرعونیان+۴ آیه
- اراده موسی علیه السلام برای از بین بردن راه و رسم برتر قوم فرعون، از افتراهای فرعونیان+۱ آیه
- ترور شخصیّت موسی علیه السلام با نسبت ناروای جادوگری از سوی فرعونیان به وی+۶ آیه
- اوارهسازی قبطیان از سرزمین خود، افترای اشراف درباری و فرعون به موسی علیه السلام+۳ آیه
- نجوای مخفیانه ساحران فرعونی درباره چگونگی مقابله با موسی علیه السلام+۱ آیه
- علاقه به وطن ابزاری برای تحریک دیگران+۱ آیه
- استفاده ابزاری فرعون از علاقه به وطن برای تحریک احساسات ملی مذهبی قبطیان در تبلیغات علیه موسی علیه السلام+۱ آیه
- تحریک فرعون بر ضدّ موسی و هارون علیهما السلام از سوی اشراف درباری+۲ آیه
- نجوای فرعونیان، برای ایجاد اتحّاد و توطیه در برابر موسی و هارون علیهما السلام+۳ آیه
- اتّهام سحر، از حربههای اشرافی فرعونی بر ضدّ موسی و هارون علیهما السلام+۴ آیه
- اواره ساختن قبطیان، از افتراهای فرعون و پیروانش به موسی و هارون علیهما السلام+۳ آیه
- اراده موسی و هارون علیهما السلام برای از بین بردن راه و رسم برتر قبطیان، از اتّهامات فرعون و فرعونیان+۲ آیه
- نسبت ناروای جادوگری به موسی و هارون علیهما السلام از سوی فرعون و قبطیان+۵ آیه
- فرعون، از موانع جدّی تبلیغ موسی و هارون علیهما السلام با متّهم کردن ایشان+۵ آیه
- ترور شخصیّت موسی و هارون علیهما السلام از سوی فرعون و فرعونیان، با نسبت ناروای جادوگری به ایشان+۳ آیه
- تحریک احساسات مردم علیه موسی و هارون علیهما السلام از سوی فرعون+۲ آیه