آیه ۷۳ سوره طه

سوره طه، آیه ۷۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۶

إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغْفِرَ لَنَا خَطَايَانَا وَ مَا أَكْرَهْتَنَا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَ اللَّهُ خَيْرٌ وَ أَبْقَى

ما به پروردگارمان ایمان آوردیم تا گناهانمان و آنچه را از سحر بر ما تحمیل کردی ببخشاید؛ و خدا بهتر و پایدارتر است!»

معنی کلمات و عبارات
«خَطَایَا»: خطاها. گناهان و بدیها. «أَکْرَهْتَنَا»: به ما تحمیل کردی. وادارمان نمودی. این جمله بیانگر این واقعیّت است که جادوگران می‌دانستند که جادوگری، گمراهسازی و کار ناپسندی است. فرعون آن را برای به هراس انداختن مردم از خود، مورد بهره‌برداری قرار می‌داد.
نزول
نکات آیه
۱ - ساحران مؤمن، در برابر فرعون و تهدیدهاى وى، بر ایمان خود به پروردگارشان تأکید کردند. «لن نؤثرک ... إنّا ءامنّا بربّنا » ۲ - ساحران مؤمن، به گناه و خطاى خویش معترف و به آمرزش خداوند امیدوار بودند. «إنّا ءامنّا بربّنا لیغفر لنا خطینا » «خطایا» (جمع «خطیئة») به معناى گناهانى است که از روى عمد انجام شود (لسان العرب). ۳ - آمرزش گناهان به دست خداوند و در اختیار او است. «لیغفر لنا خطینا » ۴ - کفر و شرک، گناه و نیازمند توبه و طلب مغفرت از پیشگاه خداوند «لیغفر لنا خطینا » مصداق مورد نظر از خطیئة - به قرینه آیات بعد که جرم و ایمان را در مقابل یکدیگر قرار داده است - گناه کفر به خداوند و انکار رسالت موسى(ع) است. ۵ - ساحران مؤمن، برخلاف میل باطنى و با اجبار حکومت فرعونى، وادار به مقابله با موسى(ع) شده بودند. «و ما أکرهتنا علیه من السحر » «إکراه»; یعنى، وادار کردن کسى به کارى که خود تمایل به آن نداشته باشد. گفتنى است که «أکرهتنا» سخن ساحران مؤمن، خطاب به فرعون است; یعنى، تو ما را به سحر و مبارزه علیه موسى(ع) وادار کردى. اقداماتى که ساحران در شیوه اجراى سحر انجام دادند، گرچه اختیارى بود; ولى احضار آنان در صحنه مبارزه با موسى(ع) اجبارى بوده است. ۶ - گناه هرچند بدون تمایل و با اکراه صورت بگیرد، نیازمند بخشش الهى و توبه است. «إنّا ءامنّا لیغفر ... و ما أکرهتنا علیه من السحر » در کلام ساحران مؤمن هم «خطایا» نیازمند غفران دانسته شده و هم «ما أکرهتنا»; بنابراین گناه اگر چه از روى اجبار و عدم تمایل نیز باشد، نیازمند مغفرت الهى است. ۷ - وجود فشار و اکراه و سلب آزادى در حکومت فرعون «ما أکرهتنا علیه من السحر » ۸ - سِحر و ساحرى، گناهى نیازمند توبه و مغفرت خداوند «لیغفر لنا ... و ما أکرهتنا علیه من السحر » نیازمندى سحر و ساحرى به غفران الهى، نشان از گناه بودن آن دارد، اشاره ساحران به اکراهى بودن آن، نوعى اعتذار از صدور آن گناه، براى جلب مغفرت الهى است. ۹ - ساحران فرعون، پس از ایمان به موسى(ع) از اقدام به سِحر به نفع فرعون، اظهار پشیمانى کرده و خواستار بخشش الهى شدند. «لیغفر لنا ... ما أکرهتنا علیه من السحر » ۱۰ - خداوند خیر محض و پاینده ترین موجود است. «واللّه خیر و أبقى » «خیر» در دو معنا به کار مى رود: ۱- معناى وصفى (خیر مقابل شر) ۲- معناى تفضیلى در این آیه گر چه هر دو معنا قابل توجیه است، ولى در برداشت یاد شده معناى وصفى مورد نظر است. ۱۱ - پاداش هاى خداوند، بهترین و پاینده ترین پاداش ها است. «واللّه خیر و أبقى » خیربودن خداوند براى انسان - بنابراین که «خیر» اسم تفضیل باشد - ناظر به بهتر بودن پاداش هاى او نیز مى باشد و اطلاق «أبقى» شامل هر چیزى است که به خداوند ارتباط یابد; یعنى، او و پاداش ها و عذابش، باقى تر و پاینده تر است. این سخن پاسخى است از ساحران به فرعون که گفته بود: «أیّنا أشدّ عذاباً و أبقى». ۱۲ - ساحران در پاسخ فرعون، خداوند را برتر از او و وصول به خدا را، ارجمندتر از آسایش دنیوى و پاینده تر از زندگانى در دنیا معرفى کردند. «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا ... واللّه خیر و أبقى » ۱۳ - ایمان به خداوند، زمینه ساز بخشش گناهان از سوى او است. «إنّا ءامنّا بربّنا لیغفر لنا خطینا» ۱۴ - بخشش گناهان، پرتوى از ربوبیت خداوند است. «إنّا ءامنّا بربّنا لیغفر لنا خطینا» ۱۵ - «خیر»، از اوصاف خداوند است. «واللّه خیر »
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
  • سلب ازادی دینی از جادوگران از سوی حکومت فرعون+۷ آیه
  • سلب ازادی دینی از جادوگران به وسیله فرعونیان+۷ آیه
  • استبداد فرعون، زمینهساز محروم ساختن مردم از انتخاب دین+۱۲ آیه
  • جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۵ آیه
  • ابقی
  • اعتراف جادوگران فرعون به خطاکاری خود+۲ آیه
  • اکراه جادوگران بر سحر از سوی فرعون، برای مقابله با موسی(علیه السلام)
  • امیدواری جادوگران فرعون به امرزش خطاهای خود+۲ آیه
  • ایمان، از اسباب امرزش الهی
  • ایمان جادوگران فرعون به ربوبیّت خدا، پس از مشاهده معجزه موسی(علیه السلام)+۱۰ آیه
  • معجزه موسی(علیه السلام)، عامل ایمان جادوگران فرعون+۸ آیه
  • امید به ثواب الهی، اسانکننده مشکلات+۸ آیه
  • نقش معجزه، در تربیت و هدایت انسانها+۸ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۰ آیه
  • تاکید جادوگران مؤمن بر ایمان خود، در برابر تهدیدهای سخت فرعون+۴ آیه
  • خدا، موجودی جاودانه و همیشگی
  • ایمان به خدا، سبب امیدواری به امرزش گناهان از سوی خدا+۳ آیه
  • ایمان جادوگران فرعون به خدا، پس از مشاهده معجزه موسی(علیه السلام)+۱۰ آیه
  • ایمان جادوگران فرعون به خدای جهانیان+۷ آیه
  • خیر، از اسما و اوصاف خداوند
  • امرزشگری خداوند، عامل ترجیح او بر فرعون، از دیدگاه ساحران+۱ آیه
  • ربوبیّت خدا، مقتضی استغفار به درگاه او
  • ربوبیّت خدا، مقتضی ایمان به او+۵ آیه
  • ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی امرزش گری او
  • خداوند، خیر محض و پاینده ترین موجود+۱ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۱ آیه
  • انتخاب دین موسی(علیه السلام) از سوی ساحران، به رغم میل فرعون+۱۲ آیه
  • اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
  • اظهار پایداری در راه ایمان به خدا و موسی(علیه السلام)، عکس العمل ساحران، در برابر تهدید فرعون+۱۶ آیه
  • اقرار ساحران، به ارتکاب خطا و گناه سحر خویش+۳ آیه
  • امید ساحران، به امرزش گناهان شان از ناحیه پروردگار+۴ آیه
  • هراس از جهنّم و عذاب طاقت فرسای ان، مایه تحکیم ایمان ساحران فرعون+۳ آیه
  • تاکید ساحران فرعون بر ایمان خویش، در برابر تهدیدهای وی+۱۷ آیه
  • اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
  • سلب ازادی دینی از ساحران، به وسیله فرعون+۸ آیه
  • عقیده و ایمان به معاد و بازگشت به خدا، عامل شهامت در برابر دشمنان+۷ آیه
  • ارایه معجزه، راهی برای شناخت حق+۱۳ آیه
  • هراس نداشتن و استقبال ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام) از کشته شدن در راه خدا+۱۲ آیه
  • اکراه جادوگران بر سحر از سوی فرعون، برای مقابله با موسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • سلب ازادی دینی از جادوگران، از سوی حکومت فرعون+۱۲ آیه
  • جادوگران گناهکار فرعونی، امیدوار به بخشیده شدن گناهان شان از جانب خدا+۳ آیه
  • گناه ساحران فرعونی، با سحر خویش علیه موسی(علیه السلام)+۵ آیه
  • سحر، از گناهان و خطاها+۵ آیه
  • امیدواری جادوگران فرعون به امرزش الهی، جلوهای از امرزندگی خداوند+۳ آیه
  • ایمان، زمینه ساز امیدواری به مغفرت الهی+۲ آیه
  • ساحران فرعون، امیدوار به مغفرت پروردگار+۳ آیه
  • ایمان موجب مغفرت و امرزش الهی+۲ آیه
  • مؤمنان، بهرهمند از مغفرت و امرزش الهی+۲ آیه
  • امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
  • جادوگران فرعونی، از مؤمنان به موسی علیه السلام+۸ آیه
  • برخورداری جادوگران مؤمن از بینش صحیح، مایه پایداری انان بر ایمان خود+۵ آیه
  • ساحران فرعون، مردانی مؤمن و شهادتطلب+۶ آیه
  • ساحران فرعون، از زمره مؤمنان+۸ آیه
  • استقبال ساحران مؤمن به موسی علیه السلام از شهادت و کشته شدن در راه خدا+۶ آیه
واژه‌ها