سوره طه، آیه ۷۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۶
إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغْفِرَ لَنَا خَطَايَانَا وَ مَا أَكْرَهْتَنَا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَ اللَّهُ خَيْرٌ وَ أَبْقَى
ما به پروردگارمان ایمان آوردیم تا گناهانمان و آنچه را از سحر بر ما تحمیل کردی ببخشاید؛ و خدا بهتر و پایدارتر است!»
معنی کلمات و عبارات
«خَطَایَا»: خطاها. گناهان و بدیها. «أَکْرَهْتَنَا»: به ما تحمیل کردی. وادارمان نمودی. این جمله بیانگر این واقعیّت است که جادوگران میدانستند که جادوگری، گمراهسازی و کار ناپسندی است. فرعون آن را برای به هراس انداختن مردم از خود، مورد بهرهبرداری قرار میداد.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - ساحران مؤمن، در برابر فرعون و تهدیدهاى وى، بر ایمان خود به پروردگارشان تأکید کردند. «لن نؤثرک ... إنّا ءامنّا بربّنا »
۲ - ساحران مؤمن، به گناه و خطاى خویش معترف و به آمرزش خداوند امیدوار بودند. «إنّا ءامنّا بربّنا لیغفر لنا خطینا »
«خطایا» (جمع «خطیئة») به معناى گناهانى است که از روى عمد انجام شود (لسان العرب).
۳ - آمرزش گناهان به دست خداوند و در اختیار او است. «لیغفر لنا خطینا »
۴ - کفر و شرک، گناه و نیازمند توبه و طلب مغفرت از پیشگاه خداوند «لیغفر لنا خطینا »
مصداق مورد نظر از خطیئة - به قرینه آیات بعد که جرم و ایمان را در مقابل یکدیگر قرار داده است - گناه کفر به خداوند و انکار رسالت موسى(ع) است.
۵ - ساحران مؤمن، برخلاف میل باطنى و با اجبار حکومت فرعونى، وادار به مقابله با موسى(ع) شده بودند. «و ما أکرهتنا علیه من السحر »
«إکراه»; یعنى، وادار کردن کسى به کارى که خود تمایل به آن نداشته باشد. گفتنى است که «أکرهتنا» سخن ساحران مؤمن، خطاب به فرعون است; یعنى، تو ما را به سحر و مبارزه علیه موسى(ع) وادار کردى. اقداماتى که ساحران در شیوه اجراى سحر انجام دادند، گرچه اختیارى بود; ولى احضار آنان در صحنه مبارزه با موسى(ع) اجبارى بوده است.
۶ - گناه هرچند بدون تمایل و با اکراه صورت بگیرد، نیازمند بخشش الهى و توبه است. «إنّا ءامنّا لیغفر ... و ما أکرهتنا علیه من السحر »
در کلام ساحران مؤمن هم «خطایا» نیازمند غفران دانسته شده و هم «ما أکرهتنا»; بنابراین گناه اگر چه از روى اجبار و عدم تمایل نیز باشد، نیازمند مغفرت الهى است.
۷ - وجود فشار و اکراه و سلب آزادى در حکومت فرعون «ما أکرهتنا علیه من السحر »
۸ - سِحر و ساحرى، گناهى نیازمند توبه و مغفرت خداوند «لیغفر لنا ... و ما أکرهتنا علیه من السحر »
نیازمندى سحر و ساحرى به غفران الهى، نشان از گناه بودن آن دارد، اشاره ساحران به اکراهى بودن آن، نوعى اعتذار از صدور آن گناه، براى جلب مغفرت الهى است.
۹ - ساحران فرعون، پس از ایمان به موسى(ع) از اقدام به سِحر به نفع فرعون، اظهار پشیمانى کرده و خواستار بخشش الهى شدند. «لیغفر لنا ... ما أکرهتنا علیه من السحر »
۱۰ - خداوند خیر محض و پاینده ترین موجود است. «واللّه خیر و أبقى »
«خیر» در دو معنا به کار مى رود: ۱- معناى وصفى (خیر مقابل شر) ۲- معناى تفضیلى در این آیه گر چه هر دو معنا قابل توجیه است، ولى در برداشت یاد شده معناى وصفى مورد نظر است.
۱۱ - پاداش هاى خداوند، بهترین و پاینده ترین پاداش ها است. «واللّه خیر و أبقى »
خیربودن خداوند براى انسان - بنابراین که «خیر» اسم تفضیل باشد - ناظر به بهتر بودن پاداش هاى او نیز مى باشد و اطلاق «أبقى» شامل هر چیزى است که به خداوند ارتباط یابد; یعنى، او و پاداش ها و عذابش، باقى تر و پاینده تر است. این سخن پاسخى است از ساحران به فرعون که گفته بود: «أیّنا أشدّ عذاباً و أبقى».
۱۲ - ساحران در پاسخ فرعون، خداوند را برتر از او و وصول به خدا را، ارجمندتر از آسایش دنیوى و پاینده تر از زندگانى در دنیا معرفى کردند. «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا ... واللّه خیر و أبقى »
۱۳ - ایمان به خداوند، زمینه ساز بخشش گناهان از سوى او است. «إنّا ءامنّا بربّنا لیغفر لنا خطینا»
۱۴ - بخشش گناهان، پرتوى از ربوبیت خداوند است. «إنّا ءامنّا بربّنا لیغفر لنا خطینا»
۱۵ - «خیر»، از اوصاف خداوند است. «واللّه خیر »
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۷۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۷۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۷۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۷۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۷۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۷۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۷۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۷۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۷–۷۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۷۲–۷۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استغفار از جادواستغفار از کفراستغفار جادوگران فرعوناکراه جادوگران فرعوناکراه در گناهتداوم پاداشهای خداتوبه از جادوتوبه از گناه جادوخداشناسی جادوگران فرعونخیریت خدازهد جادوگران فرعونگناه جادوگران فرعونامیدواران به آمرزشهای خدانظام حکومتی فرعونامیدواری جادوگران فرعونویژگیهای پاداشهای خداپشیمانی جادوگران فرعوناقرار جادوگران فرعونبهترین پاداشتوبه از گناهاستقامت جادوگران فرعوناستغفار از شرکاستغفار از گناهتهدیدهای فرعوناستبداد فرعونگناه کفراقرار به گناهایمان جادوگران فرعونجاودانگی خدامنشأ آمرزشمنشأ خیرگناه شرکزمینه آمرزشآثار ایمان به خدااختیارات خداآمرزش گناهایمان به خدانشانه های ربوبیت خداقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
- سلب ازادی دینی از جادوگران از سوی حکومت فرعون+۷ آیه
- سلب ازادی دینی از جادوگران به وسیله فرعونیان+۷ آیه
- استبداد فرعون، زمینهساز محروم ساختن مردم از انتخاب دین+۱۲ آیه
- جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۵ آیه
- ابقی
- اعتراف جادوگران فرعون به خطاکاری خود+۲ آیه
- اکراه جادوگران بر سحر از سوی فرعون، برای مقابله با موسی(علیه السلام)
- امیدواری جادوگران فرعون به امرزش خطاهای خود+۲ آیه
- ایمان، از اسباب امرزش الهی
- ایمان جادوگران فرعون به ربوبیّت خدا، پس از مشاهده معجزه موسی(علیه السلام)+۱۰ آیه
- معجزه موسی(علیه السلام)، عامل ایمان جادوگران فرعون+۸ آیه
- امید به ثواب الهی، اسانکننده مشکلات+۸ آیه
- نقش معجزه، در تربیت و هدایت انسانها+۸ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۰ آیه
- تاکید جادوگران مؤمن بر ایمان خود، در برابر تهدیدهای سخت فرعون+۴ آیه
- خدا، موجودی جاودانه و همیشگی
- ایمان به خدا، سبب امیدواری به امرزش گناهان از سوی خدا+۳ آیه
- ایمان جادوگران فرعون به خدا، پس از مشاهده معجزه موسی(علیه السلام)+۱۰ آیه
- ایمان جادوگران فرعون به خدای جهانیان+۷ آیه
- خیر، از اسما و اوصاف خداوند
- امرزشگری خداوند، عامل ترجیح او بر فرعون، از دیدگاه ساحران+۱ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی استغفار به درگاه او
- ربوبیّت خدا، مقتضی ایمان به او+۵ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود
- ربوبیّت خداوند، مقتضی امرزش گری او
- خداوند، خیر محض و پاینده ترین موجود+۱ آیه
- ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۱ آیه
- انتخاب دین موسی(علیه السلام) از سوی ساحران، به رغم میل فرعون+۱۲ آیه
- اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
- اظهار پایداری در راه ایمان به خدا و موسی(علیه السلام)، عکس العمل ساحران، در برابر تهدید فرعون+۱۶ آیه
- اقرار ساحران، به ارتکاب خطا و گناه سحر خویش+۳ آیه
- امید ساحران، به امرزش گناهان شان از ناحیه پروردگار+۴ آیه
- هراس از جهنّم و عذاب طاقت فرسای ان، مایه تحکیم ایمان ساحران فرعون+۳ آیه
- تاکید ساحران فرعون بر ایمان خویش، در برابر تهدیدهای وی+۱۷ آیه
- اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
- سلب ازادی دینی از ساحران، به وسیله فرعون+۸ آیه
- عقیده و ایمان به معاد و بازگشت به خدا، عامل شهامت در برابر دشمنان+۷ آیه
- ارایه معجزه، راهی برای شناخت حق+۱۳ آیه
- هراس نداشتن و استقبال ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام) از کشته شدن در راه خدا+۱۲ آیه
- اکراه جادوگران بر سحر از سوی فرعون، برای مقابله با موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- سلب ازادی دینی از جادوگران، از سوی حکومت فرعون+۱۲ آیه
- جادوگران گناهکار فرعونی، امیدوار به بخشیده شدن گناهان شان از جانب خدا+۳ آیه
- گناه ساحران فرعونی، با سحر خویش علیه موسی(علیه السلام)+۵ آیه
- سحر، از گناهان و خطاها+۵ آیه
- امیدواری جادوگران فرعون به امرزش الهی، جلوهای از امرزندگی خداوند+۳ آیه
- ایمان، زمینه ساز امیدواری به مغفرت الهی+۲ آیه
- ساحران فرعون، امیدوار به مغفرت پروردگار+۳ آیه
- ایمان موجب مغفرت و امرزش الهی+۲ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از مغفرت و امرزش الهی+۲ آیه
- امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- جادوگران فرعونی، از مؤمنان به موسی علیه السلام+۸ آیه
- برخورداری جادوگران مؤمن از بینش صحیح، مایه پایداری انان بر ایمان خود+۵ آیه
- ساحران فرعون، مردانی مؤمن و شهادتطلب+۶ آیه
- ساحران فرعون، از زمره مؤمنان+۸ آیه
- استقبال ساحران مؤمن به موسی علیه السلام از شهادت و کشته شدن در راه خدا+۶ آیه