سوره عبس، آیه ۴۰ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵
معنی کلمات و عبارات
«غَبَرَةٌ»: گرد و خاک برخاسته و در هوا پراکنده. مراد غبار غم و اندوه و کدورت و افسردگی است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - گروهى از مردم در قیامت، چهره اى کدر و غبارآلود خواهند داشت. «و وجوه یومئذ علیها غبرة»
«غَبَرة» و «غُبار»، به یک معنا است و برخى گَرد پراکنده و جابه جا شده را «غبرة» و گرد برخاسته را «غبار» مى نامند. (لسان العرب)
۲ - احساس بى نیازى از تعالیم دین، مایه روسیاهى در قیامت «أمّا من استغنى . فأنت له تصدّى ... و وجوه یومئذ علیها غبرة»
ارائه دو ترسیم از حاضران صحنه قیامت در ذیل سوره، ممکن است اشاره به تقسیمى باشد که در آغاز سوره انجام گرفته بود که در یک طرف ابن ام مکتوم و در طرف دیگر اشراف قرار داشتند.
۳ - معاد، جسمانى است. «و وجوه یومئذ علیها غبرة»
۴ - چهره انسان در قیامت، نمایشگر فرجام او است. «و وجوه یومئذ علیها غبرة»
۵ - انسان ها در قیامت، با دو چهره مختلف - تابناک و تیره - حضور خواهند یافت و فرجام هر کس، از آغاز حضور مشخص خواهد بود. «فإذا جاءت الصاخّة ... وجوه ... و وجوه»
تکرار «وجوه»، بیانگر جواب شرط در «إذا جاءت...» است; یعنى، «کان الناس صنفین».
۶ - تفاوت چهره مؤمن و کافر در قیامت «وجوه ... و وجوه»
مراد از «وجوه» در این آیه - به قرینه آخرین آیه سوره (أولئک هم الکفرة الفجرة) - چهره کافران است. در نتیجه مراد از «وجوه» در آیات پیشین، چهره مؤمنان خواهد بود.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۳۸–۴۲ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۳۸–۴۲ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۳۸–۴۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۴–۴۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۴۰–۴۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تفاوت صورتها در قیامتروسفیدان در قیامتصورت اخروی مؤمنانصورتهای غبارآلود در قیامتصورت اخروی کافرانصورت اخروی انساننقش صورت در قیامتروسیاهان در قیامتعوامل روسیاهی در قیامتآثار بی نیازی از دینفرجام اخروی انسانمؤمنان در قیامتمعاد جسمانیکافران در قیامتویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۵ آیه
- اندوه کافران، در قیامت+۸ آیه
- اندوه کافران فاجر، در قیامت+۱ آیه
- کفر، از عوامل حُزن در قیامت+۱ آیه
- گناه، عامل اندوه در قیامت+۴ آیه
- صورت بدکاران در قیامت، گردالود، غبار گرفته و سیاه+۳ آیه
- گناه، از موجبات سیاه شدن صورت برخی افراد در قیامت+۳ آیه
- صورت بدکاران در قیامت، گردالود، غبار گرفته و سیاه+۳ آیه
- چهره هر کس در قیامت، نمایانگر هویّت و فرجام وی+۶ آیه
- تفاوت چهره مؤمنان و نیک کرداران با چهره کافران و بدکرداران در قیامت+۹ آیه
- صورت بدکاران در قیامت، گردالود، غبار گرفته و سیاه+۲ آیه
- صورت کافران در قیامت، گردالود و پوشیده از سیاهی+۲ آیه
- صورت کافران در قیامت، گردالود و پوشیده از سیاهی+۲ آیه
- تشبیه روسیاهی و چهره اندوهگین کافران بدکردار در قیامت، به چهره غبارالود+۲ آیه
- کدر و غبارالود بودن چهره مجرمان کفرپیشه، در قیامت+۲ آیه
- قیامت، روز گشاده رویی و شادمانی برخی چهره ها و غبارالودی و سیاهی برخی دیگر+۳ آیه
- کفرپیشگی، موجب روسیاهی در قیامت+۳ آیه
- حزن و اندوه کافران، در قیامت+۸ آیه
- ذلّت و خواری کافران، در قیامت+۵ آیه
- قیامت، روز ذلّت و خواری کافران+۶ آیه
- زشت و کریه شدن چهره های کافران، در قیامت+۳ آیه
- گناه، موجب روسیاهی در قیامت+۳ آیه
- اندوه مجرمان در روز قیامت+۴ آیه
- ذلّت و خواری شدید گناهکاران، در سرای اخرت+۳ آیه
- رو سیاهی در قیامت، فرجام بی نیاز دیدن خود از پند و اندرز قران+۲ آیه