سوره عبس، آیه ۶ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵
معنی کلمات و عبارات
«تَصَدّی»: رو میکنی. فعل مضارع است و در اصل (تَتَصَدّی) است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - کسانى که خود رااز پند و اندرزهاى الهى بى نیاز مى پندارند، شایسته بذل توجّه کامل از سوى ارشادگران و مبلّغان نیستند. «فأنت له تصدّى»
متصدى کسى است که با کشیدن سر و سینه خود به بالا، در صدد دیدن چیزى برآید (لسان العرب). این تعبیر حاکى از معطوف داشتن تمام توجّه و عنایت، به سوى همنشین خود است.
۲ - فرد خشمگین از حضور ابن ام مکتوم در مجلس پیامبر(ص)، تمام توجّه خود را معطوف کسى ساخته بود که خود را از فراگیرى آموزه هاى آن مجلس بى نیاز مى دانست. «أمّا من استغنى . فأنت له تصدّى»
۳ - بذل توجّه کامل به ارشاد کسانى که نیازى به تعالیم الهى در خود احساس نمى کنند، روشى ناپسند و مذموم است. «أمّا من استغنى . فأنت له تصدّى»
آغاز سخن با ضمیر «أنت» و نیز تقدیم «له» بر «عنه» در جمله هاى «أنت له تصدّى» و «أنت عنه تلهّى» - در آیات بعد - ارشاد کننده را به جهت برخوردش با هر دو نوع مخاطب، نکوهش کرده است.
۴ - حضور پیامبر(ص)، مانع اظهار نظر مسلمانان و پرداختن آنان به ارشاد دیگران نبود. «أمّا من استغنى . فأنت له تصدّى»
برداشت بالا، با توجّه به شأن نزول و سیاق آیات استفاده شده است.
۵ - عثمان بن عفان، از حاضران مجلس پیامبر(ص) در ماجراى ابن ام مکتوم و ارشاد کننده کافران مکه در عصر بعثت * «أمّا من استغنى . فأنت له تصدّى»
در شأن نزول آیه شریفه از تفسیر قمى نقل شده که فرد مورد نظر از ضمیر خطاب در «أنت له تصدّى»، عثمان بوده است. او در صدد مسلمان ساختن حاضران مجلس - که از چهره هاى برجسته قریش بودند - برآمده بود.
۶ - علاقه شدید برخى از مسلمانان عصر بعثت، به ارشاد کافران سرشناس مکه و مسلمان ساختن آنان «فأنت له تصدّى»
براساس شأن نزول این آیات، افراد معروفى از قریش (نظیر ابوجهل) در مجلسى که ابن ام مکتوم وارد شد، حضور داشتند و تعبیر «من استغنى» در مورد آنان نازل شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۱۰ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۱۰ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۱۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۵–۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تبلیغ عثمان بن عفانسرزنش معرضان از موعظهعثمان بن عفان در مجلس محمدعلاقه به هدایت کافران مکهمعترض به عبدالله بن ام مکتومهدایت در حضور محمدهدایت کافران مکهبی نیازی از موعظهعلایق مسلمانان صدر اسلاممحدوده مسؤولیت مبلغانقصه عبدالله بن ام مکتومروش هدایتروش تبلیغتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸)
- مسیولیّت نداشتن پیامبر(صلی الله علیه واله) در مورد اصلاح و تزکیه افراد خودکامه و گریزان از اصلاح و تزکیه+۲ آیه
- روا نبودن بیاحترامی، به مؤمن+۹ آیه
- روا نبودن بی احترامی به مؤمن+۹ آیه
- مطلوبیّت تزکیه و خودسازی (دوری از صفات زشت و اراسته شدن به صفات نیک)+۶ آیه
- ممنوعیّت ترک همنشینی با تهیدستان+۱۱ آیه
- «تَصَدّی»
- خداوند، برحذردارنده پیامبر صلی الله علیه و اله از ترک همنشینی با خداجویان تهیدست و گردانیدن توجّه از انان به سوی طبقه اشراف+۷ آیه
- برخورد دوگانه و تبعیض امیز در رفتار با مردم، معاشرتی ناپسند+۳ آیه