سوره غافر، آیه ۴۴ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۲
معروف به: و افوض امری الی الله
مؤمن آل فرعون: کارم را به خدا وامیگذارم؛ خدا به بندگان بیناست.
فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ
و بزودی آنچه را به شما میگویم به خاطر خواهید آورد! من کار خود را به خدا واگذارم که خداوند نسبت به بندگانش بیناست!»
معنی کلمات و عبارات
«أُفَوِّضُ»: واگذار میکنم. میسپارم.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - هشدار تهدیدآمیز مؤمن آل فرعون به قوم خود، از دچار شدن آنان به سرنوشتى شوم بر اثر غفلت و بى توجهى شان به خیرخواهى هاى او «فستذکرون ما أقول لکم»
۲ - فرعونیان، سخن حکیمانه و خیرخواهانه مؤمن آل فرعون را، به خوبى درک نکرده و در غفلت شدید به سر مى بردند. «فستذکرون ما أقول لکم»
۳ - هدایت ها و خیر خواهى هاى مؤمن آل فرعون، در قومش تأثیر نگذاشت. «فستذکرون ما أقول لکم»
۴ - مؤمن آل فرعون، پس از تلاش گسترده هدایتگرانه اش، از تأثیرپذیرى قومش مأیوس شد. «فستذکرون ما أقول لکم»
از تعبیر و آهنگ «فستذکرون ما أقول لکم» (پس به زودى آنچه را به شمامى گویم به یاد خواهید آورد) استفاده مى شود که مؤمن آل فرعون، از هدایت پذیرى مردم مأیوس بود.
۵ - بیدار شدن انسان هاى غافل، پس از گرفتار شدن به سرنوشت شوم رفتار خویش «فستذکرون ما أقول لکم»
۶ - مؤمن آل فرعون، پس از تلاش گسترده خیرخواهانه خود براى هدایت قومش، کار و سرنوشت خویش را به خدا واگذاشت و بر او توکل کرد. «و أُفوّض أمرى إلى اللّه»
۷ - مؤمن آل فرعون، از سوى فرعونیان مورد تهدید سخت قرار گرفته بود. «و أُفوّض أمرى إلى اللّه»
گفتنى است که واگذارکردن کار خود به خدا از سوى مؤمن آل فرعون (به قرینه جمله «فوقاه اللّه سیّئات ما مکروا» در آیه بعد) بیانگر وجود نوعى تهدید و ارعاب از جانب فرعونیان است.
۸ - لزوم توکل و واگذاشتن کارها و نتایج و پیامدهاى آن به خدا، پس از تلاش گسترده خیرخواهانه براى هدایت و تربیت مردم «و أُفوّض أمرى إلى اللّه»
۹ - انسان مؤمن، موظف به انجام تکلیف خویش است، نه مأمور به نتیجه. «و أُفوّض أمرى إلى اللّه»
۱۰ - خداوند، به تمامى امور بندگانش بصیرت و آگاهى کامل دارد. «إنّ اللّه بصیر بالعباد»
۱۱ - عالَم، محضر خدا است. «إنّ اللّه بصیر بالعباد»
لازمه بصیرت و آگاهى داشتن خداوند بر احوال بندگان، حضور همه چیز در پیشگاه او است.
۱۲ - بصیرت و آگاهى کامل خداوند براحوال بندگان، مقتضى توکل و واگذارى کارها به او است. «و أُفوّض أمرى إلى اللّه إنّ اللّه بصیر بالعباد»
برداشت یاد شده به این خاطر است که جمله «إنّ اللّه بصیر بالعباد» در مقام تعلیل براى جمله «اُفوّض أمرى ...» است; یعنى، کار خود را به خدا وامى گذارم; چون او بر احوال بندگان آگاه است.
۱۳ - اعتقاد به بصیرت و آگاهى کامل خداوند بر احوال بندگان، زمینه ساز پرهیز آدمى از گناه و حق ناپذیرى است. «إنّ اللّه بصیر بالعباد»
یادآورى بصیرت و آگاهى خداوند بر احوال بندگان، براى کسانى که در گناه افراط کرده، حق را نمى پذیرند (أنّ المسرفین هم أصحاب النار)، مى تواند گویاى مطلب یاد شده باشد.
۱۴ - بصیرت و آگاهى کامل شخص، شرط واگذارى کارها به او است. «و أُفوّض أمرى إلى اللّه إنّ اللّه بصیر بالعباد»
از این که مؤمن آل فرعون، کارهایش را به دلیل بصیر بودن خداوند به او واگذار کرد، مى توان برداشت یادشده را به دست آورد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار غفلت فرعونیانآثار فرجام شوماهمیت تفویض به خداتفویض به خداتهدید مؤمن آل فرعونتوکل مؤمن آل فرعونویژگیهای غافلانیأس از هدایت فرعونیانیأس مؤمن آل فرعونشرایط اعطای مسؤولیتآثار عقیده به بصیرت خداخیرخواهی مؤمن آل فرعونتهدیدهای فرعونیانمحدوده مسؤولیت مؤمنانغفلت فرعونیانتلاش مؤمن آل فرعونفرجام شوم فرعونیانهدایتگری مؤمن آل فرعونعمل به تکلیف مؤمنانحق ناپذیری فرعونیاناهمیت بصیرتآثار بصیرت خداانذار از فرجام شومانذارهای مؤمن آل فرعونزمینه توکل بر خداانذار فرعونیانبصیرت خدازمینه حق پذیریمحضر خدااهمیت توکل بر خداعوامل تنبهموانع گناهحاکم آفرینشروش تربیتحاکمیت خداروش هدایتعلم غیب خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
- هشدارها و پندهای مؤمن الفرعون به فرعونیان+۸ آیه
- برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۳ آیه
- بصیر / اسماوصفات
- توحید و عقیده به خدای یگانه، رمز نجات مؤمنان خداپرست+۴ آیه
- توکّل، مایه پایداری و استقامت انسان، در برابر مخالفتها و سختیها+۸ آیه
- توکّل، زمینهساز برخورداری از امداد و حمایت خداوند+۳ آیه
- توکّل، کفایتکننده انسان از توطیهها و مکر دشمنان+۶ آیه
- توکل مؤمن الفرعون به خدا، پس از دعوت انان به خدا+۱ آیه
- توجّه به علم خدا به احوال و اعمال بندگان، زمینه توکّل و اعتماد بر او+۲ آیه
- توکّل به خداوند، امری مطلوب در تبلیغ و اجرای رسالتهای الهی+۸ آیه
- لزوم توکّل به خدا در برابر توطیه دشمنان+۵ آیه
- توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۸ آیه
- شجاعت تحسین برانگیز مؤمن ال فرعون، هنگام تبلیغ و دفاع از موسی(علیه السلام)، با هشدارهای کوبنده به فرعون و فرعونیان+۸ آیه
- مؤمن ال فرعون، از مبارزه کنندگان با شرک+۴ آیه
- توجّه به علم خدا به احوال و اعمال بندگان، زمینه توکّل و اعتماد بر او+۳ آیه
- علم همه جانبه و برتر خداوند، نسبت به انسانها
- در غفلت به سر بردن فرعونیان، از سخنان حکیمانه و خیرخواهانه مؤمن ال فرعون+۱ آیه
- هشدار تهدیدامیز مؤمن ال فرعون به قوم خود از گرفتار شدن انان به سرنوشتی شوم، بر اثر غفلت و بی توجّهی به خیرخواهیهای او+۲ آیه
- بصیرت و عالم بودن خداوند به احوال بندگان مورد ایمان مؤمن الفرعون
- تسلیم بودن مؤمن الفرعون و واگذار کردن امور خود به خداوند+۱ آیه
- ناکامی فرعونیان در توطیه خود بر علیه مؤمن الفرعون+۱ آیه
- توکّل مؤمن الفرعون به خداوند، پس از دعوت قوم خود به نجات+۱ آیه
- مبارزه مؤمن الفرعون، با شرک و مشرکان+۲ آیه
- تلاش مؤمن الفرعون، در هدایت و ارشاد قومش+۱ آیه
- یاس و ناامیدی مؤمن الفرعون از قوم خویش، پس از مشاهده بیتوجّهی انان به مواعظ وی+۱ آیه
- مؤمن ال فرعون، از مبارزه کنندگان با شرک+۲ آیه