آیه ۸۳ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۸۳ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۶

فَلَمَّا جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرِحُوا بِمَا عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَ حَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِءُونَ

هنگامی که رسولانشان دلایل روشنی برای آنان آوردند، به دانشی که خود داشتند خوشحال بودند (و غیر آن را هیچ می‌شمردند)؛ ولی آنچه را (از عذاب) به تمسخر می‌گرفتند آنان را فراگرفت!

معنی کلمات و عبارات
«حَاقَ بِهِمْ»: ایشان را در بر گرفت. ایشان را فرا گرفت (نگا: انعام ، هود / نحل / ).
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - جوامع وامت هاى پیشین، برخوردار از فرستادگان الهى، با پیام ها و دلایل روشن «فلمّا جاءتهم رسلهم بالبیّنت» ۲ - رسولان الهى، ارائه دهنده دلایل روشن و بى ابهام براى اثبات رسالت خویش «فلمّا جاءتهم رسلهم بالبیّنت» ۳ - برخوردارى از دانش و تجربه بشرى در اداره زندگى، موجب غرور و احساس بى نیازى برخى از اقوام قدرتمند پیشین، از تعالیم آسمانى و پیامبران الهى گردید. «فلمّا جاءتهم رسلهم بالبیّنت فرحوا بما عندهم من العلم» درباره این که مقصود از علم در این آیه چیست؟ چند احتمال از سوى مفسران ابراز شده است; بهترین آنها دو احتمال مى باشد: ۱- مقصود علوم بشرى است که موجب به وجود آمدن تمدن و قدرت بسیار گردید و در نتیجه اقوام گذشته احساس مى کردند که نیازى به تعالیم آسمانى براى تأمین زندگى خود ندارند. ۲- مراد آگاهى هایى است که آن اقوام درباره عقاید خویش داشتند; آن چنان که موجب غرور آنان شده و خود را از تعالیم آسمانى بى نیاز مى دانستند. گفتنى است برداشت یاد شده مبتنى بر احتمال نخست است. ۴ - آگاهى محدود بسیارى از اقوام پیشین نسبت به امور اعتقادى و تعالیم الهى، موجب غرور آنان و احساس بى نیازى کردنشان از تعالیم آسمانى و پیامبران الهى «فرحوا بما عندهم من العلم» ۵ - علوم و تجربه هاى بشرى، نمى تواند جایگزین تعالیم الهى و تجربه هاى پیامبران شود و انسان را از آنها بى نیاز سازد. «فلمّا جاءتهم رسلهم بالبیّنت فرحوا بما عندهم من العلم» ۶ - بسیارى از اقوام صاحب قدرت و مکنت و دل خوش کرده به دانش بشرى خویش، عذاب الهى (عذاب استیصال) را به تمسخر گرفته بودند. «و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون» گفتنى است که آنچه مورد استهزاى کافران قرار مى گرفت، عذاب استیصال است. ۷ - بسیارى از اقوام صاحب قدرت و مکنت و داراى تمدن و آثار ملى، به عذاب الهى (استیصال) گرفتار شدند. «و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون» ۸ - تمسخر، از حربه هاى مخالفان قدرتمند و صاحب مال و تعالیم پیامبران، علیه ایشان «فلمّا جاءتهم رسلهم بالبیّنت فرحوا ... و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون» آمدن فعل مضارع «یستهزءون» به همراه فعل «کانوا»، مفید استمرار است. ۹ - ناتوانى فکرى و علمى مخالفان تعالیم پیامبران در برابر منطق ایشان «فلمّا جاءتهم رسلهم بالبیّنت فرحوا ... و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون» برداشت یاد شده به این خاطر است که کافران، به جاى برخورد منطقى با پیامبران، همیشه به تمسخر تعالیم روشن و بى ابهام آنان (بیّنات) مى پرداختند.
تفسیر (۶)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
  • اتمام حجّت انبیا بر اقوام و امّتهای گذشته+۸ آیه
  • اتمام حجّت خداوند بر کافران پیش از عذاب دنیایی+۲ آیه
  • کیفر شدن اقوام گذشته به دلیل حقناپذیری در برابر اتمام حجّت پیامبران خود+۸ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت پیامبران، مستحقّ عذاب جهنّم+۳ آیه
  • غرور علمی، از موانع اثربخشی اتمام حجّت پیامبران
  • استهزای پیامبران، از سوی کافران در طول تاریخ+۵ آیه
  • استهزای پیامبران از سوی اقوام کافر، سبب گرفتار شدن انان به کیفر الهی+۳ آیه
  • گرفتاری به عذاب، کیفر استهزای رسولان الهی+۴ آیه
  • استهزای عذاب اخرتی از سوی کافران
  • استهزای انبیای الهی، شیوه رایج میان امّتهای پیشین+۱۰ آیه
  • نابودی امّتهای گذشته در پی استهزای وعدههای عذاب الهی+۲ آیه
  • استهزای پیامبران الهی، سیره مداوم کافران+۴ آیه
  • تمسخر انبیا، ازسوی دانشمندان مخالف پیامبران
  • گرفتار امدن استهزاگران انبیا به عذاب استهزای خود+۲ آیه
  • برخورداری انبیا از بیّنات برای اثبات رسالت خویش بر مردم+۸ آیه
  • انبیا، اقامهکننده برهان برای هدایت مردم+۷ آیه
  • استهزا و تمسخر، شیوه رایج مخالفان انبیا در طول تاریخ+۸ آیه
  • استهزای وعید عذاب الهی، امری حرام و ناروا+۴ آیه
  • سرور به حق و به دور از افراط، امری مجاز+۱ آیه
  • حرمت کفر به انبیا و پیامبران الهی+۷ آیه
  • استهزای رسولان الهی از سوی کفرپیشگان+۹ آیه
  • رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۸ آیه
  • معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۷ آیه
  • برخورداری انسانها از نعمت و رفاه، زمینه ساز عُجب و غرور انان+۱ آیه
  • مرفّهان دارای خوی ناشایست عُجب و غرور+۲ آیه
  • خوشحال شدن از دانش اندک خود و احساس بی نیازی از علوم انبیا، امری ناپسند
  • سرور ناپسند از دانش اندک بشری، موجب احساس بی نیازی از معارف الهی
  • خوشحال شدن اقوام پیشین از دانش اندک خود، موجب استهزای پیامبران از سوی انان
  • خوشحالی اقوام پیشین از دانش اندک بشری و استهزای انبیای خویش، موجب نزول عذاب الهی بر انان+۱ آیه
  • خوشحال شدن اقوام پیشین از دانش اندک خود، موجب استهزای پیامبران از سوی انان
  • سیر نکردن کافران در زمین برای تفکّر و عبرت از فرجام گذشتگان، پرسش انکاری و توبیخ امیز خدا از انان+۴ آیه
  • سرور مشرکان به علم و دانش خود، در مقابل دلایل روشن انبیای الهی+۱ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۳ آیه
  • علم و دانش، از اسباب غرور و تکبّر+۳ آیه
  • خودپسندی و غرور، مایه جبهه گیری در برابر پیامبران
  • علم و دانش بشری، زمینه خودخواهی و غرور+۳ آیه
  • قدرتمندی، زمینه ساز استهزای انبیای الهی+۱ آیه
  • سرزنش تکذیبگران پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند، به علّت عبرت نگرفتن از سرنوشت اقوام قدرتمند پیشین+۳ آیه
  • کافران، گرفتار عُجب و خودپسندی
  • بهره مندی کافران، از علوم ظاهری، مایه عجب و غرور انان
  • ارایه معجزات از ناحیه هریک از انبیای الهی به مردم، مایه اتمام حجت خدا بر انان+۷ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۸ آیه
  • معجزه، یکی از راههای اثبات نبوّت انبیا+۷ آیه
  • اریه معجزات به وسیله انبیا، برای اثبات رسالت خویش+۷ آیه
  • رسالت پیامبران، متکی بر معجزات و دلایل روشن+۸ آیه
  • معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۱۰ آیه
  • نبوّت و رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۸ آیه
  • معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۷ آیه
  • نبوّت و رسالت پیامبران همران با دلایل روشن+۸ آیه
  • استهزای وعده عذاب الهی از سوی کافران+۲ آیه
واژه‌ها