سوره فاطر، آیه ۲۵ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۷
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَ بِالزُّبُرِ وَ بِالْكِتَابِ الْمُنِيرِ
اگر تو را تکذیب کنند (عجیب نیست)؛ کسانی که پیش از آنان بودند (نیز پیامبران خود را) تکذیب کردند؛ آنها با دلایل روشن و کتابهای پند و موعظه و کتب آسمانی روشنگر (مشتمل بر معارف و احکام) به سراغ آنان آمدند (امّا کوردلان ایمان نیاوردند).
معنی کلمات و عبارات
«وَ إِن یُکَذِّبُوکَ ...»: (نگا: حجّ / - ). «بِالْبَیِّنَاتِ وَ بِالزُّبُرِ وَ الْکِتابِ الْمُنِیرِ»: (نگا: آلعمران / نحل / ).
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - مشرکان صدراسلام، رسالت پیامبر(ص) را انکار نموده و آن حضرت را به دروغ گویى متهم مى کردند. «و إن یکذّبوک»
۲ - انکار رسالت پیامبران و متهم کردن آنان به دروغ گویى، سابقه دار در تاریخ بشر «و إن یکذّبوک فقد کذّب الذین من قبلهم جاءتهم رسلهم»
۳ - اندوه پیامبر(ص)، به خاطر تکذیب شدنش از سوى کافران و مشرکان لجوج صدراسلام «و إن یکذّبوک فقد کذّب الذین من قبلهم جاءتهم رسلهم»
از آهنگ آیه شریفه، به دست مى آید که پیامبر(ص) به خاطر تکذیب شدنش اندهگین بود. از این رو برخى از مفسران جواب شرط (إن یکذّبوک) را محذوف دانسته اند; یعنى، «إن یکذّبوک فلاتحزن و اصبر إذ قد کذّب الذین من قبلهم»
۴ - دلدارى خداوند به پیامبر(ص)، در برابر مخالفت ها و دشمنى هاى کافران و مشرکان لجوج «و إن یکذّبوک فقد کذّب الذین من قبلهم جاءتهم رسلهم»
یادآورى تکذیب پیامبران گذشته براى پیامبراسلام، مى تواند به منظور دلدارى به ایشان و نیز توصیه به صبر و پایدارى به آن حضرت باشد.
۵ - ترغیب پیامبر(ص) از سوى خداوند به صبر و پایدارى در انجام رسالت خویش، به رغم تکذیب و مخالفت کافران و مشرکان «و إن یکذّبوک فقد کذّب الذین من قبلهم جاءتهم رسلهم»
۶ - رسالت پیامبران، متکى بر معجزات و دلایل روشن بود. «جاءتهم رسلهم بالبیّنت»
۷ - برخى از پیامبران، داراى نوشته هایى از تعالیم الهى براى هدایت مردم بودند. «جاءتهم رسلهم ... بالزّبر»
«زبور» (مفرد «زُبُر») به معناى نوشته است. آمدن آن با کتاب به طور مستقل، مى تواند اشاره باشد به نوشته هایى که برخى از رسولان الهى - جدا از کتاب آسمان - داشته اند. این نوشته ها حاوى یک سلسله مطالب پندآموز و هدایت گر بوده است.
۸ - برخى از رسولان الهى، داراى کتاب آسمانى بودند. «جاءتهم رسلهم ... بالکتب المنیر»
۹ - کتاب هاى آسمانى و تعالیم الهى، داراى حقایقى روشن و قابل فهم براى انسان ها «جاءتهم رسلهم ... بالکتب المنیر»
از توصیف کتاب به «منیر» (روشن و روشنگر)، برداشت یاد شده به دست مى آید.
۱۰ - تکذیب شدن رسالت پیامبران الهى، از روى عمد و لجاجت و باآگاهى از محتواى آن بوده است. «جاءتهم رسلهم بالبیّنت و بالزّبر و بالکتب المنیر»
تکذیب شدن پیامبران الهى - به رغم آن که آنان در متن جامعه بودند (جائتهم) و معجزات و دلایل روشنى را به مردم ارائه نموده و کتاب روشنگر و قابل فهمى را به ایشان عرضه مى کردند - حکایت از حقیقت یاد شده مى کند.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استقامت در عمل به تکلیفتکذیبگری مشرکان صدراسلامتکذیبگری کافران صدراسلامسهولت فهم کتب آسمانیوضوح کتب آسمانیصبر در عمل به تکلیفکتب آسمانی انبیاکتاب انبیالجاجت مکذبان انبیاتهمت دروغگویی به انبیاتهمتهای مشرکان صدراسلامدشمنی کافران صدراسلامعوامل تکذیب انبیاحقانیت کتب آسمانیتشویق به صبردلایل نبوت انبیادشمنی مشرکان صدراسلامآثار تکذیب محمدتشویق محمدعوامل اندوه محمددشمنی با محمدتهمت دروغگویی به محمدمعجزه انبیانقش معجزهبینات انبیاتکذیب انبیاهدایتگری انبیاتاریخ انبیاتشویقهای خدادلداری به محمدتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۷)
- کتابهای اسمانی، وسیلهای برای اتمام حجّت+۳ آیه
- اتمام حجّت انبیا بر اقوام و امّتهای گذشته+۸ آیه
- اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام+۲ آیه
- کیفر شدن اقوام گذشته به دلیل حقناپذیری در برابر اتمام حجّت پیامبران خود+۹ آیه
- انذار، از شیوههای پیامبران در اتمام حجّت+۲ آیه
- انذار، از شیوههای محمّد(صلی الله علیه واله) در اتمام حجّت+۲ آیه
- امّتهای پیشین، تکذیبکننده انبیا ومعارف الهی+۸ آیه
- نابودی امّتهای تکذیبکننده رسولان الهی+۵ آیه
- تکذیب رسولان الهی، سبب انقراض و نابودی امّتهای پیشین+۹ آیه
- تکذیب انبیای گذشته ازسوی اقوام و امّتهای انان+۱۰ آیه
- تکذیب انبیا ازسوی کافران، بهرغم برخورداری انان از معجزات+۶ آیه
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۷ آیه
- برخورداری انبیا از بیّنات برای اثبات رسالت خویش بر مردم+۱۴ آیه
- بعثت پیامبران، برای اتمام حجّت خدا بر مردم+۴ آیه
- برخورداری انبیا از کتاب اسمانی+۵ آیه
- بعضی از انبیای پیش از پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، دارای کتاب روشنگر+۱ آیه
- انبیا، اقامهکننده برهان برای هدایت مردم+۱۲ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۶ آیه
- تکرار مخالفت با پیامبران الهی، در طول تاریخ+۱۰ آیه
- امّتهای پیشین، از مکذّبان رسالت انبیا+۱۲ آیه
- کافران، از تکذیبکنندکان انبیا و تعالیم وحی+۶ آیه
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۱ آیه
- تهدید مکذّبان کافر به عذاب، از ناحیه خداوند+۳ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی امری حرام+۸ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی، امری حرام+۹ آیه
- حرمت مخالفت با انبیا+۵ آیه
- خداوند تسلاّدهنده پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان فرجام تکذیب کنندگان و منکران رسالت انبیا+۵ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان سرگذشت پیامبران+۳ آیه
- رسالت پیامبران برای اتمام حجّت خدا برای مردم+۴ آیه
- رسالت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) در تداوم رسالت پیامبران پیشین+۴ آیه
- رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۱۴ آیه
- معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۱۳ آیه
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۷ آیه
- کتابهای اسمانی، دارای معارفی روشن و روشنگر+۵ آیه
- پیامبران گذشته و کتابهای انان، مورد تکذیب امتهای انان
- انبیا، از صاحبان و حاملان کتابهای اسمانی+۵ آیه
- کتابهای اسمانی، وسیله ای برای اتمام حجّت پیامبران بر مردم+۴ آیه
- تکذیب انبیا از ناحیه کافران+۵ آیه
- کفرپیشگان، تکذیب کننده کتابهای اسمانی+۱ آیه
- هشدار خدا به کافران، از فرجام شوم انان+۲ آیه
- پرهیز از تاسف بر سرنوشت شوم کفرپیشگان، توصیه و دلداری خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- لجاجت و پافشاری اقوام پیشین در کفرورزی به رغم مشاهده دلایل روشن از سوی پیامبرانشان، موجب کیفر شدن انها به عذاب استیصال+۲ آیه
- لجاجت مکذّبان در برابر رسالت پیامبران الهی به رغم ارایه معجزات و دلیلهای روشن بر انان+۱ آیه
- تکذیب پیامبر صلی الله علیه و اله، موجب کفر+۳ آیه
- عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله از جانب کافران، همچون تکذیب سایر پیامبران، در طول تاریخ+۷ آیه
- حزن و اندوه پیامبر صلی الله علیه و اله، به سبب تکذیب شدنش از سوی کافران و مشرکان لجوج صدر اسلام+۱ آیه
- ارامش بخشیدن خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله با خطاب تسلّیبخش
- خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۴ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۴ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۸ آیه
- بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلّا بخشیدن و دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۸ آیه
- رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در تداوم رسالت انبیای پیشین+۳ آیه
- ترغیب و تشویق پیامبر صلی الله علیه و اله، از ناحیه خداوند، به استقامت در اجرای رسالت، به رغم مخالفت با وی: فَاِنْ کَذَّبُوکَ فَقَدْ کُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۱ آیه
- ارایه معجزات از ناحیه هریک از انبیای الهی به مردم، مایه اتمام حجت خدا بر انان+۱۲ آیه
- ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۱۴ آیه
- معجزه، یکی از راههای اثبات نبوّت انبیا+۱۰ آیه
- اریه معجزات به وسیله انبیا، برای اثبات رسالت خویش+۱۳ آیه
- رسالت پیامبران، متکی بر معجزات و دلایل روشن+۱۱ آیه
- معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۱۲ آیه
- زبور، کتابی حاوی پندها و موعظهها+۲ آیه
- نبوّت و رسالت پیامبران همراه با دلایل روشن+۱۴ آیه
- معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۱۳ آیه
- نبوّت و رسالت پیامبران همران با دلایل روشن+۱۴ آیه
- تورات، کتابی برخوردار از نور+۱ آیه