سوره فاطر، آیه ۲۷ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۷
أَ لَمْ تَرَ أَنَ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ ثَمَرَاتٍ مُخْتَلِفاً أَلْوَانُهَا وَ مِنَ الْجِبَالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهَا وَ غَرَابِيبُ سُودٌ
آیا ندیدی خداوند از آسمان آبی فرو فرستاد که بوسیله آن میوههایی رنگارنگ (از زمین) خارج ساختیم و از کوهها نیز (به لطف پروردگار) جادههایی آفریده شده سفید و سرخ و به رنگهای مختلف و گاه به رنگ کاملاً سیاه!
معنی کلمات و عبارات
«جُدَدٌ»: جمع جُدَّة، خطها و راهها. مراد خود کوهها میتواند باشد که انگار جادههائی هستند که به صحرا کشیدهاند، و خطهائی هستند که با قلم قضا بر صفحه زمین نوشتهاند. یا این که چینها و لایههای کوهها و همچنین خود خطوط و نقشهای روی صخرهها و سنگها است. «بِیضٌ»: جمع أَبْیَض و بَیْضاء، سفید رنگ. «حُمْرٌ»: جمع أَحْمَر و حَمْراء، سرخ رنگ. «مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهَا»: (مُخْتَلِفٌ) صفت (بِیضٌ و حُمْرٌ) است، و (أَلْوَانُ) فاعل (مُخْتَلِفٌ) است. «غَرَابِیبُ»: جمع غِرْبیب، سیاه پر رنگ. این واژه عطف بر (بِیضٌ و حُمْرٌ) است. «سُودٌ»: جمع أَسْوَد و سَوْداء، سیاه. این واژه بدل یا عطف بیان (غَرَابِیبُ) است، و جنبه تأکید و تفسیر معنی آن را دارد. برخی هم گفتهاند: در کلام تقدیم و تأخیر است و در اصل چنین است: سُودٌ غَرَابِیبُ.
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - تشویق و ترغیب خداوند به مطالعه و دقت نظر در مظاهر طبیعت; چون نزول باران و چگونگى پیدایش انواع میوه ها «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ماء فأخرجنا به ثمرت مختلفًا ألونها»
«ثمرة» (مفرد «ثمرات») به معناى میوه است.
۲ - خداوند، نازل کننده باران از آسمان (فضا و ابرها) «أنّ اللّه أنزل من السماء ماء»
«سماء» به هر چیزى گفته مى شود که در جهت بالا قرار گرفته باشد و مقصود از آن در آیه شریفه، فضا و ابرهاى موجود در بالاى سر موجودات زمینى مى باشد.
۳ - آسمان (فضا و ابرها)، منشأ نزول باران و منبع آب ها «أنزل من السماء ماء»
۴ - آب، عامل پدید آمدن انواع میوه ها با رنگ هاى گوناگون «ماء فأخرجنا به ثمرت مختلفًا ألونها»
۵ - باران حیات بخش، نشانه قدرت و یکتایى خداوند «ألم تر أن اللّه أنزل من السماء ماء فأخرجنا به ثمرت مختلفًا ألونها»
۶ - وجود انواع میوه ها با رنگ ها، طعم ها و خواص گوناگون، از نعمت هاى خداوند براى بشر «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ماء فأخرجنا به ثمرت مختلفًا ألونها»
برخى از مفسران بر این باورند که اختلاف رنگ میوه ها اشاره به طعم ها و خواص گوناگون آنها دارد; زیرا نوعاً میوه هاى رنگارنگ، طعم ها و خواص گوناگونى دارند. گفتنى است این آیه و آیه بعد، ضمن تبیین قدرت و یکتایى خداوند، در صدد برشمردن نعمت هاى الهى نیز مى باشد.
۷ - نقش سازنده تنوع میوه ها در تغذیه انسان ها «ثمرت مختلفًا ألونها»
برداشت یاد شده را مى توان از تصریح خداوند به گوناگونى میوه ها، استفاده کرد.
۸ - عوامل طبیعى، مجراى اراده و فعل خداوند «أنّ اللّه أنزل من السماء ماء فأخرجنا به ثمرت مختلفًا ألونها»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که خداوند، براى بهره مند ساختن انسان ها از انواع میوه ها، باران را سبب پدید آمدن آنها قرار داد.
۹ - آفرینش راه ها و رگه هاى کوه ها به رنگ هاى سفید، سرخ و سیاه پر رنگ، نشانه قدرت و یکتایى خداوند «ألم تر أنّ اللّه أنزل من السماء ... و من الجبال جدد بیض و حمر مختلف ألونها و غرابیب سود»
«جُدَد» (جمع «جُدّة») در معناى طرق و خطوط استعمال مى شود. البته ممکن است مقصود از آن رگه هاى مختلف کوه ها باشد. «غربیب» (مفرد «غرابیب») به معناى سیاه پر رنگ و «أسود» (مفرد «سود») به معناى سیاه است. آمدن این واژه با هم نشانگر شدت و نهایت صفت سیاهى براى بعضى از کوه ها است.
۱۰ - وجود راه ها و رگه هاى رنگارنگ و گوناگون در کوه ها، از نمودهاى تدبیر خداوند براى انسان ها «و من الجبال جدد بیض و حمر مختلف ألونها و غرابیب سود»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۳۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۷–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تنوع راههای کوهستانیتنوع رنگ میوهتنوع رگه های کوههاتنوع مزه میوهتنوع میوهراهها ی کوهستانیرگه های سرخ کوههارگه های سفیدکوههارگه های سیاه کوههامطالعه بارانمطالعه تنوع میوهمنشأ پیدایش میوهنعمت تنوع میوه هانقش تنوع میوهتنوع رنگ کوههافواید ابرهاتشویق به مطالعه آفرینشنشانه های توحید عبادیفواید آسمانمجاری افعال خدامنابع آبنقش آسماننقش بارانمنشأ بارانفواید آبمنابع تغذیهنشانه های تدبیر خدادلایل توحیدمجاری اراده خداتشویقهای خداآیات آفاقینقش عوامل طبیعینشانه های قدرت خدانعمتهای خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۶)
- خداوند، نازل کننده اب باران از اسمان+۱۴ آیه
- اب، از عوامل ابادانی زمین+۱۵ آیه
- نقش اب در تغذیه انسان+۱۲ آیه
- اب، باعث رویش گیاهان و زیبا شدن طبیعت+۵ آیه
- نقش اب در پیدایش میوههای گوناگون+۹ آیه
- اسمان و زمین، تامین کننده روزی و معاش انسانها+۹ آیه
- اسمان، مبدء نزول باران+۱۴ آیه
- ابرهای حامل باران، از ایههای خدا+۱۴ آیه
- فرو فرستادن باران از اسمان، از ایات الهی+۱۴ آیه
- تفاوت رنگ میوهها، ایه خدا
- تفاوت رنگهای جنبدگان و چارپایان، از نشانههای خدا+۱ آیه
- وجود رگههایی با رنگهای گوناگون در کوهها، از ایات الهی
- افرینش جنبندگان در روی زمین از ایات الهی+۲ آیه
- افرینش چارپایان، نشانه خالقیّت خدا+۳ آیه
- وجود رگههایی با رنگهای گوناگون در کوهها، از ایههای خدا
- پدیدار شدن محصولات کشاورزی ، در پی بارش باران، از ایات خدا+۸ آیه
- رخدادهای طبیعی، نمونههایی برای ارایه ایاتخدا+۴ آیه
- لزوم دقّت نظر در حدّ مشاهده عینی ایات خدا+۴ آیه
- مظاهر گوناگون و ایات متنوّع طبیعت جلوه عظمت و سبب خشیّت عالمان راستین+۱ آیه
- خداوند، نازلکننده باران از ابرها+۲ آیه
- خداوند، افریننده انعام (شتر، گاو و گوسفند)+۴ آیه
- تشویق خداوند به تامّل و عبرتگیری از افرینش انعام+۲ آیه
- افرینش انعام، یکی از نشانههای غیر قابل انکار یگانگی افریدگار هستی+۲ آیه
- گوناگونی رنگ انعام، از نشانههای خدا و شایسته دقّت+۱ آیه
- باران و نقش ان در طبیعت و زندگی انسان از ایات خدا+۱۴ آیه
- . لزوم تفکّر در چگونگی نزول باران+۸ آیه
- باران، زمینهساز به ثمر رسیدن درختان و پیدایش انواع میوهها و محصولات+۸ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
- اسمان، منبع ریزش اب و از ایات الهی، برای صاحبان تفکّر و اندیشه+۸ آیه
- لزوم تفکّر و نگرش عمیق به نزول باران از اسمان+۸ آیه
- خلقت حیوانات، از ایات الهی و درخور مطالعه و تفکّر+۱ آیه
- تفکّر و مطالعه در چگونگی حرکت کوهها، زمینه پی بردن به حکمت خدا
- رنگهای سفید، سرخ و سیاه پر رنگ کوهها، نشانه قدرت خدا و شایسته مطالعه و تامّل
- میوههای متنوع درختان، ایه خدا و شایسته تامّل و تفکّر+۶ آیه
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱۳ آیه
- افرینش جنبندگان، از ایات خدا+۲ آیه
- باران، منشا پیدایش انواع جنبندگان، در زمین+۲ آیه
- افرینش راههای کوهستانی، از ناحیه خداوند+۱ آیه
- میوه های خوردنی، از ایات الهی+۵ آیه
- ایجاد راهها، نشانه قدرت و یکتایی خداوند
- راههای متنوّع در میان کوهها
- راهها در کوهها، نمود تدبیر خداوند، برای انسانها
- اب، مایه حیات و رویش میوه ها، با رنگهای متنوع
- تنوّع رنگها، از ایات الهی+۳ آیه
- تنوّع رنگ انسانها، از راههای خداشناسی+۲ آیه
- تنوّع رنگ چهارپایان، از ایات خداشناسی+۱ آیه
- ایجاد رگه ها و خطوط قرمز در کوهها، به فرمان خداوند
- ایجاد رگه ها و خطوط سفید در کوهها، به امر خداوند
- کلاغ، به رنگ سیاه
- ایجاد رگه ها و خطوط سیاه پر رنگ در کوهها، از سوی خداوند
- افرینش رگه ها و خطوط سفید، سرخ، سیاه و رنگهای متنوّع در کوهها، نشانه تدبیر، قدرت و یکتایی خداوند
- انواع میوه ها با رنگهای گوناگون، از نعمتهای خداوند برای بشر
- پدید اوردن میوه ها با رنگهای گوناگون از اب باران، نمونه ای از تدبیر خداوند
- نقش اسمان، در تامین روزی و معاش انسانها بر روی زمین+۹ آیه
- سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) در مورد کوهها و رنگهای ان
- سؤال تعجّب برانگیز و تقریری خدا از محمّد(صلی الله علیه واله)درباره نزول باران و پیدایش انسانها، جنبندگان، حیوانات و میوه ها با رنگهای مختلف+۱ آیه
- سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) در مورد کوهها و رنگهای ان
- سؤال تقریری خدا از محمّد(صلی الله علیه واله) درباره نزول باران، پدید امدن میوه های گوناگون و پیدایش انسانها، جنبندگان و حیوانات، با رنگهای مختلف+۱ آیه
- دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی+۳ آیه
- تفکّر در چگونگی نزول باران، مایه عبرت برای انسانها+۴ آیه
- توجّه به اعطای خداوند در روزی رسانی به انسانها از اسمان و زمین، از زمینه های عبرت+۳ آیه
- توجّه به چگونگی افرینش کوهها، مایه پند و عبرت+۲ آیه
- تفکّر و توجّه به رویش گیاهان سرسبز در زمین، مایه عبرت+۴ آیه
- اب، از عوامل عمران و ابادانی+۱۶ آیه
- خداوند، منشا ابادانی زمین+۱۲ آیه
- رگه های سفید، سرخ و سیاه در کوهها، نشانه قدرت و یکتایی خداوند
- کوهها، دارای رنگهای سفید، سرخ و سیاه
- کوهها، محلّ پیدایش معادن و گنجینه های ارزشمند
- رگه هایی با رنگهای گوناگون در کوهها، از ایه های خدا
- دعوت خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، برای مطالعه و تفکّر، در چگونگی نزول باران+۲ آیه
- چگونگی انواع رنگهای کوهها، شایسته تفکّر و مطالعه محمّد صلی الله علیه و اله
- پیدایش میوههای گوناگون با رنگهای مختلف، بر اثر بارش باران، شایسته تفکّر محمّد صلی الله علیه و اله
- مُخْرج/ اسما و صفات+۴ آیه
- میوهها، دارای مزههای گوناگون+۱ آیه
- میوهها، از ایات خداوند+۸ آیه
- افرینش میوهها با بوهای مختلف، از نشانههای خداوند
- لزوم مطالعه و تحقیق در چگونگی ثمر دادن، رشد و رسیدن میوههای درختان+۶ آیه
- تنوّع میوهها، با رنگهای گوناگون، از نعمتهای خداوند
- خداوند، افریننده میوهجات در زمین+۷ آیه
- ترغیب خداوند به مطالعه درباره چگونگی پیدایش میوهها+۵ آیه
- خلقت میوهها، از ایات الهی+۶ آیه
- انواع میوهها با رنگهای مختلف، از نشانههای خداوند+۱ آیه
- اب، عامل پیدایش میوهها با رنگهای گوناگون
- ابهای فرو امده از ابرها، موجب رویش میوهها+۸ آیه
- افرینش میوهها با مزههای مختلف، از نشانههای شناخت خداوند
- رنگها و تنوّع انها متناسب با میوهها، از نعمتهای الهی