سوره فاطر، آیه ۴ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۵
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
اگر تو را تکذیب کنند (غم مخور، موضوع تازهای نیست) پیامبران پیش از تو نیز تکذیب شدند؛ و همه کارها بسوی خدا بازمیگردد.
معنی کلمات و عبارات
«وَ إِن یُکَذِّبُوکَ ...»: (نگا: آلعمران / .
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - مشرکان صدراسلام، رسالت پیامبر(ص) را انکار نموده و او را به دروغ گویى متهم کردند. «و إن یکذّبوک»
۲ - انکار رسالت پیامبران و متهم کردن آنان به دروغ گویى، سابقه دار در تاریخ بشر «و إن یکذّبوک فقد کذّبت رسل من قبلک»
۳ - اندوه پیامبر(ص)، به خاطر تکذیب شدنش از سوى کافران و مشرکان لجوج در صدراسلام «و إن یکذّبوک فقد کذّبت رسل من قبلک»
از آهنگ آیه شریفه استفاده مى شود که پیامبر(ص)، به خاطر تکذیب شدنش اندوهگین بود. ازاین رو برخى از مفسران جواب شرط «إن یکذّبوک» را محذوف و چنین دانسته اند: «إن یکذّبوک فلاتحزن و اصبر اذ قد کذّب رسل من قبلک».
۴ - دلدارى خداوند به پیامبر(ص)، در برابر مخالفت ها و دشمنى هاى کافران و مشرکان لجوج «و إن یکذّبوک فقد کذّبت رسل من قبلک»
یادآورى تکذیب شدن پیامبران گذشته براى رسول اکرم(ص)، مى تواند به منظور دلدارى ایشان و توصیه به صبر و پایدارى به آن حضرت باشد.
۵ - ترغیب پیامبر(ص) از سوى خداوند به صبر و پایدارى در انجام رسالت خویش، به رغم تکذیب و مخالفت کافران و مشرکان «و إن یکذّبوک فقد کذّبت رسل من قبلک»
۶ - بازگشت همه امور تنها به خداوند است. «و إلى اللّه ترجع الأُمور»
۷ - توجه به اعتقاد به بازگشت همه امور به خداوند، موجب پایدارى و استقامت در راه خدا «و إن یکذّبوک ... و إلى اللّه ترجع الأُمور»
یاد آورى این حقیقت که همه امور به خدا بازمى گردد - پس از بیان تکذیب رسالت پیامبران از سوى کافران و استقامت و پایدارى آنان - مى تواند اشاره به مطلب یاد شده باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
لجاجت مکذبان محمدتهمت دروغگویی به انبیاتهمتهای مشرکان صدراسلامتشویق به استقامتآثار ذکر بازگشت به خداتشویق به صبرفرجام امورعوامل صبرتشویق محمدعوامل اندوه محمدلجاجت کافران صدراسلامتهمت دروغگویی به محمدلجاجت مشرکان صدراسلامعوامل استقامتمکذبان محمددشمنی مشرکانتکذیب انبیادشمنی کافراندشمنان محمدتاریخ انبیاتشویقهای خدادلداری به محمدتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- تکذیب انبیای گذشته ازسوی اقوام و امّتهای انان+۴ آیه
- تکرار مخالفت با پیامبران الهی، در طول تاریخ+۵ آیه
- امّتهای پیشین، از مکذّبان رسالت انبیا+۵ آیه
- کافران، از تکذیبکنندکان انبیا و تعالیم وحی+۵ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان سرگذشت پیامبران+۳ آیه
- تکذیب انبیا، ناشی از دنیاطلبی انسان+۱ آیه
- رسالت گروهی از انبیا قبل از دوران محمّد(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
- رسالت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) در تداوم رسالت پیامبران پیشین+۶ آیه
- همسویی مشرکان در طول تاریخ، در تکذیب پیامبران و تعالیم انان+۲ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله از جانب کافران، همچون تکذیب سایر پیامبران، در طول تاریخ+۴ آیه
- خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۵ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
- بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلّا بخشیدن و دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله+۹ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در تداوم رسالت انبیای پیشین+۵ آیه
- ترغیب و تشویق پیامبر صلی الله علیه و اله، از ناحیه خداوند، به استقامت در اجرای رسالت، به رغم مخالفت با وی: فَاِنْ کَذَّبُوکَ فَقَدْ کُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِکَ+۳ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۱ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۱ آیه