سوره یونس، آیه ۳۹ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۳
بَلْ كَذَّبُوا بِمَا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ
(ولی آنها از روی علم و دانش قرآن را انکار نکردند؛) بلکه چیزی را تکذیب کردند که آگاهی از آن نداشتند، و هنوز واقعیتش بر آنان روشن نشده است! پیشینیان آنها نیز همین گونه تکذیب کردند؛ پس بنگر عاقبت کار ظالمان چگونه بود!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۳۹ و ۴.
على بن ابراهیم گوید: این آیات درباره رجعت نازل گردیده است و نیز گویند آیه ۴. در شأن اهل کتاب نازل شده که بعضى از آنها مانند عبدالله بن سلام و یاران او ایمان آوردند و عده دیگر آنان مانند سایر یهودیان ایمان نیاوردند. و همچنین گویند: درباره اهل مکه نازل گردیده یعنى از قوم رسول خدا صلی الله علیه و آله کسانى هستند که بزودى به قرآن ایمان خواهند آورد و نیز کسانى هم هستند که هنوز ایمان نیاورده اند و نیز کسانى هم مى باشند که هرگز ایمان نخواهند آورد.
البرهان فی تفسیر القرآن، باید دانست که رجعت عبارت از بازگشت پیامبران و ائمه طاهرین به این جهان است و با ظهور فرق دارد و معتقدین به آن گویند که رجعت مزبور پس از ظهور امام قائم علیهالسلام انجام خواهد گرفت و درباره آن میان امامیه اختلاف است برخى اعتقاد به رجعت دارند و بعضى معتقد به آن نیستند در هر حال چنان که مرحوم آیت اللَه حاجى شیخ عبدالکریم حائرى یزدى مرجع تقلید و متوفى به سال ۱۳۱۵ شمسى در رساله عملیه خویش بدان اشارت نموده است، اعتقاد به آن از ضروریات مذهب نیست و کسى که به رجعت معتقد نباشد، مطرود نخواهد بود. تفسیر کشف الاسرار.
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۱–۴۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۷–۵۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۷–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۹
روایات و احادیث
۱۴ - از على (ع) روایت شده است: «قلت: أربعاً أنزل اللّه تعالى تصدیقى بها فى کتابه ... قلت: فمن جهل شیئاً عاداه، ف-أنزل اللّه: «بل کذبوا بما لم یحیطوا بعلمه ... ; [منبع: امالى شیخ طوسى، ج ۲، ص ۱۰۸، مجلس ۱۷ ; بحارالانوار، ج ۱، ص ۱۶۶، ح ۵.] چهار مطلب گفتم که خداوند تصدیق مرا بر آن چهار مطلب، در کتاب خود نازل فرمود .. [یکى اینکه ]گفتم: کسى که جاهل به چیزى باشد با آن دشمنى مى کند ; پس خداوند این مطلب را نازل فرمود: بلکه چیزى را تکذیب کردند که به علم آن احاطه نداشتند».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
- افترا به محمّد(صلی الله علیه واله)، سبب قرار گرفتن در زمره ستمگران+۱ آیه
- سرانجام ناپسند، کیفر افترا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- انذار خداوند به مشرکان صدر اسلام، از گرفتارشدن به عذاب استیصال+۱ آیه
- تاریخ، از منابع شناخت و تعقل+۵ آیه
- تکرار مخالفت با پیامبران الهی، در طول تاریخ+۲ آیه
- سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۸ آیه
- ضرورت مطالعه تاریخ پیشینیان و عبرتاموزی از فرجام انان+۴ آیه
- تکذیب معارف الهی قبل از امدن تاویل انها، از سوی مشرکان امّتهای پیشین
- همه ایات قران، دارای تاویل و حقایقی ورای ظاهر لفظ و مفهوم ان+۱ آیه
- جهل مشرکان به قران، سبب تکذیب ان قبل از امدن تاویلاش+۱ آیه
- تحدّی خداوند به بلاغت و نظم قران با منکران+۶ آیه
- ظلم، از ویژگیهای تکذیبکنندگان
- لزوم تامّل و عبرتگیری، از فرجام شوم مکذّبان+۳ آیه
- کافران، از تکذیبکنندکان انبیا و تعالیم وحی+۲ آیه
- هشدار خدا به ظالمان، از هلاکت و عذاب استیصال+۸ آیه
- تهدید مکذّبان کافر به عذاب، از ناحیه خداوند+۱ آیه
- تکذیب قران از سوی مشرکان، ناشی از جهل انان+۲ آیه
- تکذیبگران قران، جاهل به همه جوانب ان
- تکذیب قران بدون تامّل و قبل از تحقّق تاویل ان، نشانه جهل مشرکان
- تکذیب قران از سوی مشرکان، بر اثر جهل و نادانی انان به همه جوانب ان+۱ آیه
- حرمت افترا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- هلاکت و نابودی اقوام پیشیین، کیفر تکذیب رسالت انبیا از سوی انان+۱ آیه
- ناتوانی بشر از اوردن سوره ای همانند سور قران+۳ آیه
- مشرکان، در شمار جاهلان+۱ آیه
- همسویی مشرکان در طول تاریخ، در تکذیب پیامبران و تعالیم انان+۲ آیه
- تاریخ و حوادث ان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۵ آیه
- تکذیب کنندگان قران، مردمانی ستم پیشه+۱ آیه
- لزوم تامّل و عبرت گیری از فرجام شوم مکذّبان ظالم
- هشدار خدا به ظالمان، از هلاکت و عذاب استیصال+۸ آیه
- کیفر شدن ظالمان در دنیا، درس عبرتی برای دیگران
- مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۱ آیه
- مفسدان، عناصری بیدادگر و ستم پیشه
- تکذیب قران و ساختگی خواندن ان، در اوج بیدادگری+۱ آیه
- فسادگری، از مصادیق ظلم و ستم
- کیفر ظالمان در دنیا، مایه پند و عبرت+۲ آیه
- محدود بودن علم و ادراک بشری
- تکذیب قران، موجب فرجام بد و عبرت امیز برای دیگران
- جهل منکران به تاویل قران عامل تکذیب ان از سوی ایشان+۱ آیه
- جهل منکران به ابعاد مختلف قران، عامل تکذیب ان از سوی ایشان+۱ آیه
- ظالمان، از جمله مکذبان قران+۱ آیه
- تکذیب ایات قران، از سوی مشرکان+۲ آیه
- همانندی تکذیب کنندگان قران، با تکذیب کنندگان امّتهای پیشین+۲ آیه
- فرجام ظالمان مکذب قران، قابل تامل و موجب عبرت+۱ آیه
- تکذیب انبیا از ناحیه کافران+۱ آیه
- برخورد مشرکان با رسالت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله برخوردی لجوجانه
- افترا به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، دارای فرجامی ناپسند+۱ آیه
- تحدّی محمّد صلی الله علیه و اله در برابر کافران، به اوردن معجزهای همانند قران+۵ آیه
- فراخوانی خداوند از محمّد صلی الله علیه و اله، به اندیشه و تفکّر در فرجام هلاکتبار پیشینیان+۲ آیه
- توجّه دادن محمّد صلی الله علیه و اله به عبرتاموزی، در خطاب الهی+۳ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۳ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۳ آیه
- قران، معجزه الهی و دلیل بر حقّانیت خویش و پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله+۶ آیه