آیه ۴۲ سوره فصلت

سوره فصلت، آیه ۴۲ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۸۱

لاَ يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لاَ مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ

که هیچ گونه باطلی، نه از پیش رو و نه از پشت سر، به سراغ آن نمی‌آید؛ چرا که از سوی خداوند حکیم و شایسته ستایش نازل شده است!

معنی کلمات و عبارات
«الْبَاطِلُ»: نقطه مقابل حق. مراد: نسخ، کم و زیاد شدن، غلط از آب درآمدن، تناقض مطالب و مفاهیم، و بالاخره همه چیزهای نادرست و خلاف حقیقت و واقعیّت است. «مِن بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ»: کنایه از همه جانبه بودن است. یعنی از همه جهات خدا قرآن را حفظ می‌کند (نگا: حجر / و از هیچ سو و هیچ طرف و ناحیه، بطلان و فساد متوجّه آن نگشته و نمی‌گردد. «تَنزِیلٌ» (نگا: شعراء / یس / فصّلت / .
نزول
نکات آیه
۱ - مصونیت قرآن، در برابر هرگونه تحریف «لایأتیه البطل من بین یدیه و لا من خلفه» منظور از عدم امکان راه یافتن باطل به ساحت قرآن «لا یأتیه الباطل» مى تواند این باشد که هیچ کس توانایى تحریف کردن قرآن را ندارد. ۲ - پیشگویى قرآن نسبت به مصونیت آن از تحریف در طول تاریخ «لایأتیه البطل من بین یدیه و لا من خلفه» مراد از «من بین یدیه» زمان نزول قرآن و از «من خلفه» زمان آینده است. ۳ - معارف و آموزه هاى قرآن، سراسر حق و به دور از هر گونه سخن باطل است. «لایأتیه البطل من بین یدیه و لا من خلفه» ۴ - تأثیر نداشتن گذشت زمان، در حقانیت معارف قرآن «لایأتیه البطل من بین یدیه و لا من خلفه» بنابراین که مراد از «باطل» زوال حقانیت باشد، مطلب بالا استفاده مى شود. ۵ - خداوند، حکیم (کاردان) و حمید (شایسته ستایش) است. «تنزیل من حکیم حمید» ۶ - قرآن، نازل شده از سوى پروردگار کاردان و ستوده «تنزیل من حکیم حمید» ۷ - نزول قرآن، نزولى تدریجى، حکیمانه و شایان ستایش «تنزیل من حکیم حمید» به کارگیرى لفظ «تنزیل» - که براى نزول تدریجى است - مفید برداشت یاد شده است (مفردات راغب). ۸ - قرآن، مظهر حکمت و کاردانى خداوند است. «تنزیل من حکیم حمید» ۹ - قرآن، نعمتى بزرگ و فرو فرستنده آن شایسته ستایش و قدردانى است. «تنزیل من حکیم حمید» به کارگیرى وصف «حمید» براى خداوند - پس از بیان نزول قرآن - مى تواند از یکسو عظمت قرآن و نعمت بودن آن را بفهماند و از سوى دیگر کرنش و فروتنى انسان در برابر خدا را افاده کند. ۱۰ - حکمت الهى، تضمین کننده مصونیت قرآن از تحریف و دستبرد مخالفان «لایأتیه البطل ... تنزیل من حکیم حمید»
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۱۱ - «عن أبى الجارود عن أبى جعفر(ع) فى قوله «إنّ الذین کفروا بالذکر لمّا جائهم» یعنى القرآن الذى «لایأتیه الباطل من بین یدیه» قال لایأتیه الباطل من قبل التوراة و لا من قبل الإنجیل و الزبور و اما من خلفه لایأتیه من بعده کتاب یبطله...; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۲۶۶; نورالثقلین، ج ۴، ص ۵۵۳، ح ۶۷.] امام باقر(ع) درباره «ذکر» در آیه «إنّ الذین کفروا بالذکر لما جائهم» فرمود: مراد قرآن است و فرمود: «و لایأتیه الباطل من بین یدیه»; یعنى، باطل از سوى تورات، انجیل و زبور در قرآن نمى آید و امّا (لایأتیه) «من خلفه»; یعنى، بعد از آن هم کتابى نمى آید که قرآن را باطل کند». ۱۲ - «فى المجمع: فى قوله تعالى «لایأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه»، قیل فیه أقوال: ...ثالثها: معناه انّه لیس فى أخباره عمّا مضى باطل و لا فى إخباره عما یکون فى المستقبل باطل بل إخباره کلّها موافقة لمخبراتها. و هو المروى عن أبى جعفر و عن أبى عبداللّه(ع)...; [منبع: مجمع البیان، ج ۹، ص ۲۲; نورالثقلین، ج ۴- ، ص ۵۵۴، ح ۶۸.] در مجمع البیان در مورد قول خدا «لایأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه» آمده است: اقوالى در تفسیر این آیه گفته شده که سوم آن این است: در خبر دادن قرآن از آنچه گذشته و از آنچه در آینده خواهد آمد، هیچ باطلى نیست; بلکه خبرهاى قرآن همه مطابق با واقع است و این معنا از امام باقر و امام صادق(ع) روایت شده است».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
  • مصونیّت قران، از هرگونه باطل+۱ آیه
  • حکمت خداوند، منشا مصون بودن وحی و قران از هرگونه باطل+۱ آیه
  • مصونیّت قران از هرگونه تحریف+۵ آیه
  • تضمین مصونیّت قران از تحریف و دستبرد مخالفان، برخاسته از حکمت الهی
  • نزول قران، جلوه ای از حکمت خداوندی+۵ آیه
  • خداوند، ذات مستحق حمد و ستایش+۱ آیه
  • نزول قران از جانب خداوند، مستلزم ستایش او+۱ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله)، اخرین پیامبران و پایان دهنده امر نبوّت+۴ آیه
  • گرفتار باطل نشدن از بین دستان و از پشت، کنایه از مصونیت خطا و انحراف
  • اتقان قران و روشنی ایات ان، جلوه ای از حکمت خداوند+۷ آیه
  • تنزیل، از اسما و صفات قران+۷ آیه
  • مصونیّت قران از هرگونه باطل و تحریف+۲ آیه
  • حکمت خداوند، منشا مصون بودن قران، از هر گونه تحریف و باطل+۱ آیه
  • نزول قران به صورت تدریج و در فواصل زمانی مختلف+۸ آیه
  • مصونیّت کتابِ پیامبر (قران)، از هرگونه تحریفی، از مختصّات ان حضرت+۲ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان
  • قران، معجزه حضرت محمّد صلی الله علیه و اله و دلیل حقّانیّت رسالت او+۲ آیه
  • خاتمیّت دین محمّد صلی الله علیه و اله نسبت به ادیان دیگر+۳ آیه
  • وجود نظم و نداشتن اختلاف و ناسازگای در مفهوم و محتوای ایات، بیانگر اعجاز قران+۲ آیه
  • راه نیافتن باطل و مصون بودن از تحریف، اعجاز منحصر به فرد قران عزیز+۱ آیه
واژه‌ها