آیه ۴۳ سوره فصلت

سوره فصلت، آیه ۴۳ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۸۱

مَا يُقَالُ لَكَ إِلاَّ مَا قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ إِنَ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ وَ ذُو عِقَابٍ أَلِيمٍ

آنچه به ناروا درباره تو می‌گویند همان است که درباره پیامبران قبل از تو نیز گفته شده؛ پروردگار تو دارای مغفرت و (هم) دارای مجازات دردناکی است!

معنی کلمات و عبارات
«مَا یُقَالُ لَکَ إِلاّ مَا ...»: مراد نسبتهای ناروائی همچون: ساحر، شاعر، مجنون، کاهن، مفتری، و دشنامها و سخنان زشت دیگر است (نگا: مائده / ، یس / ، ذاریات / و ، نحل / .
نزول
نکات آیه
۱ - موضع گیرى ملحدانه مشرکان در برابر پیامبر(ص)، همانند موضع گیرى کافران در برابر رسولان پیشین «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» ۲ - تشابه موضع گیرى هاى مخالفان پیامبران در طول تاریخ «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» ۳ - تسلى خداوند به پیامبر(ص)، در برابر موضع گیرى خصمانه و سخنان آزاردهنده مشرکان «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» از این که خداوند با پیامبر از تبلیغات سوء مخالفان دین علیه پیامبرانشان، سخن مى گوید مطلب بالا استفاده مى شود. ۴ - تمامى فرستادگان الهى، با مخالفت ها و تبلیغات سوء علیه ایشان، مواجه بودند. «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» ۵ - مبارزه تبلیغاتى و گفتارى، شیوه رایج مخالفان در برابر رسولان الهى «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» ۶ - همانندى و همسویى دعوت فرستادگان الهى، در طول تاریخ «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» از تشابه موضع گیرى مخالفان دین به دست مى آید که حرکت پیامبران در جهتى واحد بوده است. ۷ - تبلیغ پیام الهى، نیازمند تحمل دشوارى ها و مشکلات «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» ۸ - تحمل پذیر شدن مشکلات، در نتیجه توجه انسان به تاریخ و مشکلات دیگران «ما یقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل من قبلک» ۹ - پروردگار، هم داراى بخشایش و هم داراى عقابى دردناک است. «إنّ ربّک لذو مغفرة و ذو عقاب ألیم» ۱۰ - مقام پروردگار، مقتضى جامعیت و برخوردارى از بخشایش و جزادهى «إنّ ربّک لذو مغفرة و ذو عقاب ألیم» ۱۱ - حق گرایان برخوردار از مغفرت الهى، و ملحدان و حق ناپذیران رویارو با مجازات دردناک او «مایقال لک إلاّ ما قد قیل للرسل ... إنّ ربّک لذو مغفرة» در آیات پیشین، قرآن پیامى حق معرفى شده است که ملحدان با ایجاد شبهه در آن سعى مى کردند پیامبر(ص) را مورد انکار قرار دهند. اکنون در این آیه خداوند به غفران و عقاب خود اشاره کرده که غفران منطبق بر حق گرایان و عقاب درباره ملحدان است. ۱۲ - تمامى انسان ها - حتى پیامبران - نیازمند مغفرت و بخشش اند. «إنّ ربّک لذو مغفرة» بنابراین که «لذو مغفرة» براى حق گرایان باشد و با توجه به این که پیامبران در رأس حق گرایان قرار دارند، مطلب بالا استفاده مى شود. ۱۳ - عذاب دردناک و شدید، کیفر یاوه سرایى علیه رسولان الهى است. «ما قد قیل للرسل ... ذو عقاب ألیم» ۱۴ - امکان برخوردارى مخالفان پیامبران، از مغفرت و آمرزش الهى (در صورت بازگشت و توبه) «إنّ ربّک لذو مغفرة» سیاق آیه با این معنا سازگار است که نوید به مغفرت، نظر به کسانى دارد که در برابر آیات الهى، الحاد ورزیده و با پیامبر مخالفت کرده اند; ولى راه بازگشت بر آنان باز است. ۱۵ - مغفرت و بخشایش خداوند، مقدم بر مجازات و عقوبت او «إنّ ربّک لذو مغفرة و ذو عقاب ألیم» ۱۶ - توجه به رحمت گسترده و عقاب شدید خداوند، زمینه ساز بازگشت انسان از مخالفت با حق «إنّ ربّک لذو مغفرة و ذو عقاب ألیم» چنانچه جمله «إنّ ربک ...» مربوط به مخالفان پیامبران باشد، از توجه دادن خداوند به مغفرت و عقاب خویش، مطلب بالا استفاده مى شود. ۱۷ - بشارت و انذار، روش هدایتى و تربیتى قرآن «إنّ ربّک لذو مغفرة و ذو عقاب ألیم» ۱۸ - تشویق به اصلاح، مقدم بر انذار و بیم دادن از خطا در روش تربیتى قرآن «إنّ ربّک لذو مغفرة و ذو عقاب ألیم»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
  • . ذوعقاب
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
  • انذار، از روشهای تربیتی قران+۳ آیه
  • ایجاد بیم و امید، از روشهای تربیتی قران+۶ آیه
  • تشویق، مقدّم بر انذار و بیم دادن، در روش تربیتی قران+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
  • حرمت کفر به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • عذاب اخرتی (در صورت تحقّق موجبات ان)، اقتضای ربوبیّت خدا+۳ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی امرزش گری او+۲ آیه
  • رسالت گروهی از انبیا قبل از دوران محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • تحمّل پذیر شدن مشکلات، در نتیجه توجّه انسان به مشکلات گذشتگان
  • عذاب دردناک، کیفر یاوه سرایی علیه رسولان الهی
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در قبال سخنان ناروای دشمنان، با بیان اگاهی خدا به سخن انان
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • کیفیّت برخورد مخالفان با رسالت محمّد صلی الله علیه و اله، همانند برخورد با رسالت انبیای پیشین
  • مغفرت الهی «برای حق گویان» و مجازات دردناک «برای اهل باطل» اصلی مشترک در وحی الهی به محمد صلی الله علیه و اله و پیامبران
  • با خبر ساختن بندگان از عذاب دردناک خداوند وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • مُذْهِب/ اسما و صفات+۵ آیه
  • امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۲ آیه
واژه‌ها