سوره محمد، آیه ۹ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۰۷
ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ
این بخاطر آن است که از آنچه خداوند نازل کرده کراهت داشتند؛ از این رو خدا اعمالشان را حبط و نابود کرد!
معنی کلمات و عبارات
«ذلِکَ»: این هلاک کافران و پوچ شدن اعمال ایشان. «مَا»: قرآن و تکالیف آسمانی.
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱- ناخشنودى کافران از پیام وحى، باعث حبط اعمال آنان و گرفتار آمدنشان به نفرین الهى «فتعساً لهم و أضلّ أعملهم . ذلک بأنّهم کرهوا ما أنزل اللّه»
بنابراین که «ذالک» اشاره به «فتعساً لهم و أضلّ أعمالهم» باشد، برداشت بالا به دست مى آید.
۲- کافران، هواپرستانى، ناخشنود از پیام هاى خداوند «و الذین کفروا ... بأنّهم کرهوا ما أنزل اللّه»
تعبیر «کرهوا»، مى رساند که کافران نه این که حقیقت دین را نفهمیده و انکار مى کنند بلکه پس از فهم پیام دین، براساس تمایلات و گرایش هاى درونى، پذیرش پیام وحى بر آنان دشوار است.
۳- ناخشنودى از پیام هاى وحى و انکار آن از روى هوس، مایه حبط تمامى اعمال «کرهوا ما أنزل اللّه فأحبط أعملهم»
با توجه به اطلاق کلمه «أعمالهم»، حبط تمامى اعمال از آیه برداشت مى شود.
۴- اعمال کافران، به دلیل نداشتن انگیزه الهى، فاقد پاداش در نزد خداوند «کرهوا ما أنزل اللّه فأحبط أعملهم»
از مجموع آیه استفاده مى شود که خداوند، در مقام بیان فلسفه حبط اعمال نیک کافران است; فلسفه اى که براى بشر معقول و قابل فهم است و آن این که وقتى کافران به انگیزه هاى نفسانى و غیر الهى کارى را انجام داده اند، چگونه ممکن است که در قبال آن از خداوند پاداش دریافت کنند.
۵- انگیزه ها و محرک هاى درونى انسان، تعیین کننده ارزش عمل وى در نزد خداوند* «ذلک بأنّهم کرهوا ما أنزل اللّه فأحبط أعملهم»
از ارتباط میان «کرهوا» و «أحبط»، استفاده مى شود که هرگاه اعمال نه براى خشنودى خدا و اطاعت از او; بلکه به انگیزه هاى دیگر صورت گیرد، حبط شده و بى پاداش خواهد بود. این نکته نقش اساسى انگیزه و نیت را در ارزش اعمال نزد خداوند مى رساند.
۶- افعال الهى، براساس ملاک و داراى فلسفه «ذلک بأنّهم کرهوا ... فأحبط»
«ذالک» در مقام تعلیل و بیان فلسفه فعل الهى (أضلّ و أحبط) است و این نشان مى دهد که افعال الهى، داراى علت و فلسفه است.
۷- ثمربخشى اعمال نیک، در پرتو پذیرش پیام وحى و گردن نهادن به آن از روى رغبت و میل «کرهوا ما أنزل اللّه فأحبط أعملهم»
از مفهوم آیه شریفه، مطلب بالا استفاده مى شود; یعنى، اگر عمل همراه با کراهت و ناخشنودى نباشد; بلکه از روى طوع و رغبت و براى خداوند صورت گیرد، باقى مانده و ثمر خواهد داد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ناخشنودی از وحیناخشنودی از وحیفلسفه افعال خداآثار تکذیب وحیزمینه نفرین خداشرایط پاداش عمل صالحنقش انگیزهبی ارزشی عمل کافرانآثار ایمان به وحیقانونمندی افعال خداناخشنودی کافرانآثار انقیادهواپرستی کافراننفرین بر کافراناخلاص در عملحبط عمل کافرانملاک ارزش عملعوامل حبط عملآثار هواپرستی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹)
- کفر، عامل تباهی و حبط عمل در دنیا و اخرت+۵ آیه
- بطلان اعمال و عبادات کافران+۵ آیه
- سیر و سیاحت در زمین و مشاهده فرجام کافران، زمینه ساز رضایت از احکام الهی+۱ آیه
- پایین تر بودن قدرت مشرکان عصر بعثت، از اقوام پیشین+۱ آیه
- کفر، عامل تباهی و حبط عمل کافران+۵ آیه
- هشدار خدا به کافران، از فرجام شوم انان+۳ آیه
- کراهت از حق و چیزهای نازل شده از سوی خداوند موجب نفرین+۱ آیه
- گناه و فسق، از موجبات نفرین+۵ آیه
- ناخشنودی کافران از پیام وحی، موجب گرفتار شدن انان به نفرین الهی+۱ آیه