سوره مریم، آیه ۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۵
ذِكْرُ رَحْمَةِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا
(این) یادی است از رحمت پروردگار تو نسبت به بندهاش زکریا...
معنی کلمات و عبارات
«ذِکْرُ»: یاد. یادآوری. خبر مبتدای محذوف است و تقدیر چنین است: هذَا الْمَتْلُوُّ ذِکْرُ. «رَحْمَةِ رَبِّکَ»: واژه (رَحْمَة) به فاعل خود اضافه شده است. در رسمالخطّ قرآنی با (ت) کشیده نوشته شده است. «عَبْدَ»: مفعولٌبه (رَحْمَةِ) است. «زَکَرِیَّا»: بدل است.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- زکریا، بنده شایسته خدا و برخوردار از رحمت خاص او «ذکر رحمت ربّک عبده زکریّا»
۲- سوره مریم، بازگوکننده رحمت و الطاف خداوند به زکریا است. «ذکر رحمت ربّک عبده زکریّا»
«ذکر» یا خبر است و مبتداى آن اسم اشاره محذوف است; یعنى، «هذا المتلوّ ذکر» که مراد از آن، سوره مریم است. و یا این که مبتدا بوده و خبر آن محذوف است; یعنى، «ذکر رحمت ... فیما یتلى علیک».
۳- لطف و رحمت خداوند به بندگان، سزاوار ذکر و یادآورى است. «ذکر رحمت ربّک عبده زکریّا»
۴- عبادت و بندگى به درگاه خدا وسیله جلب رحمت او است. «رحمت ربّک عبده»
«عبده» مفعول است براى «رحمت». تقدیم آن بر نام زکریا و توصیف آن حضرت به عبودیت، اشاره به نقش آن در جلب رحمت هاى خداوند دارد.
۵- رحمت خداوند جلوه اى از ربوبیت او است. «رحمت ربّک»
۶- بنده نوازى و مهرورزى خداوند، مایه برخوردارى پیامبر(ص) از تربیت ها و الطاف او است. «ذکر رحمت ربّک عبده»
این که خداوند، رحمت بر بنده اش زکریا را با تعبیر «ربّک» - خطاب به پیامبر(ص) - بیان کرد، اشاره به این نکته دارد که او در راستاى تربیت آن حضرت نیز از رحمت بر بنده خود دریغ نخواهد کرد.
۷- «کهیعص»، رمزهایى از سرگذشت لطف الهى در حق زکریا است. «کهیعص . ذکر رحمت ربّک عبده زکریّا»
گفته اند: «کهیعص» مى تواند مبتدا باشد و «ذکر»، خبر آن. در این صورت خود «کهیعص»، یادى رمزگونه از رحمت خداوند به زکریا است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تعالیم سوره مریمعبودیت زکریاحروف مقطعهذکر رحمت خداتربیت محمدفضایل زکریاآثار رحمترموز قرآنقصه زکریارحمت خاص خداآثار عبادت خدازمینه رحمتآثار عبودیتمشمولان رحمتمشمولان لطف خدانشانه های ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۷)
- یحیی(علیه السلام)، وارث الیعقوب(علیه السلام)+۳ آیه
- استغاثه زکریّا به درگاه خداوند و اجابت ان از سوی او+۵ آیه
- امیدواری زکریّا(علیه السلام) به استجابت دعایش از سوی خدا+۳ آیه
- بشارت ولادت یحیی(علیه السلام) به زکریّا(علیه السلام) پس از دعای ان حضرت+۵ آیه
- اجابت دعای زکریّا(علیه السلام) با عطای پسری، از جانب خداوند به وی+۸ آیه
- سست شدن استخوان و سفید شدن موی سر زکریّا(علیه السلام)، بر اثر پیری+۱ آیه
- زکریّا(علیه السلام) درخواستکننده فرزند از خداوند، به هنگام پیری مفرط+۲ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- نقش مؤثّر دعا، در تربیت انسانها+۷ آیه
- سجده زکریّا(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، هنگام تلاوت ایات الهی برای وی+۱ آیه
- گریه زکریّا(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، هنگام تلاوت ایات الهی برای وی+۱ آیه
- رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او
- راهنمایی زکریّا(علیه السلام)، از اثار ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- گفتگوی خدا با زکریّا(علیه السلام)، در مورد فرزنددار شدن وی+۶ آیه
- زکریّا(علیه السلام)، از خاشعان در برابر ایات الرّحمان+۳ آیه
- درخواست زکریّا(علیه السلام) از خداوند، برای اعطای خلیفه صالح پس از وی، به دنبال خوف وی از جانشینان نااهل+۱ آیه
- ترس زکریّا(علیه السلام)، از وارثان نااهل+۱ آیه
- احساس خوف از وارثان نااهل، انگیزه درخواست فرزند صالح از خداوند، از سوی زکریّا(علیه السلام)+۱ آیه
- دعا به درگاه الهی، موجب جلب رحمت خداوند+۴ آیه
- دعای زکریّا(علیه السلام)، برای برخورداری از فرزند پسندیده و شایسته+۲ آیه
- زکریّا(علیه السلام)، خواستار فرزند صالح و جانشینی از نسل خود+۴ آیه
- دعای پنهانی زکریّا(علیه السلام)، به درگاه خداوند+۱ آیه
- بی فرزندی زکریّا(علیه السلام) و علاقه ان حضرت به داشتن وارث و جانشین، موجب دعای ان حضرت به درگاه الهی+۳ آیه
- پیری و سالخوردگی زکریّا(علیه السلام)، زمینه ای برای دعای ان حضرت برای فرزنددار شدن+۲ آیه
- اجابت دعای زکریّا(علیه السلام)، جلوه ای از رحمت الهی+۳ آیه
- اعطای فرزند به زکریّا(علیه السلام)، جلوه ای از رحمت الهی بر وی
- یحیی(علیه السلام)، رحمت اعطایی پروردگار به زکریّا(علیه السلام)+۱ آیه
- زکریّا(علیه السلام)، درخواست کننده رحمت از خداوند
- عبودیّت و بندگی به درگاه خداوند، زمینه ساز برخورداری از رحمت او+۲ آیه
- زکریّا(علیه السلام)، بنده شایسته خدا و برخوردار از رحمت خاصّ او
- عبودیّت و بندگی زکریّا(علیه السلام) به درگاه پروردگار، زمینه ساز بهره مندی او از رحمت الهی
- خداوند، یاداوری کننده رحمت خویش بر زکریا(علیه السلام)
- درخواست زکریّا(علیه السلام) از خداوند، برای داشتن فرزند مورد رضایت خدا+۳ آیه
- عدم توانایی زکریّا(علیه السلام) بر سخن گفتن به مدّت سه روز، نشانی از سوی خداوند بر فرزندار شدن ان حضرت+۲ آیه
- رعایت ادب از سوی زکریّا(علیه السلام) در مقام سخن گفتن با خدا و دعا به درگاه او با بیان ضعف و ناتوانی خود و همسرش+۷ آیه
- زکریّا(علیه السلام)، خواهان فرزندی برای ارث بردن اموال او+۱ آیه
- امیدواری زکریّا(علیه السلام) به هنگام دعا به درگاه الهی، به اجابت ان از سوی خداوند+۳ آیه
- سست شدن استخوان زکریّا(علیه السلام) در اثر پیری+۱ آیه
- سپیدی موی زکریّا(علیه السلام) در اثر پیری+۱ آیه
- لطف خداوند و رحمت خاص وی، تنها امید زکریّا(علیه السلام) بر فرزنددار شدن+۴ آیه
- توسّل و توجّه زکریّا(علیه السلام) به ربوبیّت خدا و اسم ربّ به هنگام دعا+۹ آیه
- نگرانی زکریّا(علیه السلام) از جانشینان و متولّیان امور، بعد از خود+۱ آیه
- نگرانی زکریّا(علیه السلام) از سرپرستی و تولّی خویشانش بر امور، پس از مرگ او+۱ آیه
- بیم زکریّا(علیه السلام) از اشکار شدن محتوای دعایش، نزد مردم+۱ آیه
- دعا و نیایش پنهانی زکریّا(علیه السلام) با خدا، زمینه ساز برخورداری از رحمت الهی+۲ آیه
- زندگی سعادتمندانه در گرو دعا و نیایش با خدا از نظر زکریّا(علیه السلام)+۲ آیه
- اظهار نگرانی زکریّا(علیه السلام) در دعای خویش نسبت به بازماندگان و وارثانش+۲ آیه
- فرزند خواستن زکریّا(علیه السلام) در دعا به درگاه خداوند به هنگام پیری مفرط و سستی استخوان و سپیدی موهای سرش+۱ آیه
- توسّل زکریّا(علیه السلام) به ربوبیّت الهی در دعا+۵ آیه
- زکریّا(علیه السلام) خواهان وارثی برای خود و ال یعقوب، در دعا به درگاه الهی+۴ آیه
- فرزند مورد رضایت خدا، خواسته زکریّا(علیه السلام) در دعا به درگاه الهی+۳ آیه
- طلب نمودن زکریّا(علیه السلام) از خداوند برای توفیق کامل فرزند خویش در استفاده صحیح از میراث+۳ آیه
- توجّه زکریّا(علیه السلام) به ارزشهای معنوی در دعا به درگاه خدا و درخواست فرزند+۳ آیه
- امیدواری زکریّا(علیه السلام) به استجابت دعایش از سوی خدا+۲ آیه
- استجابت دعای زکریّا(علیه السلام) در طلب وارثی صالح+۴ آیه
- یاداوری اجابت دعای زکریّا(علیه السلام) برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- دوراندیشی زکریّا(علیه السلام) موجب نگرانی وی از اینده منصب رسالت و میراث معنوی به جا مانده از خود و ال یعقوب+۲ آیه
- سه روز روزه سکوت، نشانه اجابت دعای زکریّا(علیه السلام)+۵ آیه
- استفاده کردن زکریّا(علیه السلام) از اشاره و رمز، پس از اغاز روزه سکوت برای تفهیم مقاصد و دستورالعملها به قوم خویش+۴ آیه
- به سجده افتادن و اشک ریختن زکریّا(علیه السلام) هنگام شنیدن ایات الهی+۱ آیه
- سست بودن استخوان زکریّا(علیه السلام) هنگام درخواست فرزند از خداوند+۱ آیه
- فرزند خواستن زکریّا(علیه السلام) در دعا به درگاه خداوند به هنگام پیری و سستی استخوان و سفیدی مو+۳ آیه
- حفظ دستاوردهای خود پس از مرگ و ترس از تصرّفات ناروای جانشینان ناخلف در میراث، انگیزه زکریّا(علیه السلام) در فرزندخواهی از خداوند+۴ آیه
- زکریّا(علیه السلام) بنده شایسته خدا و برخوردار از رحمت خاصّ او
- زکریّا(علیه السلام)، در زمره انبیای برخوردار از نعمت خاصّ الهی+۱ آیه
- خوشبختی و سعادتمندی زکریّا(علیه السلام) در پیشگاه خداوند+۱ آیه
- اجابت دعای زکریّا(علیه السلام) از جانب خداوند، دلیل خوشبختی او نزد خدا+۱ آیه
- عبادت و راز و نیاز خالصانه و پیوسته زکریّا(علیه السلام)، از ویژگیهای برجسته ان حضرت+۶ آیه
- داستان زکریّا(علیه السلام) شایسته یاداوری و درس اموزی+۲ آیه
- گفتگوی زکریّا(علیه السلام) با خداوند+۹ آیه
- زکریّا(علیه السلام) از نسل ابراهیم و یعقوب+۱ آیه
- یحیی(علیه السلام) وارث زکریّا+۴ آیه
- وراثت فرزند از پدر، امری مرسوم و پذیرفته شده در ایین زکریّا(علیه السلام)+۲ آیه
- زکریّا(علیه السلام)، از نسل یعقوب پیامبر و وارث یادگارهای او+۲ آیه
- همسر زکریّا، زنی عقیم و نازا+۴ آیه
- همسر زکریّا، زنی عقیم و نازا+۳ آیه
- سجده زکریّا(علیه السلام) با حال گریه، هنگام شنیدن ایات الهی+۱ آیه
- شقی نبودن زکریّا(علیه السلام) و دریغ نکردن او در دعا به درگاه خداوند، پرتوی از رحمت الهی+۱ آیه
- توجّه به ربوبیّت الهی، زمینه شقی نبودن زکریّا(علیه السلام)در دعا و عبادت به درگاه خداوند+۱ آیه
- شکوه زکریّا(علیه السلام) از پیری خویش و نداشتن پسری در جایگاه وارث خود+۴ آیه
- دعای زکریّا(علیه السلام) با صدایی اهسته به درگاه خدا+۲ آیه
- عارض شدن ضعف و سستی بر استخوانهای زکریّا(علیه السلام) در دوران پیری+۱ آیه
- عارض شدن ضعف بر زکریّا(علیه السلام) در دوران پیری+۱ آیه
- وجود روحیّه پرستش و عبادت، از دیر باز در انسانها+۱ آیه
- نقش عبادت و بندگی به درگاه الهی عامل، جلب رحمت او+۲ آیه
- قدرت زکریّا(علیه السلام) بر عبادت خدا، هنگام ناتوانی از سخن گفتن با مردم+۳ آیه
- عجز زکریّا(علیه السلام) بر تکلّم تا سه روز، نشانه الهی بر اعطای فرزند به وی+۵ آیه
- زکریّای پیامبر(علیه السلام)، دارای ملکه عصمت+۲ آیه
- همسر زکریّا، زنی عقیم و نازا، در طول سالیان دراز+۵ آیه
- تداوم عمر زکریّا(علیه السلام) تا دوران کهنسالی+۳ آیه
- بشارت تولّد فرزندی به زکریّا(علیه السلام) از جانب خداوند، به نام یحیی(علیه السلام)+۵ آیه
- دعای زکریّا(علیه السلام) به درگاه خداوند، برای برخورداری از فرزند صالح+۳ آیه
- باردار شدن همسر زکریّا به صورت خارق العاده و تولّد یحیی(علیه السلام)، جلوه ای از قدرت الهی+۷ آیه
- حاکمیّت قدرت خداوند، بر اسباب عادی و مجاری طبیعی+۷ آیه
- نقل قصّه حضرت زکریّا(علیه السلام) برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
- گریه زکریّا(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، هنگام تلاوت ایات الهی برای وی+۱ آیه
- منافات نداشتن گریه زکریا(علیه السلام) با مقام نبوّت وی+۱ آیه
- بشارت به تولّد یحیی علیه السلام از مادری نازا، مورد شگفتی پدرش زکریّا علیه السلام+۵ آیه
- اعتبار و مشروعیّت مالکیّت، در ایین زکریّا علیه السلام+۲ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- عبادت و بندگی خداوند، زمینه ثنا و ستایش+۱ آیه
- زکریا علیه السلام، برخوردار از نعمتهای خداوند+۱ آیه
- نماز، دارای سابقهای دیرینه، در ادیان الهی+۴ آیه
- نماز و عبادت خالصانه زکریّا علیه السلام از ویژگیهای برجسته ان حضرت+۳ آیه
- حضرت اسراییل (یعقوب علیه السلام) از نیاکان حضرت زکریّا+۱ آیه
- بشارت تولّد و دنیا امدن یحیی علیه السلام، به زکریّا علیه السلام در پی دعای ان حضرت+۴ آیه
- زکریا علیه السلام، بهرهمند از هدایت ویژه الهی+۲ آیه