آیه ۶ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۶ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۵

يَرِثُنِي وَ يَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَ اجْعَلْهُ رَبِ رَضِيّاً

که وارث من و دودمان یعقوب باشد؛ و او را مورد رضایتت قرار ده!»

معنی کلمات و عبارات
«یَرِثُنِی وَ یَرِثُ ...»: مراد ارث معنوی، یعنی دین و دانش و نبوّت است (نگا: اعراف / فاطر / ، شوری / ). برخی ترکه زکریّا را عِلْم و نبوّت، و میراث آل یعقوب و دارائی و شاهی می‌دانند. «آلِ یَعْقُوبَ»: مراد فرزندان یعقوب است که بسیاری از آنان مفتخر به خِلعت نبوّت شده و انبیاء بنی‌اسرائیل بوده‌اند. «رَضِیّاً»: مورد رضایت. فعیل به معنی مَفْعول، یعنی (مَرْضِیّ) است.
نزول
نکات آیه
۱- زکریا(ع)، از درگاه خداوند، براى خویش و خاندان حضرت یعقوب، وارثى تمنا مى کرد. «یرثنى و یرث من ءال یعقوب» گرچه «یعقوب» را، برخى بر «یعقوب بن ماثان» عموى همسر زکریا و حضرت مریم(س) تطبیق داده اند; ولى بیشتر مفسران وى را همان «یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم» مى دانند. ۲- زکریا(ع)، نگران قرار گرفتن میراث وى و همسرش در اختیار نااهلان بود. «فهب لى من لدنک ولیًّا . یرثنى و یرث من ءال یعقوب» ۳- همسر زکریا، از نسل یعقوب پیامبر(ع) بود. * «یرثنى و یرث من ءال یعقوب» مقابله «یرثنى» با «یرث من آل یعقوب»، ممکن است از آن جهت باشد که همسر وى از نسل یعقوب بوده است و طبعاً آن بخش از اموال خاندان یعقوب که به او رسیده بود، پس از وى در اختیار فرزندش قرار مى گیرد. ۴- زکریا، از نسل یعقوب پیامبر بود. * «یرثنى و یرث من ءال یعقوب» ممکن است «یرث من آل یعقوب» اشاره به میراثى داشته باشد که از نسل یعقوب به زکریا(ع) رسیده بود که گرچه «یرثنى» شامل آن میراث نیز مى شد، ولى اهتمام زکریا به حفاظت آن، سبب شد که جداگانه از آن یاد کند. ۵- وراثت فرزند از پدر و مادر، امرى مرسوم و پذیرفته شده در عصر زکریا «فهب لى من لدنک ولیًّا . یرثنى و یرث من ءال یعقوب» ۶- وجود مالکیت خصوصى در زندگانى یحیى و زکریاى پیغمبر «فهب لى من لدنک ولیًّا . یرثنى و یرث من ءال یعقوب» ۷- اهتمام زکریا به حفظ یادگارهاى به جامانده از اجداد خویش * «فهب لى من لدنک ولیًّا . یرثنى و یرث من ءال یعقوب» ۸- زکریا(ع) از خداوند خواست، فرزندش در زمان حیات او و همسرش نمیرد. «فهب لى ... ولیًّا . یرثنى و یرث من ءال یعقوب» ۹- زکریا(ع)، براى صلاح و شایستگى معنوى فرزند خویش دعا کرد. «یرثنى ... واجعله ربّ رضیًّا» ۱۰- حضرت زکریا از خداوند فرزندى طلب نمود که از هر جهت مورد رضایت باشد. «واجعله ربّ رضیًّا» «رضیّاً» صفت مشبهه از مصدر «رضا» مى باشد. «رضىّ» در موردى به کار مى رود که وصف در موصوف خود رسوخ کرده باشد، بنابراین مى توان گفت: «رضىّ»; یعنى، کسى که از هر جهت مورد رضایت باشد. ۱۱- لزوم دعا براى صلاح فرزند، حتى قبل از انعقاد نطفه «واجعله ربّ رضیًّا» ۱۲- حضرت زکریا(ع) هنگام دعا براى برخودارى از فرزند، به اجابت خواسته خود، اطمینان داشت. «فهب لى من لدنک ولیًّا . یرثنى ... واجعله ربّ رضیًّا» حضرت زکریا با این که در حال دعا است، ولى به گونه اى سخن گفته که گویا دعاى او مستجاب شده است و مفاد جمله «واجعله ربّ رضیّاً» این است که خدایا فرزندى را که به من عطا مى کنى، از هر جهت مورد رضایت قرار ده. ۱۳- زکریا(ع) با دعا به درگاه خداوند، خواهان توفیق کامل فرزند خویش در استفاده صحیح از میراث او و خاندان یعقوب پیامبر(ع) «یرثنى و یرث من ءال یعقوب واجعله ربّ رضیًّا» ۱۴- وارث صالح و شایسته، نعمتى بزرگ و گوهرى ارزشمند است. «یرثنى ... واجعله ربّ رضیًّا» ۱۵- صالح و شایسته شدن فرزندان، به دست خداوند و از شؤون ربوبیت او است. «یرثنى ... واجعله ربّ رضیًّا» ۱۶- مردان الهى، حتى در آرمان هاى مادى خویش، به ارزش هاى معنوى، توجه دارند. «فهب لى من لدنک ولیًّا یرثنى ... واجعله ربّ رضیًّا» ۱۷- توسل به نام مقدس «ربّ» از آداب دعا است. «واجعله ربّ رضیًّا»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۸- «عن أبى عبداللّه(ع) ... قال رسول اللّه (ص) ... میراث اللّه - عزّوجلّ- من عبده المؤمن ولد یعبده من بعده ثمّ تلا أبوعبداللّه (ع) آیة زکریا «ربّ هب لى من لدنک ولیّاً یرثنى و یرث من آل یعقوب واجعله ربّ رضیّاً ; از امام صادق(ع) روایت شده که رسول خدا(ص) فرمود: میراث خداى عزّوجلّ از بنده مؤمنش فرزندى است که پس از مرگ آن مؤمن خدا را عبادت کند. سپس امام صادق(ع) آیه زکریا را تلاوت فرمود: «ربّ هب لى من لدنک ولیّاً یرثنى و یرث من آل یعقوب واجعله ربّ رضیّاً»». [منبع: کافى، ج ۶، ص ۳، ح ۱۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۲۳- ، ح ۲۵.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۹)
  • یحیی(علیه السلام)، وارث الیعقوب(علیه السلام)+۳ آیه
  • مشروعیّت ارث در دین زکریّا(علیه السلام)+۱ آیه
  • زکریّا(علیه السلام) خواستار فرزندی ارثبرنده از پدر+۱ آیه
  • استجابت دعای پدر یحیی (زکریّا(علیه السلام)) با اعطای فرزندی پسندیده و مورد رضایت همه جانبه به وی+۲ آیه
  • یحیی(علیه السلام)، وارث پدر خویش زکریّا(علیه السلام)+۱ آیه
  • یحیی(علیه السلام) پسر دلخواه زکریّا(علیه السلام) و دارای اخلاق و رفتاری رضایتبخش+۱ آیه
  • اجابت دعای زکریّا(علیه السلام) با عطای پسری، از جانب خداوند به وی+۸ آیه
  • حضرت زکریّا(علیه السلام)، تحت تربیت خاصّ الهی+۱۲ آیه
  • حضرت یحیی(علیه السلام) مورد عنایت و تربیت ویژه الهی+۳ آیه
  • نقش مؤثّر دعا، در تربیت انسانها+۷ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۱ آیه
  • مشروعیّت ارث، در دین زکریّا(علیه السلام)+۱ آیه
  • توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۵ آیه
  • مطلوب بودن دعا، برای بهره مندی از فرزندان پاک و شایسته+۷ آیه
  • مطلوب بودن دعا برای صلاح فرزندان+۳ آیه
  • ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۶ آیه
  • خلافت یحیی(علیه السلام) پس از زکریّا(علیه السلام)، از ناحیه خداوند+۳ آیه
  • درخواست زکریّا(علیه السلام) از پروردگار، برای تعیین خلیفه پس از خود، در پی نگرانی از ان+۵ آیه
  • خداوند، منشا خلافت در زمین+۳ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۷ آیه
  • دعا برای صلاح و شایستگی فرزند، حتّی قبل از انعقاد نطفه، امری ارزشمند+۱ آیه
  • دعای زکریّا(علیه السلام)، برای برخورداری از فرزند پسندیده و شایسته+۲ آیه
  • زکریّا(علیه السلام)، خواستار فرزند صالح و جانشینی از نسل خود+۴ آیه
  • بی فرزندی زکریّا(علیه السلام) و علاقه ان حضرت به داشتن وارث و جانشین، موجب دعای ان حضرت به درگاه الهی+۳ آیه
  • درخواست فرزندِ مورد رضایت خداوند در دعای زکریّا(علیه السلام)، نشان اهمّیّت جلب رضای خدا برای ان حضرت
  • درخواست زکریّا(علیه السلام) از خداوند، برای داشتن فرزند مورد رضایت خدا+۳ آیه
  • زکریّا(علیه السلام)، خواهان فرزندی برای ارث بردن اموال او+۱ آیه
  • توسّل و توجّه زکریّا(علیه السلام) به ربوبیّت خدا و اسم ربّ به هنگام دعا+۸ آیه
  • توسّل زکریّا(علیه السلام) به ربوبیّت الهی در دعا+۵ آیه
  • زکریّا(علیه السلام) خواهان وارثی برای خود و ال یعقوب، در دعا به درگاه الهی+۴ آیه
  • فرزند مورد رضایت خدا، خواسته زکریّا(علیه السلام) در دعا به درگاه الهی+۳ آیه
  • طلب نمودن زکریّا(علیه السلام) از خداوند برای توفیق کامل فرزند خویش در استفاده صحیح از میراث+۳ آیه
  • توجّه زکریّا(علیه السلام) به ارزشهای معنوی در دعا به درگاه خدا و درخواست فرزند+۳ آیه
  • استجابت دعای زکریّا(علیه السلام) در طلب وارثی صالح+۴ آیه
  • دوراندیشی زکریّا(علیه السلام) موجب نگرانی وی از اینده منصب رسالت و میراث معنوی به جا مانده از خود و ال یعقوب+۲ آیه
  • فرزند خواستن زکریّا(علیه السلام) در دعا به درگاه خداوند به هنگام پیری و سستی استخوان و سفیدی مو+۳ آیه
  • حفظ دستاوردهای خود پس از مرگ و ترس از تصرّفات ناروای جانشینان ناخلف در میراث، انگیزه زکریّا(علیه السلام) در فرزندخواهی از خداوند+۴ آیه
  • نگرانی زکریّا(علیه السلام) از افتادن میراث وی به دست نااهلان+۱ آیه
  • یحیی(علیه السلام) وارث زکریّا+۴ آیه
  • وراثت فرزند از پدر، امری مرسوم و پذیرفته شده در ایین زکریّا(علیه السلام)+۲ آیه
  • زکریّا(علیه السلام)، از نسل یعقوب پیامبر و وارث یادگارهای او+۲ آیه
  • دعای زکریّا(علیه السلام) به درگاه خداوند، برای برخورداری از فرزند صالح+۳ آیه
  • دعا برای صلاح و شایستگی فرزند، حتی قبل از انعقاد نطفه، امری ارزشمند+۱ آیه
  • باردار شدن همسر زکریّا به صورت خارق العاده و تولّد یحیی(علیه السلام)، جلوه ای از قدرت الهی+۷ آیه
  • حاکمیّت قدرت خداوند، بر اسباب عادی و مجاری طبیعی+۷ آیه
  • نقل قصّه حضرت زکریّا(علیه السلام) برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
  • اعتبار و مشروعیّت مالکیّت، در ایین زکریّا علیه السلام+۲ آیه
  • یحیی علیه السلام، وارث پدرش زکریّا علیه السلام+۱ آیه
  • یحیی علیه السلام، انسانی مورد رضایت خداوند+۲ آیه
واژه‌ها