آیه ۹۸ سوره مریم

سوره مریم، آیه ۹۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۲

وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّن قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُم مِّنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًا

چه بسیار اقوام (بی‌ایمان و گنهکاری) را که پیش از آنان هلاک کردیم؛ آیا احدی از آنها را احساس می‌کنی؟! یا کمترین صدایی از آنان می‌شنوی؟!

معنی کلمات و عبارات
«قَرْنٍ»: (نگا: انعام / . «مِنْ أَحَدٍ»: هیچ کسی. حرف (مِنْ) در چنین مواردی برای نفی عام مابعد خود به کار می‌رود. «رِکْزاً»: صدای بسیار ضعیف و بس نهان.
نزول
نکات آیه
۱- جوامع و تمدن هاى بسیارى در طول تاریخ، به هلاکت رسیده و نابود شده اند. «و کم أهلکنا قبلهم من قرن» «کَمْ» در «کم أهلکنا» خبرى بوده و دال بر تکثیر است (یعنى بسیار) و «قَرْن»; یعنى، مردمى که اهل یک زمان باشند و نزدیک هم زندگى کنند. ۲- تحولات تاریخ و نابودى جوامع و تمدن ها، وابسته به اراده خداوند است. «و کم أهلکنا قبلهم من قرن» ۳- دشمنى با حق و سرسختى در برابر آن، مایه هلاکت بسیارى از جوامع و تمدن هاى پیشین «و تنذر به قومًا لدًّا . و کم أهلکنا قبلهم من قرن» وصف «لدّاً» بر شدت سرسختى و خصومت دلالت دارد، بیان هلاکت جوامع به دنبال مطرح ساختن سرسختى مردم عصر بعثت، نشان از تأثیر بسزاى این خصلت در نابودى اقوام پیشین دارد. ۴- هلاکت اقوام و تمدن هاى بسیارى در طول تاریخ در اثر خیره سرى در مقابل حق، نشانگر واقعیت داشتن انذارهاى قرآن است. «و تنذر به ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن» طرح مسأله نابودى جوامع در طول تاریخ (در پى بیان وظیفه پیامبر(ص) در انذار مردم لجوج به وسیله قرآن) هشدارى به مردم عصر بعثت و دیگر عصرها است که ایستادگى و سرسختى در برابر حق، عواقب زیانبار و تباه کننده اى براى جوامع در پى دارد. ۵- خداوند، کافران و مشرکان متعصب و سرسخت عصر بعثت را به نابودى و عذاب استیصال، تهدید کرد. «و تنذر به قومًا لدًّا . و کم أهلکنا قبلهم من قرن» ۶- بررسى تاریخ و پیدایش و زوال تمدن ها، منبعى براى شناخت و عبرت آموزى و درک حقایق قرآن «فإنّما یسّرنه... لتنذر به ... و کم أهلکنا قبلهم من قرن» ۷- جوامع و تمدن هاى پیشین بر اثر عذاب الهى، چنان نابود شدند که نه مشاهده و لمس احدى از آنان ممکن است و نه زمزمه اى از آنان به گوش مى رسد. «و کم أهلکنا ... هل تحسّ منهم من أحدًا أو تسمع لهم رکزًا» «رِکز» به معناى صداى خفیف (زمزمه) است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۸- «عن أبى عبداللّه(ع) [فى قوله تعالى] «أو تسمع لهم رکزاً» قال: ... أى ذکراً ; از امام صادق(ع) روایت شده که رکز در سخن خدا «أو تسمع لهم رکزاً» به معناى ذکر است». [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۵۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۶۴- ، ح ۱۶۹.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
  • کیفر بسیاری از امّتهای گذشته با نابودی انان، از سوی خداوند+۴ آیه
  • هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۲ آیه
  • ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۱۲ آیه
  • سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۱۰ آیه
  • تهدید مشرکان متعصّب عصر بعثت، به عذاب استیصال از سوی خدا+۱ آیه
  • دلداری خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر جدالها و ستیزه جوییهای مشرکان+۱ آیه
  • اگاهی کافران به هلاکت اقوام گذشته و عبرت نگرفتن از فرجام انان، مورد سؤال انکاری و نکوهش امیز خدا+۳ آیه
  • اگاهی کافران به هلاکت اقوام گذشته و عبرت نگرفتن از فرجام انان، مورد سؤال انکاری و نکوهش امیز خدا+۳ آیه
  • قوّه شنوایی، از ابزار شناخت حسّی و راهی برای ادراکات عقلی انسان
  • ممکن نبودن شناخت حسّی نسبت به (همه) اقوام هلاک شده پیشینیان و شنیدن صدایشان
  • شنیده نشدن هیچ صدا و زمزمه ای از امّتهای هلاک شده پیشین
  • هلاکت اقوام و تمدّنهای بسیاری در طول تاریخ، بر اثر خیرهسری در مقابل حق، نشانگر واقعیّت داشتن انذارهای قران+۳ آیه
  • «تُحِسُّ»
  • «تَسمَعُ»
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
  • توجّه دادن محمّد صلی الله علیه و اله به عبرتاموزی، در خطاب الهی+۳ آیه
  • نکوهش کافران مشرک، به دلیل عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین+۵ آیه
  • مُهلک/ اسماوصفات+۱۰ آیه
واژه‌ها