سوره مریم، آیه ۹ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۵
قَالَ كَذٰلِكَ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَ هَيِّنٌ وَ قَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ تَكُ شَيْئاً
فرمود: «پروردگارت این گونه گفته (و اراده کرده)! این بر من آسان است؛ و قبلاً تو را آفریدم در حالی که چیزی نبودی!»
معنی کلمات و عبارات
«هَیِّنٌ»: آسان. ساده.
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- خداوند، زکریا(ع) را بر فراهم آوردن زمینه تولد یحیى(ع) - به رغم سال خوردگى وى و نازایى همسرش - مطمئن ساخت. قال کذلک جمله «قال کذلک»; یعنى، «قال اللّه الأمر کما وعدتک» یا «قال اللّه الأمر کما قلت»; در صورت اول، - خداوند بر وعده سابقش تأکید مىورزد که «اى زکریا همان گونه که گفته ام تو - به هر کیفیت - داراى پسر خواهى شد و در صورت دوم، خداوند موانع تولد یحیى را تصدیق کرده است; یعنى، «واقعیت همان است که تو گفتى و اسباب عادى براى تولد یحیى فراهم نیست، - ولى خداى تو گفته است: این کار بر من آسان است».
۲- پیدایش فرزند از پدرى فرتوت و مادرى عقیم، کارى آسان براى پروردگار «قال ربّک هو علىَّ هیّن»
۳- قوانین طبیعى و علل عادى، محدود کننده قدرت و اراده خداوند نیست. «قال کذلک قال ربّک هو علىَّ هیّن»
۴- علل طبیعى در حوادث عالم، علت منحصر نیست. «قال کذلک قال ربّک هو علىَّ هیّن»
۵- نظر دوختن به اسباب و علل طبیعى، حجابى براى توجه به اراده خداوند و خواست او «أنّى یکون لى غلم ... هو علىَّ هیّن»
۶- تولد یحیى، امرى اعجاز آمیز و غیر عادى بودو «قال کذلک قال ربّک هو علىَّ هیّن»
۷ - توجه زکریا به ربوبیت خداوند، مایه اطمینان او به امکان و سهولت باردارى همسر نازایش در صورت اراده و خواست خداوند «قال ربّک هو علىَّ هیّن»
جمله «هو علىّ هیّن» بدون «قال ربّک» نیز معناى تامى دارد، ولى اضافه شدن آن مفید این معنا است که این سخن، گفته شخص عادى نیست که در باره نحوه آن به فکر فروروى، بلکه گفته پروردگار تو است و او که تو را از هیچ آفرید، در شیوه اعطاى فرزند به شما وانمى ماند.
۸- مکالمه خداوند با زکریا(ع)، مکالمه اى با واسطه و غیر مستقیم بود. * «قال کذلک قال ربّک هو علىَّ هیّن»
برخى گفته اند فاعل در «قال کذلک» فرشته الهى است. آوردن اسم ظاهر «ربّک» سبب پیدایش این نظر شده است.
۹- خداوند با توجه دادن زکریا(ع) به نو پیدایى و آفرینش وى، او را به امکان پیدایش یحیى(ع) از وى و همسر نازایش مطمئن ساخت. «هو علىَّ هیّن و قد خلقتک من قبل و لم تک شیئًا»
۱۰- پیدایش انسان در جهان به اراده خداوند و مسبوق به نیستى مطلق بوده است. «و قد خلقتک من قبل و لم تک شیئًا»
۱۱- آفرینش انسان، نمودى از قدرت خداوند است. «و قد خلقتک من قبل و لم تک شیئًا»
۱۲- تفکر در چگونگى آفرینش انسان زداینده هرگونه تردید در حاکمیت اراده و قدرت خدا بر اسباب و علل طبیعت «هو علىَّ هیّن و قد خلقتک من قبل و لم تک شیئًا»
۱۳- قدرت خداوند بر اعطاى وجود به معدوم مطلق، نشانگر محدود نبودن آن در دائره علل و اسباب طبیعى است. «هو علىَّ هیّن و قد خلقتک من قبل و لم تک شیئًا»
مراد از «لم تک شیئاً»، نیستى مطلق است و تطبیق آن بر زکریا که پیدایش او به پیدایش حضرت آدم از خاک منتهى مى شود، به اعتبار زمانى است که اولین مخلوق از کتم عدم به وجود آمد.
۱۴- تمامى انسان هایى که بر روى زمین پدیدار مى شوند، در گذشته آفریده شده اند.* «و قد خلقتک من قبل و لم تک شیئًا»
جمله حالیه «و لم تک شیئًا» ممکن است ناظر به زمانى باشد که انسان ها آفریده نشده بودند، در این صورت «خلقتک من قبل» ناظر به عالم ذرّ خواهد بود; یعنى، درگذشته ما تو را از هیچ و بدون اسباب متعارف آفریدیم، حال چگونه از به وجود آمدن یحیى از پدر و مادرى پیر و عقیم شگفت زده مى شوى.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۷–۱۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تفکر در خلقت انساناراده مطلق خداتذکر به زکریاتذکر خلقت زکریاخلقت در عالم ذرعوامل اطمینان زکریانشانه های قدرت مطلق خداویژگیهای گفتگوی زکریا با خدااطمینان زکریابارداری همسر زکریابشارت ولادت یحییقدرت مطلق خدامعجزه ولادت یحییموانع ذکر اراده خداعوامل رفع شبههفرزندداری در پیریتذکرات خدابشارت به زکریامنشأ خلقت انساننظام علیتحاکمیت مشیت خداآثار ذکر ربوبیت خداخلقت انسانبشارتهای خداحاکمیت اراده خداآثار مشیت خدانقش عوامل طبیعیآثار اراده خدانشانه های قدرت خداقدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
- اسانی افرینش خارقالعاده برای خدا+۵ آیه
- فرزنددار شدن زکریا(علیه السلام) و همسرش در دوران پیری و نازایی، ایهای از قدرت خدا+۵ آیه
- تولّد یحیی(علیه السلام) از پدری پیر و مادری نازا، امری اعجازامیز و از ارهاصات ان حضرت+۵ آیه
- باردار شدن همسر نازای زکریّا، به خواست خداوند و به صورت خارقالعاده+۷ آیه
- پدر شدن زکریّا(علیه السلام)، در پیری و کهنسالی+۳ آیه
- حضرت زکریّا(علیه السلام)، تحت تربیت خاصّ الهی+۱۳ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۱ آیه
- توجّه به قدرت و مشیّت خدا، از عوامل رفع تعجّب زکریّا(علیه السلام)+۲ آیه
- توجّه به قدرت خدا، از عوامل رفع تعجّب+۶ آیه
- فرزنددار شدن زکریّا(علیه السلام) و همسرش در دوران پیری و نازایی، به صورت اعجازامیز+۴ آیه
- اجرای امور خارق العاده در شرایط خاصّ، به فرمان خدا، مقتضای ربوبیّت او+۳ آیه
- اسان بودن خلقت یحیی(علیه السلام)، به وسیله خداوند+۱ آیه
- خلقت زکریّا(علیه السلام) دلیل بر اسان بودن خلقت فرزندش یحیی(علیه السلام) از وی و همسر نازایش، از سوی خداوند+۱ آیه
- مطمین شدن زکریّا(علیه السلام) به امکان پیدایش یحیی(علیه السلام) از وی و همسر نازایش با توجّه به نوپیدایی و خلقت خویش از سوی پروردگار+۲ آیه
- اسان بودن خلقت یحیی(علیه السلام)، به وسیله خداوند+۱ آیه
- عدم امکان برخورداری از فرزند بر طبق عوامل طبیعی و بدون لطف الهی از نظر زکریّا(علیه السلام)+۵ آیه
- اسان بودن اعطای فرزند به زکریّا(علیه السلام) در صورت تعلّق مشیّت الهی با توجّه به افرینش خود ان حضرت، پاسخ خداوند به وی+۲ آیه
- گفتگوی زکریّا(علیه السلام) با خداوند+۹ آیه
- اطمینان بخشیدن خداوند به زکریّا(علیه السلام) در مورد اسانی قابلیّت پیدا کردن همسر وی برای بارداری به امر خدا+۳ آیه
- اجابت دعای زکریّا(علیه السلام) درباره اصلاح نازایی و شایستگی یافتن همسرش برای حمل+۵ آیه
- اطمینان دادن خداوند به زکریّا(علیه السلام) در برخورداری از فرزند علی رغم سالخوردگی وی و نازایی همسرش+۲ آیه
- پیدایش فرزند از پدری پیر و ناتوان و مادری عقیم و نازا کاری اسان بر خداوند+۱ آیه
- توجّه به افرینش اولیّه خویش برطرف کننده تعجّب از فرزنددار شدن عقیم+۱ آیه
- اسان بودن اعطای فرزند پسر به زکریّا(علیه السلام) از سوی خداوند، از جلوه های قدرت پروردگار+۲ آیه
- افرینش زکریّا(علیه السلام) از عدم، از جلوه ها و دلایل توانمندی و قدرت خداوند بر اعطای فرزند پسر برای ان حضرت+۲ آیه
- باردار شدن همسر زکریّا به صورت خارق العاده و تولّد یحیی(علیه السلام)، جلوه ای از قدرت الهی+۷ آیه
- پیدایش فرزند از پدری فرتوت و مادری عقیم، کاری اسان به امر خدا و جلوه ای از قدرت او+۳ آیه
- حاکمیّت قدرت خداوند، بر اسباب عادی و مجاری طبیعی+۹ آیه
- نقل قصّه حضرت زکریّا(علیه السلام) برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
- برخورداری زکریا علیه السلام از مقام نبوت و دریافت وحی+۴ آیه
- ولادت یحیی علیه السلام از مادری عقیم امری خارقالعاده+۴ آیه
- تولّد یحیی علیه السلام از پدری پیر و مادری نازا، امری اعجازامیز و از ارهاصات ان حضرت+۱ آیه
- اصلاح نازایی مادر یحیی با دعای زکریّا علیه السلام+۵ آیه
- تولّد یحیی علیه السلام به صورت اعجازامیز در پی دعای زکریّا علیه السلام+۴ آیه