آیه ۱۵ سوره هود

سوره هود، آیه ۱۵ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۳

مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَ زِينَتَهَا نُوَفِ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَ هُمْ فِيهَا لاَ يُبْخَسُونَ

کسانی که زندگی دنیا و زینت آن را بخواهند، (نتیجه) اعمالشان را در همین دنیا بطور کامل به آنها می‌دهیم؛ و چیزی کم و کاست از آنها نخواهد شد!

معنی کلمات و عبارات
«مَن کَانَ یُرِیدُ ...»: (نگا: اسراء / ، شوری / ). «زینَتَها»: (نگا: آل‌عمران / ). «لا یُبْخَسُونَ»: حقّی از آنان ضایع نمی‌گردد و نتیجه اعمالشان نقصان نمی‌بیند.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- تلاش براى رسیدن به موهبتهاى دنیا و زینتهاى آن ، در همین دنیا نتیجه بخش بوده و ثمره آن بدون هیچ کاستى ، نصیب انسان مى شود. «من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها نوفّ إلیهم أعملهم فیها و هم فیها لایبخسون» توفیة (مصدر نوفّ) به معناى به تمام و کمال پرداختن و ادا کردن است. مراد از «اعمال» نتیجه و ثمره اعمال مى باشد. «بخس» به معناى نقص است و «لایبخسون»; یعنى ، در اداى حقشان ، کمى و کاستى رخ نخواهد داد. ۲- دستیابى به بهره هاى دنیوى ، در گرو داشتن عقاید الهى و باورهاى صحیح دینى نیست. «من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها نوفّ إلیهم أعملهم» از آیه قبل و نیز آیه بعد ، معلوم مى شود که مصداق بارز «من کان ...» کافران و مشرکان مى باشد. ۳- رسیدن آدمى به بهره هاى دنیوى ، به میزان تلاش اوست نه آرزوها و خواسته هاى وى «من کان یرید ... نوفّ إلیهم أعملهم» از اینکه قرآن نفرمود: «هر کس دنیا را بخواهد به او مى دهیم»; بلکه با تصریح به کلمه «اعمالهم» بیان کرد که: خداوند به طالبان دنیا [نتیجه] اعمالشان را اعطا مى کند، از این نکته معلوم مى شود که: آنچه در رسیدن به دنیا کارساز است، تلاش آدمى است نه آرزوها و خواسته هاى او. ۴- حاکمیت خداوند بر جهان و علل و عوامل آن «نوفّ إلیهم أعملهم فیها» بدیهى است که علل و عوامل طبیعى در رسیدن انسان به نتایج تلاشهایش دخیل و مؤثر است; ولى خداوند با جمله «نوف إلیهم اعمالهم»(نتیجه تلاش آنها را به ایشان مى رسانیم) اعطاى نتایج را به خود نسبت داد تا به حاکمیت خویش بر جهان اشاره کند. ۵- عدل الهى در اعطاى حق به صاحبان آن «نوفّ إلیهم أعملهم و هم فیها لایبخسون» ۶- نتیجه و ثمره اعمال ، صورت و پرتوى از همان اعمال است. «نوفّ إلیهم أعملهم» گفتن کلمه «اعمال» و اراده کردن نتیجه و ثمره آن ، گویاى این نکته است که: نتیجه عمل بازتاب آن و به گونه اى ، خود همان عمل است. ۷- بازدهى تلاش انسانها ، سنتى الهى است. «نوفّ إلیهم أعملهم فیها و هم فیها لایبخسون» ۸- مشرکان عصر بعثت به خاطر دنیا طلبى و تجمل گرایى ، قرآن را نپذیرفته و آن را ساخته دست پیامبر(ص) قلمداد مى کردند. «أم یقولون افتریه ... من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها» بیان پیامدهاى دنیاخواهى و تجمل گرایى، پس از دعوت به توحید و اقامه برهانى روشن براى آن، اشاره به ریشه هاى اصرار مشرکان به کفرورزى دارد; یعنى، اینکه مشرکان با وجود دلیلى روشن بر حقانیت قرآن، حقایق مطرح شده در آن را نمى پذیرند به دلیل دنیاخواهى آنان است. ۹- دنیاطلبىو تجمل گرایى ، از موانع پذیرش توحید و ایمان به پیامبر(ص) و قرآن است. «فاعلموا أنما أُنزل بعلم الله و أن لا إله إلاّ هو فهل أنتم مسلمون. من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها» ۱۰- لزوم پرداخت دستمزد و ثمره کار افراد ، بدون هیچ کم و کاست «نوفّ إلیهم أعملهم و هم فیها لایبخسون» جمله حالیه «و هم فیها لایبخسون» بیانگر علت التزام خداوند بر اعطاى کامل ثمره کارها و تلاشهاست; یعنى ، چون روا نیست که در اعطاى حق دیگران کم و کاست شود ، خداوند نتیجه اعمال انسانها را به طور کامل به آنها ادا مى کند. ۱۱- نتیجه بخش بودن اعمال نیک و پسندیده در دنیا ، سنتى الهى است. «نوفّ إلیهم أعملهم و هم فیها لایبخسون» مقصود از «اعمال» در جمله «نوف إلیهم أعمالهم» مى تواند اعمال نیک، نظیر دستگیرى از مستمندان، یارى مظلومان و ... باشد و مى تواند مراد از آن، تلاشهاى روزمرّه براى کسب معاش همانند تجارت صنعت و ... باشد و مى تواند منظور از آن مطلق اعمال - چه اعمال نیک و چه اعمال متعارف - باشد. قابل ذکر است که ذیل آیه بعد (حبط ما صنعوا فیها و باطل ما کانوا یعملون) احتمال سوم را تأیید مى کند. ۱۲- اعمال نیک ، اگر به قصد دستیابى به بهره هاى دنیوى انجام گیرد ، نتایج آن تنها در دنیا عاید انسان مى شود. «من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها نوفّ إلیهم أعملهم فیها»
تفسیر (۱۲)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
  • بیبهره بودن دنیاطلبان از اجر و ارزشهای اخرتی+۳ آیه
  • حبط شدن عمل دنیاطلبان در اخرت+۱ آیه
  • دنیاطلبان، گرفتار اتش جهنّم در اخرت+۱ آیه
  • از دست دادن ارزشها و مواهب اخرتی و ورود در اتش، سرنوشت ترجیحدهندگان مطامع دنیایی+۱ آیه
  • دنیاطلبی باعث حبط اعمال نیک+۱ آیه
  • دنیاطلبی برخی از انسانها، برخاسته از اراده و اختیار خود انان+۴ آیه
  • اعمال نیک دلبستگان به دنیا و زیباییهای ان، بیارزش و باطل در نزد خداوند+۱ آیه
  • خداوند، منشا پاداش در دنیا+۶ آیه
  • رسیدن ادمی به تجمّل و زیورالات دنیا، به میزان تلاش او
  • رسیدن ادمی به تجمّل و زیورالات دنیا، به میزان تلاش او
  • دنیاطلبی، مانع گرایش به توحید+۱ آیه
  • دنیاطلبی، عامل گرفتاری انسان به جهنّم+۷ آیه
  • حرمت ترجیح دنیا بر اخرت+۸ آیه
  • رسیدن ادمی به امکانات و بهره های دنیایی، به میزان تلاش وی
  • مشروط نبودن برخورداری از بهره مندی حیات دنیایی، به ایمان به قران
  • دنیاطلبان، محروم از هر گونه بهره و نصیب در اخرت+۳ آیه
  • بهره مندی دنیاطلبان، از نتیجه کامل اعمال و کارهای خویش
  • حبط اعمال دنیاطلبان+۱ آیه
  • دنیاطلبان، گرفتار اتش جهنّم در اخرت+۳ آیه
  • نپذیرفتن اسلام، از اثار دنیاطلبی+۱ آیه
  • دنیاطلبی مشرکان، عامل ساختگی پنداشتن قران، از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • حبط عمل، از اثار دنیاطلبی+۱ آیه
  • محرومیّت و از دست دادن اخرت، از اثار دنیاطلبی+۴ آیه
  • عدالت خداوند، در اعطای درجه و پاداش به مؤمنان، به مقدار تلاش انان برای دین+۳ آیه
  • برخورداری انسان، از اثار و پیامدهای خوب و بد اعمال خویش+۱ آیه
  • بهره مندی انسان، از نتیجه و ثمره اعمال دنیایی خویش+۴ آیه
  • تلاش کنندگان برای زخارف دنیا، محروم از نعمتهای اخرت+۱ آیه
  • مُوفی/ اسماوصفات+۳ آیه
واژه‌ها