سوره هود، آیه ۱۵ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۳
مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَ زِينَتَهَا نُوَفِ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَ هُمْ فِيهَا لاَ يُبْخَسُونَ
کسانی که زندگی دنیا و زینت آن را بخواهند، (نتیجه) اعمالشان را در همین دنیا بطور کامل به آنها میدهیم؛ و چیزی کم و کاست از آنها نخواهد شد!
معنی کلمات و عبارات
«مَن کَانَ یُرِیدُ ...»: (نگا: اسراء / ، شوری / ). «زینَتَها»: (نگا: آلعمران / ). «لا یُبْخَسُونَ»: حقّی از آنان ضایع نمیگردد و نتیجه اعمالشان نقصان نمیبیند.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- تلاش براى رسیدن به موهبتهاى دنیا و زینتهاى آن ، در همین دنیا نتیجه بخش بوده و ثمره آن بدون هیچ کاستى ، نصیب انسان مى شود. «من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها نوفّ إلیهم أعملهم فیها و هم فیها لایبخسون»
توفیة (مصدر نوفّ) به معناى به تمام و کمال پرداختن و ادا کردن است. مراد از «اعمال» نتیجه و ثمره اعمال مى باشد. «بخس» به معناى نقص است و «لایبخسون»; یعنى ، در اداى حقشان ، کمى و کاستى رخ نخواهد داد.
۲- دستیابى به بهره هاى دنیوى ، در گرو داشتن عقاید الهى و باورهاى صحیح دینى نیست. «من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها نوفّ إلیهم أعملهم»
از آیه قبل و نیز آیه بعد ، معلوم مى شود که مصداق بارز «من کان ...» کافران و مشرکان مى باشد.
۳- رسیدن آدمى به بهره هاى دنیوى ، به میزان تلاش اوست نه آرزوها و خواسته هاى وى «من کان یرید ... نوفّ إلیهم أعملهم»
از اینکه قرآن نفرمود: «هر کس دنیا را بخواهد به او مى دهیم»; بلکه با تصریح به کلمه «اعمالهم» بیان کرد که: خداوند به طالبان دنیا [نتیجه] اعمالشان را اعطا مى کند، از این نکته معلوم مى شود که: آنچه در رسیدن به دنیا کارساز است، تلاش آدمى است نه آرزوها و خواسته هاى او.
۴- حاکمیت خداوند بر جهان و علل و عوامل آن «نوفّ إلیهم أعملهم فیها»
بدیهى است که علل و عوامل طبیعى در رسیدن انسان به نتایج تلاشهایش دخیل و مؤثر است; ولى خداوند با جمله «نوف إلیهم اعمالهم»(نتیجه تلاش آنها را به ایشان مى رسانیم) اعطاى نتایج را به خود نسبت داد تا به حاکمیت خویش بر جهان اشاره کند.
۵- عدل الهى در اعطاى حق به صاحبان آن «نوفّ إلیهم أعملهم و هم فیها لایبخسون»
۶- نتیجه و ثمره اعمال ، صورت و پرتوى از همان اعمال است. «نوفّ إلیهم أعملهم»
گفتن کلمه «اعمال» و اراده کردن نتیجه و ثمره آن ، گویاى این نکته است که: نتیجه عمل بازتاب آن و به گونه اى ، خود همان عمل است.
۷- بازدهى تلاش انسانها ، سنتى الهى است. «نوفّ إلیهم أعملهم فیها و هم فیها لایبخسون»
۸- مشرکان عصر بعثت به خاطر دنیا طلبى و تجمل گرایى ، قرآن را نپذیرفته و آن را ساخته دست پیامبر(ص) قلمداد مى کردند. «أم یقولون افتریه ... من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها»
بیان پیامدهاى دنیاخواهى و تجمل گرایى، پس از دعوت به توحید و اقامه برهانى روشن براى آن، اشاره به ریشه هاى اصرار مشرکان به کفرورزى دارد; یعنى، اینکه مشرکان با وجود دلیلى روشن بر حقانیت قرآن، حقایق مطرح شده در آن را نمى پذیرند به دلیل دنیاخواهى آنان است.
۹- دنیاطلبىو تجمل گرایى ، از موانع پذیرش توحید و ایمان به پیامبر(ص) و قرآن است. «فاعلموا أنما أُنزل بعلم الله و أن لا إله إلاّ هو فهل أنتم مسلمون. من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها»
۱۰- لزوم پرداخت دستمزد و ثمره کار افراد ، بدون هیچ کم و کاست «نوفّ إلیهم أعملهم و هم فیها لایبخسون»
جمله حالیه «و هم فیها لایبخسون» بیانگر علت التزام خداوند بر اعطاى کامل ثمره کارها و تلاشهاست; یعنى ، چون روا نیست که در اعطاى حق دیگران کم و کاست شود ، خداوند نتیجه اعمال انسانها را به طور کامل به آنها ادا مى کند.
۱۱- نتیجه بخش بودن اعمال نیک و پسندیده در دنیا ، سنتى الهى است. «نوفّ إلیهم أعملهم و هم فیها لایبخسون»
مقصود از «اعمال» در جمله «نوف إلیهم أعمالهم» مى تواند اعمال نیک، نظیر دستگیرى از مستمندان، یارى مظلومان و ... باشد و مى تواند مراد از آن، تلاشهاى روزمرّه براى کسب معاش همانند تجارت صنعت و ... باشد و مى تواند منظور از آن مطلق اعمال - چه اعمال نیک و چه اعمال متعارف - باشد. قابل ذکر است که ذیل آیه بعد (حبط ما صنعوا فیها و باطل ما کانوا یعملون) احتمال سوم را تأیید مى کند.
۱۲- اعمال نیک ، اگر به قصد دستیابى به بهره هاى دنیوى انجام گیرد ، نتایج آن تنها در دنیا عاید انسان مى شود. «من کان یرید الحیوة الدنیا و زینتها نوفّ إلیهم أعملهم فیها»
تفسیر (۱۲)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۲۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۵ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۵ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۵ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۵–۱۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت مزد کارتجمل گرایی مشرکان صدراسلامتحصیل امکانات مادیتلاش برای امکانات مادیزینت های دنیویعدالت در اعطای حقوقعدالت در مزدعوامل تحصیل امکانات مادیموانع قبول توحیدپاداش دنیوی عمل پسندیدهپرداخت مزد کارگرمشرکان صدراسلام و محمدافتراهای مشرکان صدراسلامآثار تجمل گراییدنیاطلبی مشرکان صدراسلامموانع ایمان به محمدنقش آرزومشرکان صدراسلام و قرآنحاکم عوامل طبیعیعوامل تکذیب قرآنموانع ایمان به قرآنآثار عمل پسندیدهآسیب شناسی دینافترا به محمدآثار نیتتجسم عملآثار عقیدهعدالت خداحاکم آفرینشآثار دنیاطلبیحاکمیت خداسنتهای خداآثار عمل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- بیبهره بودن دنیاطلبان از اجر و ارزشهای اخرتی+۳ آیه
- حبط شدن عمل دنیاطلبان در اخرت+۱ آیه
- دنیاطلبان، گرفتار اتش جهنّم در اخرت+۱ آیه
- از دست دادن ارزشها و مواهب اخرتی و ورود در اتش، سرنوشت ترجیحدهندگان مطامع دنیایی+۱ آیه
- دنیاطلبی باعث حبط اعمال نیک+۱ آیه
- دنیاطلبی برخی از انسانها، برخاسته از اراده و اختیار خود انان+۴ آیه
- اعمال نیک دلبستگان به دنیا و زیباییهای ان، بیارزش و باطل در نزد خداوند+۱ آیه
- خداوند، منشا پاداش در دنیا+۶ آیه
- رسیدن ادمی به تجمّل و زیورالات دنیا، به میزان تلاش او
- رسیدن ادمی به تجمّل و زیورالات دنیا، به میزان تلاش او
- دنیاطلبی، مانع گرایش به توحید+۱ آیه
- دنیاطلبی، عامل گرفتاری انسان به جهنّم+۷ آیه
- حرمت ترجیح دنیا بر اخرت+۸ آیه
- رسیدن ادمی به امکانات و بهره های دنیایی، به میزان تلاش وی
- مشروط نبودن برخورداری از بهره مندی حیات دنیایی، به ایمان به قران
- دنیاطلبان، محروم از هر گونه بهره و نصیب در اخرت+۳ آیه
- بهره مندی دنیاطلبان، از نتیجه کامل اعمال و کارهای خویش
- حبط اعمال دنیاطلبان+۱ آیه
- دنیاطلبان، گرفتار اتش جهنّم در اخرت+۳ آیه
- نپذیرفتن اسلام، از اثار دنیاطلبی+۱ آیه
- دنیاطلبی مشرکان، عامل ساختگی پنداشتن قران، از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- حبط عمل، از اثار دنیاطلبی+۱ آیه
- محرومیّت و از دست دادن اخرت، از اثار دنیاطلبی+۴ آیه
- عدالت خداوند، در اعطای درجه و پاداش به مؤمنان، به مقدار تلاش انان برای دین+۳ آیه
- برخورداری انسان، از اثار و پیامدهای خوب و بد اعمال خویش+۱ آیه
- بهره مندی انسان، از نتیجه و ثمره اعمال دنیایی خویش+۴ آیه
- تلاش کنندگان برای زخارف دنیا، محروم از نعمتهای اخرت+۱ آیه
- مُوفی/ اسماوصفات+۳ آیه