سوره هود، آیه ۵۹ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۸
وَ تِلْكَ عَادٌ جَحَدُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَ عَصَوْا رُسُلَهُ وَ اتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِ جَبَّارٍ عَنِيدٍ
و این قوم «عاد» بود که آیات پروردگارشان را انکار کردند؛ و پیامبران او را معصیت نمودند؛ و از فرمان هر ستمگر دشمن حق، پیروی کردند!
معنی کلمات و عبارات
«تِلْکَ»: اشاره به قبیله است و مؤنّث ذکر شده است، و اعاده ضمیر مذکّر به عاد، در افعال (جَحَدُوا، عَصَوْا، إِتَّبَعُوا) با توجّه به لفظ قوم است. یا این که (تِلْکَ) اشاره به آثار باقیمانده عاد است. یعنی این آثار بر جایِ قوم عاد است و بنگرید که چه بر سرشان آمده است. «جَحَدُوا»: انکار کردند. تکفیر نمودند. «عَصَوْا رُسُلَهُ»: از فرمان پیغمبران خدا سرپیچی و سرکشی کردند. ذکر (رُسُل) به صورت جمع، بیانگر این واقعیّت است که سرکشی از فرمان پیغمبری از جمله هود، در اصل سرکشی از فرمان جملگی پیغمبران پیشین و پسین خدا است. زیرا که همه انبیاء مردمان را به توحید خواندهاند و هماهنگ و همگام، در مسیری حرکت کردهاند. «جَبَّارٍ»: سرکش و متمرّد. زورمند و قلدری که دیگران را با زور به کاری که نمیخواهند وادارد. «عَنِیدٍ»: طاغی و یاغی. دشمن حق و حقیقت.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- قوم عاد ، برخوردار از آیات و نشانه هاى بسیار براى درک توحید ربوبى «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم»
۲- اکثریت قاطع قوم عاد ، آیات الهى و نشانه هاى ربوبیت خداوند را انکار کردند. «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم»
با اینکه عده اى از مردم عاد ایمان آوردند، خداوند انکار آیات و مخالفت با پیامبران را به همه قوم نسبت مى دهد تا به این نکته اشاره کند که: اکثریت قریب به اتفاق آنان، به کفرورزى اصرار داشتند و مؤمنان در قیاس با آنها، چیزى به شمار نمى آمدند. قابل ذکر است که چون فعل «جحد» به وسیله حرف «با» متعدى شده، معناى «کفر» در آن اشراب شده است.
۳- هود(ع) ، معجزات متعددى را براى اثبات ربوبیت خداوند در اختیار قوم عاد قرار داد.* «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم»
۴- خداوند ، در طول تاریخ قوم عاد ، پیامبران بسیارى را براى هدایت آنان فرستاد. «و تلک عاد ... و عصوا رسله»
برداشت فوق ، با توجه به کلمه «رسل» که جمع «رسول» است ، استفاده مى شود.
۵- اکثریت قاطع قوم عاد ، با رسولان الهى مخالفت کرده و از پذیرش رسالت و پیامهاى آنان سرپیچى کردند. «و تلک عاد ... و عصوا رسله»
۶- مخالفت با هر یک از پیامبران الهى ، به منزله مخالفت با همه ایشان است. «و تلک عاد ... و عصوا رسله»
بر اساس برخى شواهد، گفته شده است که قوم عاد، پیامبرى جز هود(ع) نداشتند. چنان چه این سخن صحیح باشد جمع آوردن «رسل» در جمله «عصوا رسله» براى رساندن این حقیقت است که هر چند قوم عاد با یک پیامبر مخالفت کردند، ولى مخالفت با یک پیامبر به منزله مخالفت با همه پیامبران الهى است; زیرا آنان یک سخن و یک هدف دارند و آن دعوت به توحید و شاخه هاى آن است.
۷- قوم عاد ، متشکل از سرانى متکبر و سرکش و توده هایى پیرو و مطیع «و اتبعوا أمر کل جبار عنید»
۸- توده هاى قوم عاد ، به پیروى از فرمان سران خویش ، آیات الهى را انکار و با پیامبران مخالفت مى کردند. «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم و عصوا رسله واتبعوا أمر کل جبار عنید»
۹- نظام حاکم بر قوم عاد ، نظامى ظالمانه و استبدادى «و اتبعوا أمر کل جبار عنید»
۱۰- تعالیم هود(ع) ، ناسازگار با منافع سران جبار و سرکش قوم عاد «و اتبعوا أمر کل جبار عنید»
۱۱- تسلط متکبران و سرکشان حق ناپذیر بر توده هاى مردم ، از موانع موفقیت پیامبران «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم ... و اتبعوا أمر کل جبار عنید»
۱۲- ضرورت پرهیز از فرمانبرى و پیروى متکبران و سرکشان حق ناپذیر «و اتبعوا أمر کل جبار عنید»
۱۳- تکبر ، سرکشى و لجاجت سران قوم عاد ، مایه انکار رسالت هود(ع) از سوى آنان و نپذیرفتن تعالیم او «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم و عصوا رسله واتبعوا أمر کل جبار عنید»
۱۴- نپذیرفتن ربوبیت خداوند و مخالفت با پیامبران و برنامه هاى ایشان ، زمینه ساز نظام استبدادى و حاکمیت ستمگران * «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم ... واتبعوا أمر کل جبار عنید»
برداشت فوق ، براساس این احتمال است که ترتیب ذکرى جمله «اتبعوا ...» بر جمله هاى سابق ، حاکى از ترتب خارجى آن باشد.
۱۵- پذیرش ربوبیت خدا و پیروى از برنامه هاى پیامبران ، مانع از حاکمیت و سلطه ستمگران و سرکشان * «و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم ... واتبعوا أمر کل جبار عنید»
۱۶- انکار کنندگان ربوبیت خدا ، مخالفان پیامبران و پیروى کنندگان از سرکشان ، در معرض عذابهاى دنیوى اند. «و لما جاء أمرنا ... و تلک عاد جحدوا بأیت ربهم ... واتبعوا أمر کل جبار عنید»
۱۷- انکار ربوبیت خدا ، مخالفت با پیامبران و برنامه هاى آنان و پیروى از ستمگران و سرکشان ، درپى دارنده عذاب سهمگین قیامت «و نجّینهم من عذاب غلیظ. و تلک عاد جحدوا ... واتبعوا أمر کل جبار عنید»
آیه مورد بحث ، بیانگر گناهانى است که قوم عاد را به عذاب دنیوى و اخروى گرفتار ساخت.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار سلطه متکبراناجتناب از پیروی عصیانگراناجتناب از پیروی متکبرانتعدد معجزه هودتکبر حاکمان قوم عادحکومت استبدادی قوم عادزمینه حاکمیت ظالمانساختار سیاسی قوم عادساختار قوم عادظلم ستیزی هودعذاب دنیوی پیروان عصیانگرانعصیان حاکمان قوم عادعصیانگران قوم عادقوم عاد و توحید ربوبیقوم عاد و ربوبیت خدامتکبران قوم عادموانع حاکمیت ظالمانموانع حاکمیت عصیانگرانپیروی از مخالفان انبیاآثار پیروی از ظالماناکثریت قوم عادزمینه حکومت استبدادیطبقات اجتماعی قوم عادعذاب دنیوی مخالفان انبیاعذاب دنیوی مکذبان ربوبیت خداعصیان قوم عادعوامل تکذیب هودقوم عاد و آیات خدامخالفت قوم عادموانع موفقیت انبیاپیامبر قوم عادآثار تکذیب ربوبیت خدامخالفت با انبیاکفر قوم عادمخالفان انبیاآثار مخالفت با انبیاآثار اطاعت از انبیاتعالیم هودعصیان از انبیادلایل ربوبیت خدامکذبان ربوبیت خداایمان به ربوبیت خدامکذبان آیات خداآثار تکبرآثار عصیانموجبات عذاب اخرویتاریخ قوم عادآثار ظلماهل عذابمراتب عذابآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۸)
- معجزات، ایات خدا برای مردم+۱ آیه
- انکار ایات خدا ومعجزات پیامبران از سوی قوم عاد
- قومعاد، انکارکننده ایات خدا+۲ آیه
- تکذیبکنندگان ایات الهی در قومعاد، مطرود و ملعون دنیا و اخرت+۱ آیه
- قومعاد، تکذیبکننده ایات عرضه شده از سوی هود(علیه السلام) به انان+۶ آیه
- کیفر شدن قومعاد به دلیل تکذیب ایات الهی+۷ آیه
- نظام حاکم بر قوم عاد، نظامی استبدادی
- اطاعت قوم عاد از سران جبّار و سرکش خود
- پیروی از جبّاران، سبب دوری از رحمت خداوند در دنیا و اخرت+۱ آیه
- پیروی قوم عاد از زورگویان حقناپذیر، باعث لعن خدا بر انان در دنیا و اخرت+۱ آیه
- نکوهش اطاعت از جبّاران و سرکشان+۱ آیه
- تسلط متکبران و گردنکشان بر تودههای مردم، مانع پیروی از انبیا
- قوم عاد، متمرّد از اموزهها و دستورهای پیامبرانشان
- قوم عاد، منکر معجزات پیامبران
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
- حرمت تکذیب ایات خداوند+۲ آیه
- لزوم اطاعت از انبیا و پیامبران الهی
- حرمت اطاعت از جبّاران و سرکشان+۱ آیه
- وجوب ایمان به ایات الهی+۲ آیه
- حرمت تکذیب ایات خداوند+۲ آیه
- تکبّر و سرکشی و لجاجت حاکمان قوم عاد، سبب انکار رسالت هود(علیه السلام) از سوی انان+۱ آیه
- نپذیرفتن ربوبیّت خداوند و مخالفت با پیامبران، زمینه ساز نظام استبدادی و حاکمیّت ستمگران+۲ آیه
- نپذیرفتن ربوبیّت خداوند و مخالفت با پیامبران، زمینه ساز نظام استبدادی و حاکمیّت ستمگران+۲ آیه
- نظام حاکم بر قوم عاد، ظالمانه و استبدادی
- پیروی از طاغوت و سرکشان، موجب لعن خداوند در دنیا+۱ آیه
- کفر قوم عاد، موجب لعن انان از سوی خداوند در دنیا+۱ آیه
- سلطه جبّاران سرکش بر توده های مردم، مانع از موفقیّت پیامبران الهی در اجرای رسالت خویش
- سلطه جبّاران سرکش بر توده های مردم، مانع از موفقیّت پیامبران الهی
- پیروی از سرکشان و ستمگران، درپی دارنده عذاب قیامت+۱ آیه
- پیروی از جبّاران و ستمگران، درپی دارنده لعنت در دنیا و روز قیامت+۱ آیه
- نظام حاکم بر قوم عاد، ظالمانه و استبدادی
- قوم ثمود، مردمانی ظالم و ستمگر و گرفتار عذاب الهی، با صیحه ای نابودکننده+۱ آیه
- قوم عاد، در زمره ظالمان و ستمگران، به جهت انکار رسالت انبیا و عدم پذیرش دعوت انان+۲ آیه
- رواج ظلم، در میان قوم عاد (جامعه پس از نوح(علیه السلام)) عامل نابود شدن انان با عذاب الهی+۱ آیه
- تعالیم هود(علیه السلام)، ناسازگار با منافع سران جبّار و سرکش قوم عاد
- نظام استبدادی حاکم بر قوم عاد
- پیروی قوم عاد، از زورگویان حق ناپذیر
- اطاعت قوم عاد از جبّاران سرکش، سبب گرفتار شدن انان به لعن دنیا و اخرت+۱ آیه
- ارسال پیامبران بسیاری در جهت هدایت قوم عاد، از جانب خداوند+۴ آیه
- قوم عاد، برخوردار از پیامبرانی غیر از هود(علیه السلام)+۳ آیه
- قوم عاد، تشکیل یافته از سران و حاکمان متکبّر و سرکش و توده هایی پیرو و مطیع
- تکبّر و سرکشی حاکمان قوم عاد، از موجبات انکار رسالت هود(علیه السلام) از سوی انان
- مخالفت قوم عاد با رسولان الهی و سرپیچی از پیامهای انان
- لعن شدن قوم عاد در دنیا و اخرت از جانب خداوند، بر اثر پیروی از زورگویان+۱ آیه
- پیروی از جبّاران، از عوامل هلاکت و عذاب قوم عاد+۱ آیه
- انکار ایات پروردگار، از سوی قوم عاد، عامل عذاب و لعنت شدن انان در دنیا و اخرت+۲ آیه
- قوم کافر عاد، مورد لعنت خدا، در قیامت+۱ آیه
- قوم کافر عاد، مورد لعنت خدا در قیامت+۱ آیه
- گناه قوم عاد، با عصیان از فرمانهای پیامبران+۱ آیه
- تکذیب ایات الهی، گناه و از موجبات کیفر
- پیروی از دستور ستمگران، زمینه لجاجت انسان در عناد با ایات الهی+۳ آیه
- لجاجت و پافشاری قوم عاد بر شرکورزی و مخالفت با ایات خدا، موجب گرفتاری انها به عذاب شدید+۲ آیه
- جواز لعن بر کفرپیشگان قوم عاد+۱ آیه
- گرفتار شدن قوم عاد به لعنت خدا در دنیا و اخرت+۱ آیه
- اطاعت از مستبدّان، درپیدارنده لعنت الهی در دنیا و اخرت+۱ آیه
- نافرمانی از دستورات پیامبران، موجب لعنت خدا و دوری از رحمت او+۱ آیه
- انکار و کفر به ربوبیت خدا، موجب لعنت خدا و دوری از رحمت او+۱ آیه
- نپذیرفتن رسالت پیامبران و کفر به انان، مایه گرفتار شدن به لعنت خدا و دوری از رحمت او در دنیا و اخرت+۱ آیه
- ارایه معجزات برای مردم، همگی از ایات و نشانههای یگانه پروردگار هستی+۱ آیه
- ارایه معجزات ربوبی از سوی هود نبی علیه السلام به قوم عاد
- برخورداری هود علیه السلام از معجزات متعدد+۱ آیه
- انکار معجزات متعدد، از سوی قوم عاد
- تکذیب و انکار معجزات و ایات الهی، از ناحیه قوم عاد
- قوم عاد، منکر معجزات پیامبران+۱ آیه
- معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۲ آیه
- وجوب اطاعت از انبیا و پیامبران الهی
- حضرت هود علیه السلام بیانکننده ایات خدا برای قومش+۵ آیه
- قوم عاد، تکذیبکننده ایات عرضه شده از سوی هود علیه السلام به انان+۵ آیه