آیه ۶۲ سوره هود

سوره هود، آیه ۶۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۸

قَالُوا يَا صَالِحُ قَدْ كُنْتَ فِينَا مَرْجُوّاً قَبْلَ هٰذَا أَ تَنْهَانَا أَنْ نَعْبُدَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَ إِنَّنَا لَفِي شَكٍ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

گفتند: «ای صالح! تو پیش از این، مایه امید ما بودی! آیا ما را از پرستش آنچه پدرانمان می‌پرستیدند، نهی می‌کنی؟! در حالی که ما، در مورد آنچه به سوی آن دعوتمان می‌کنی، در شک و تردید هستیم!»

معنی کلمات و عبارات
«مَرْجُوّاً»: محلّ امید. مایه امیدواری. «مُرِیبٍ»: به شکّ اندازنده. دلهره‌انگیز.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- صالح(ع) ، حتى پیش از نبوتش ، انسانى فرزانه و داراى استعدادى ویژه در میان قوم ثمود «قالوا یصلح قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا» برداشت فوق مبتنى بر دو نکته است: الف) جمله «قوم ثمود به تو امیدها داشتند» - که مضمون جمله «قدکنت ...» است - حکایت از نبوغ صالح(ع) و استعدادهاى خاص و سابقه نیک او دارد. ب) مشارالیه «هذا» ادعاى نبوت صالح(ع)و اعلام توحید ولزوم یکتاپرستى از سوى اوست. ۲- قوم ثمود ، معترف به ویژگیهاى مثبت و استعدادى خاص در صالح(ع) «قالوا یصلح قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا» ۳- قوم ثمود ، صالح(ع) را به خاطر ویژگیها و استعدادهایش ، مایه ترقى و تعالى آن قوم مى دانستند. «قد کنت فینا مرجوًّا» ۴- خداوند ، پیامبران را از میان انسانهایى که خوش نام و به نیکى معروفند، انتخاب مى کند. «قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا» ۵- قوم صالح و پدرانشان ، مردمانى مشرک و پرستشگر غیر خدا بودند. «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۶- صالح(ع) ، مردمان را از پرستش غیر خدا برحذر مى داشت و علیه شرک ورزى قوم ثمود مبارزه مى کرد. «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۷- حضرت صالح(ع) ، مورد اعتراض و سرزنش قوم ثمود به خاطر فراخوانى آنان به یکتاپرستى و نفى خدایان دروغین «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» استفهام در «أتنهنا أن نعبد ...» استفهام توبیخى است. ۸- قوم ثمود ، امیدهاى خویش درباره صالح(ع) را به خاطر مبارزه او علیه شرک ، بر باد رفته مى دیدند. «قد کنت فینا مرجوًّا قبل هذا أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» قید «قبل هذا» دلالت بر قطع امید قوم ثمود از صالح(ع) دارد و جمله «أتنهنا» بیانگر دلیل و علت آن است. ۹- پایبندى به آداب و رسوم پدران و نیاکان ، از انگیزه هاى مخالفت قوم ثمود با صالح(ع) و تعالیم او «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» مراد از «ما» بتها و معبودهاى پندارى مشرکان است. توصیف آنها با جمله «یعبد ءاباؤُنا» اشاره به علت حکم قبل (نعبد) دارد; یعنى ، ما بتها را مى پرستیم ، چون پدرانمان آنها را مى پرستند. ۱۰- جوانان و میانسالان قوم ثمود ، مخاطبان اصلى حضرت صالح(ع) در دعوت به توحید ویکتاپرستى «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» فعل مضارع «یعبد» گویاى این است که مخاطبان صالح ، کسانى اند که پدرانشان زنده بودند و به پرستش خدایان مشغول بودند. ۱۱- وفادارى جوامع به آرا و اندیشه هاى باطل قومى و قبیله اى ، بازدارنده بروز اندیشه هاى نو و برحق در میان آنان «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۱۲- تعصبهاى نژادى ، زمینه ساز تقلیدها و پیرویهاى کورکورانه است. «أتنهنا أن نعبد ما یعبد ءاباؤُنا» ۱۳- تلاش مستمر و بىوقفه صالح(ع) در انجام رسالت خویش «مما تدعونا إلیه» فعل مضارع «تدعو» دلالت بر استمرار دعوت دارد که از آن به تلاش مستمر تعبیر شد. ۱۴- قوم ثمود ، در یکتایى خدا و ضرورت یگانه پرستى ، در شک و تردید بودند. «و إنّنا لفى شک مما تدعونا إلیه مریب» ۱۵- دعوت به توحید و بیان ضرورت یکتاپرستى از سوى حضرت صالح(ع) ، مایه تردید قوم ثمود در خردمندى و هوشیارى او «و إنّنا لفى شک مما تدعونا إلیه مریب» «مریب» (تردیدافکن) صفت براى «شک» است و متعلق آن - به قرینه جمله «قد کنت فینا مرجوّاً» - خردمندى و هوشیارى صالح(ع) مى باشد. بنابراین جمله «إنّنا لفى ...»; یعنى، ما در درستى تعالیم تو شک داریم، آن چنان شکى که باعث شده درباره خردمندى و هوشیارى ات نیز تردیدکنیم.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۶- «عن أبى جعفر(ع) قال: إن رسول الله(ص) سأل جبرئیل: کیف کان مهلک قوم صالح(ع)؟ فقال: یا محمد(ص) ان صالحاً بعث إلى قومه و هو إبن ستة عشرة سنة ... و کان لهم سبعون صنماً یعبدونها من دون الله...; [منبع: کافى، ج ۸، ص ۱۸۵، ح ۲۱۳; بحارالأنوار، ج ۱۱- ، ص ۳۷۷، ح ۳.] از امام باقر(ع) روایت شده است که فرمود: رسول خدا(ص) از جبرئیل پرسید: هلاکت قوم صالح چگونه بود؟ گفت: اى محمد! همانا صالح به سوى قوم خود مبعوث شد در حالى که شانزده سال داشت ... و براى آن قوم هفتاد بت بود که آنها را به غیر از خدا مى پرستیدند ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۱)
  • صالح(علیه السلام)، دارای عزّت و ابرو نزد قومش
  • خدا، ارایه دهنده ایات خود برای اثبات نبوّت انبیا+۴ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قوم مشرک و بتپرست خود، به افرینش انسان از سوی خداوند و استعدادبخشی او به ادمیان برای ابادانی زمین، برای تشویق انان به عبادت خدا و استغفار به درگاه او+۲ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قومش، به وجود دلیل روشن (ناقه) برای اثبات نبوّت خویش+۳ آیه
  • برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۴ آیه
  • بدگمانی قوم ثمود به دعوت صالح(علیه السلام)، ناشی از منطق ارتجاعی انان+۳ آیه
  • قوم ثمود، وفادار به ایین پیشینیان خود در برابر دعوت صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • پیروی کورکورانه قوم صالح از سران ثروتمند و فریبکار، مانع امرزشطلبی انان+۱ آیه
  • امید واهی قوم ثمود به پیروی صالح(علیه السلام) از اداب و رسوم نیاکان انان
  • ناامیدی قوم ثمود از پایبندی صالح(علیه السلام) به اداب و رسوم نیاکان انان
  • قوم ثمود، مردمی بتپرست+۳ آیه
  • تقلید قوم ثمود از نیاکان خویش در بتپرستی+۲ آیه
  • مبارزه پیگیر صالح(علیه السلام) برای منع قوم ثمود از بتپرستی+۱ آیه
  • تقلید کورکورانه اهل جاهلیّت از پدران خویش، در عقاید شرکالود انان+۹ آیه
  • باورهای دینی پدران، دارای تاثیری بسزا، در گرایش فرزندان به ان باورها+۹ آیه
  • تقلید کورکورانه، اسیب زننده به تربیت عقلانی انسانها+۹ آیه
  • تاثیرگذاری عقاید شرکالود پدران، در تربیت فرزند+۸ آیه
  • تعصّب، زمینهساز تقلید کورکورانه از دیگران+۱۰ آیه
  • تقلید کورکورانه، مانع پذیرش توحید+۵ آیه
  • تقلید از گذشتگان، موجب شرکورزی به خدا+۱۰ آیه
  • پیروی کورکورانه از گذشتگان خود، مانع امرزشطلبی در پیشگاه خدا+۱ آیه
  • پایبندی قوم ثمود به تقلید از اداب و رسوم نیاکان خویش+۳ آیه
  • تعصّبهای قومی و فامیلی، عامل تقلید و پیروی کورکورانه از نیاکان+۹ آیه
  • تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۷ آیه
  • اعراض کفّار مشرک از توحید و یکتاپرستی+۲ آیه
  • شک و تردید اقوام مشرک، در دعوت توحیدی انبیا+۵ آیه
  • مقاومت و جبههگیری مشرکان، در مقابل توحید+۷ آیه
  • تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع پذیرش پیام توحید+۸ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) در برابر قوم خود، به افرینش انسان از سوی خدا، جهت اثبات توحید عبادی+۱ آیه
  • بدگمانی قوم ثمود به دعوت صالح(علیه السلام)، ناشی از منطق ارتجاعی انان+۳ آیه
  • واپسگرایی قوم ثمود، با اعلان وفاداری به ایین نیاکان خویش+۲ آیه
  • اعتراف قوم ثمود به ویژگیهای مثبت صالح(علیه السلام)، برای تن دادن ان حضرت به اهدافشان+۱ آیه
  • بر باد رفتن امیدهای ثمود درباره صالح(علیه السلام)، به علّت مبارزه او علیه شرک+۱ آیه
  • امید واهی ثمودیان به پیروی صالح(علیه السلام)، از رسوم نیاکان انان+۱ آیه
  • تقلید قوم ثمود، در بتپرستی از نیاکان خویش+۳ آیه
  • تهدید ثمودیان از جانب صالح(علیه السلام) به عذاب بزرگ، در صورت رساندن هرگونه ازار به ناقه+۳ آیه
  • قوم ثمود معترف به شخصیّت صالح(علیه السلام) قبل از نبوّت ان حضرت
  • شک و تردید قوم ثمود، در صحّت ادّعای پیامبری از سوی صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • ثمودیان، مردمی بتپرست و مشرک+۴ آیه
  • تردید کفرپیشگان ثمود در نبوّت و دعوت صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • مایوس شدن ثمود از صالح(علیه السلام)، پس از مشاهده مبارزات وی با معبودهای انان
  • صالح(علیه السلام)، جوانی خوشنام و مورد امید قومش
  • ممنوع و ناروا بودن اعراض از معارف الهی و روی اوردن به تقلید کورکورانه و متعصّبانه، از گذشتگان+۷ آیه
  • جواز احتجاج در اعتقادات و مبانی دینی، از روی دلیل و برهان+۳ آیه
  • حرمت تقلید از نیاکان بت پرست در عقاید دینی+۹ آیه
  • افزایش اطمینان صالح(علیه السلام) به خسران کافران قوم ثمود، به جهت اصرار انان بر عقاید شرک الود+۱ آیه
  • اعتقاد صالح(علیه السلام) بر فزونی خسارت و ابطال اعمال خویش، در صورت اجابت دعوت قومش+۱ آیه
  • ترک تبلیغ صالح(علیه السلام) در میان قومش، موجب گرفتاری ان قوم به خسران، در دیدگاه صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • پندار قوم ثمود نسبت به خسارت وارد کردن صالح(علیه السلام) به انان، در پی نهی شدن از پرستش غیر خدا+۱ آیه
  • نافرمانی خدا با ترک ابلاغ توحید، از عوامل خسران در کلام صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • تقلید کورکورانه و متعصّبانه از گذشتگان، در معارف اساسی دین، امری نکوهیده و باطل+۷ آیه
  • شرکورزی قوم ثمود، موجب گرفتاری انان به عذاب ذلّت بار در دنیا+۱ آیه
  • سؤال توبیخی و انکاری ثمودیان از صالح(علیه السلام)، درباره مبارزه ان حضرت با خدایان انان
  • دعوت صالح(علیه السلام) به ترک شرک موروثی، مورد پرسش انکاری برای قوم ثمود
  • سؤال توبیخی و انکاری ثمودیان از صالح(علیه السلام)درباره مبارزه ان حضرت با خدایان و معبودهای انان
  • دعوت صالح(علیه السلام) به ترک شرک موروثی، مورد پرسش انکاری قوم ثمود
  • ارایه معجزات الهی به مردم، دلیلی بر توحید و ردّ شرک+۳ آیه
  • تقلید کورکورانه از پدران، موجب شرکورزی به خدا+۱۰ آیه
  • شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۴ آیه
  • شکّ و تردید در تعالیم توحیدی انبیا، مایه شرکورزی اقوام پیشین
  • مبارزه صالح(علیه السلام) علیه شرکورزی قوم ثمود+۲ آیه
  • مقاومت مشرکان، در برابر توحید+۷ آیه
  • شک و تردید اقوام مشرک، در دعوتهای توحیدی انبیا و پیامهای الهی+۵ آیه
  • شک قوم ثمود، در رسالت صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • شک و تردید اقوام مشرک، در دعوت توحیدی انبیا+۵ آیه
  • بت پرستی، از عوامل شک و تردید قوم ثمود، در مقابل دعوت صالح(علیه السلام)
  • تقلید از نیاکان، موجب شک و تردید قوم ثمود، در مقابل دعوت صالح(علیه السلام)
  • شک و تردید، دارای شدّت و ضعف+۳ آیه
  • شک و تردید، مانع شناخت حقیقی ادمی+۴ آیه
  • احتجاج صالح(علیه السلام) به معجزه روشن خود (ناقه) بر حقّانیّت رسالتش در برابر شبهه افکنیهای قوم ثمود+۳ آیه
  • صالح(علیه السلام) شخصیتی مورد توجه و مایه امید در میان ثمودیان، به دلیل ویژگیهای مثبت و استعداد خاص پیش از نبوّتش+۱ آیه
  • اظهار شک و تردید در تعالیم و دعوتهای صالح از جانب قومش، به رغم توام بودن انها با دلیلهای روشن+۲ آیه
  • صالح(علیه السلام) مورد عتاب و سرزنش قومش، به سبب دعوت انان به یکتا پرستی و نفی خدایان دروغین+۱ آیه
  • انکار و نپذیرفتن رسالت صالح(علیه السلام)، سبب نابودی ثمودیان با عذاب الهی+۶ آیه
  • قطعی بودن خسارت و زیان صالح(علیه السلام)، در صورت مخالفت با فرمان خدا و توجّه به خواست کافران قومش (ترک ابلاغ توحید)+۲ آیه
  • تلاش صالح(علیه السلام) در جهت زدودن شرک و چندگانه پرستی از میان قوم ثمود+۱ آیه
  • نبوّت صالح(علیه السلام)، مانع او از مخالفت با فرمان خدا و ترک ابلاغ رسالت الهی+۲ آیه
  • گرفتار شدن قوم ثمود به عذاب با صیحه، به سبب پی کردن ناقه صالح+۲ آیه
  • هلاکت کافران قوم ثمود با صیحه اسمانی، به جهت استکبار و تجاوز از امر الهی+۶ آیه
  • تقلید کورکورانه از نیاکان، مایه گمراهی+۷ آیه
  • تقلید از نیاکان، انگیزه مشرکان، برای پرستش غیر خدا+۴ آیه
  • مبارزه صالح(علیه السلام) با پرستش غیر خدا، از سوی قومش
  • اعراض کفرپیشگان مشرک، از توحید و یکتاپرستی+۴ آیه
  • سرزنش مشرکان، به جهت تعصّبهای نابجا و تقلید کورکورانه از ایین پدران و گذشتگان+۷ آیه
  • نژادپرستی، زمینهساز تقلید و پیروی کورکورانه+۲ آیه
  • نهی قوم ثمود از منکر بوسیله صالح پیامبر
  • صالح علیه السلام، نهیکننده قوم خویش از منکر شرک
  • دعوت پیامبران به اگاهی و خردمندی، در مقابل سنّتگرایی مشرکان و ایین تقلیدی انان از نیاکان خود+۸ آیه
  • نیاکان ثمود مردمی مشرک و بت پرست+۳ آیه
  • پیروی قوم ثمود از نیاکانشان در شرکورزی، بدون دلیل و متّکی به اندیشههای باطل قومی
  • پایبندی به اداب و رسوم نیاکان، از انگیزههای مخالفت قوم ثمود با صالح علیه السلام و تعالیم او+۲ آیه
واژه‌ها