سوره هود، آیه ۷۶ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۰
يَا إِبْرَاهِيمُ أَعْرِضْ عَنْ هٰذَا إِنَّهُ قَدْ جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَ إِنَّهُمْ آتِيهِمْ عَذَابٌ غَيْرُ مَرْدُودٍ
ای ابراهیم! از این (درخواست) صرفنظر کن، که فرمان پروردگارت فرا رسیده؛ و بطور قطع عذاب (الهی) به سراغ آنها میآید؛ و برگشت ندارد!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۱–۷۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۹–۷۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۹–۸۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۷۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۷۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۷۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۷۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۷۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۹–۷۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۷۶
روایات و احادیث
۱- شفاعت ابراهیم(ع) درباره قوم لوط (نازل نشدن عذاب بر آنها) به درگاه خداوند پذیرفته نشد. [منبع: دعائم الإسلام ، ج ۱ ، ص ۱۶۶; بحارالأنوار ، ج ۸۲ ، ص ۳۲۵ ، ح ۲۰.] «یجدلنا فى قوم لوط ... یإبرهیم أعرض عن هذا» ۲- فرشتگان از ابراهیم(ع) خواستند تا از شفاعت درباره قوم لوط صرف نظر کند و بر آن اصرار نورزد. «یإبرهیم أعرض عن هذا» «هذا» اشاره به «جدالى» است که از «یجادلنا» در آیه قبل استفاده مى شود. ۳- عذاب تقدیر شده بر قوم لوط ، قطعى و غیر قابل تغییر و بازگشت بود. «إنه قد جاء أمر ربک و إنهم ءاتیهم عذاب غیر مردود» «آتى» اسم فاعل از اتیان (آمدن) و «ردّ» به معناى بازگرداندن است. بنابراین «إنهم ءاتیهم ...»; یعنى، همانا عذابى بر آنان وارد خواهد شد که بازگشت ناپذیر است. ۴- فرمانهاى الهى در هستى قطعى است و بدون هیچ کاستى و تخلفى تحقق مى پذیرد. «إنه قد جاء أمر ربک» ظاهر آن بود که فرشتگان خبر از آمدن عذاب را با فعل مضارع بیان مى کردند; زیرا به هنگام گفتوگوى آنان با ابراهیم(ع) هنوز عذابى بر قوم لوط نازل نشده بود. بنابراین آوردن فعل ماضى (جاء) به جاى مضارع (یجىء) و تأکید آن با حرف «قد» گویاى قطعى الوقوع بودنِ فرمانهاى الهى است. ۵- امکان پذیرفته نشدن درخواست و شفاعت پیامبران به درگاه خداوند «یإبرهیم أعرض عن هذا» ۶- قطعى و تغییرناپذیر بودن نزول عذاب بر قوم لوط ، دلیل پذیرفته نشدن شفاعت ابراهیم(ع) درباره آنان «یإبرهیم أعرض عن هذا إنه قد جاء أمر ربک» جمله «إنه قد جاء ...» تعلیل براى «أعرض عن هذا» مى باشد. ۷- جر و بحث ابراهیم(ع) با فرشتگان و شفاعت او درباره قوم لوط ، پیش از اطلاع او بر قطعى شدن عذاب آنان بوده است. «یجدلنا فى قوم لوط ... یإبرهیم أعرض عن هذا إنه قد جاء أمر ربک» ۸- نزول عذاب بر اقوام تبه کار ، برخاسته از ربوبیت خداوند است. «إنه قد جاء أمر ربک» ۹- پذیرش شفاعت پیامبران ، مشروط به حتمى نبودن امرى است که مورد شفاعت واقع شده است. «یجدلنا فى قوم لوط ... یإبرهیم أعرض عن هذا إنه قد جاء أمر ربک» ۱۰- زمان نزول عذاب قوم لوط در سن پیرى و کهنسالى ابراهیم(ع) بوده است. «و هذا بعلى شیخًا ... یإبرهیم أعرض عن هذا إنه قد جاء أمر ربک» ۱۱- «عن أبى عبدالله(ع): ... فقال الله تعالى: یا ابراهیم أعرض عن هذا إنه قد جاء أمر ربک و إنهم آتاهم عذابى بعد طلوع الشمس من یومک محتوماً غیرمردود; [منبع: تفسیرعیاشى، ج ۲، ص ۱۵۲، ح ۴۵; تفسیربرهان، ج ۲، ص ۲۲۹، ح ۱۱.] از امام صادق(ع) روایت شده است ... خداوند فرمود: اى ابراهیم! از این سخن درگذر، فرمان خدا رسیده [اى ابراهیم] و عذاب من براى آنان همین امروز بعد از طلوع خورشید خواهد آمد، در حالى که حتمى و غیر قابل برگشت است».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
- ابراهیم(علیه السلام)، موظّف به ترک شفاعتِ قوم لوط به دلیل حتمیّت عذاب انان+۱ آیه
- گفتوگوی ابراهیم(علیه السلام) با ملایکه درباره رفع عذاب از قوم لوط+۳ آیه
- گفتوگوی ابراهیم(علیه السلام) با ملایکه برای شفاعت از قوم لوط+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام)، موظّف به دست برداشتن از شفاعت در حقّ قوم لوط به دلیل حتمیّت عذاب انان+۱ آیه
- گفتوگوی ابراهیم(علیه السلام) با ملایکه درباره عذاب قوم لوط+۵ آیه
- مجادله ابراهیم(علیه السلام) با خداوند درباره عذاب قوملوط+۱ آیه
- حضرت ابراهیم(علیه السلام)، تحت تربیتهای ویژه الهی
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
- بشارت جبرییل به ابراهیم(علیه السلام)، در مورد هلاکت قوم لوط+۱۱ آیه
- گفتگوی جبرییل با ابراهیم(علیه السلام)+۷ آیه
- بشارت جبرییل به ابراهیم(علیه السلام)، مبنی بر هلاکت قوم لوط+۱۱ آیه
- گفتگوی جبرییل با ابراهیم(علیه السلام)+۷ آیه
- جبرییل، مامور عذاب و هلاکت قوم لوط+۸ آیه
- خودداری از مجادله درباره عذاب قوم لوط، درخواست ملایکه از ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- نهی الهی از مجادله ابراهیم(علیه السلام) در مورد عذاب قوم لوط+۱ آیه
- اندوه و تاثّر زیاد ابراهیم(علیه السلام)، از گرفتاری قوم لوط به عذاب الهی+۱ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی مجازات اقوام و جوامع عصیانگر+۴ آیه
- سؤال جدال گونه و تعجّب امیز ابراهیم(علیه السلام) از فرشتگان، درباره هلاکت قوم لوط، با وجود افراد مؤمن در بین انان+۱ آیه
- سؤال جدال گونه و تعجّب امیز ابراهیم(علیه السلام) از فرشتگان، درباره هلاکت قوم لوط با وجود افراد مؤمن، در بین انان+۱ آیه
- ردّ شفاعت خواهی ابراهیم(علیه السلام) در حق قوم لوط، به دلیل حتمیّت یافتن عذاب انان+۱ آیه
- بی تاثیر بودن شفاعت در مورد محکومان به عذاب حتمی، از جانب خدا+۸ آیه
- گفتوگوی ابراهیم(علیه السلام) با ملایکه، برای شفاعت از قوم لوط+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام)، موظّف به ترک شفاعت خواهی برای قوم لوط، به علت حتمیّت عذاب انان+۱ آیه
- حتمیّت عذاب، مایه محرومیّت از شفاعت+۸ آیه
- انحراف جنسی، از عوامل گرفتاری به عذاب با صیحه+۳ آیه
- زیر و رو شدن شهر قوم لوط، در پی صیحه ای اسمانی، به علّت کردارهای زشت و انحرافات جنسی+۷ آیه
- وساطت ابراهیم(علیه السلام) برای ظالمان قوم لوط+۲ آیه
- واژگون ساختن زمین، از انواع عذابهای خدا+۵ آیه
- عذاب الهی، امری حتمی و تردیدناپذیر
- گفتگوی ابراهیم(علیه السلام) با ملایکه درباره رفع عذاب از قوم لوط+۳ آیه
- صبح هنگام، زمان نزول عذاب بر قوم لوط
- گفتگوی ابراهیم(علیه السلام) با ملایکه درباره عذاب قوم لوط+۱۰ آیه
- دعوت شدن ابراهیم(علیه السلام) به اعراض و ترک جدال درباره عذاب قوم لوط+۱ آیه
- نگرانی ابراهیم(علیه السلام) از عذاب شدن قوم لوط+۱ آیه
- عذاب هم جنس بازان قوم لوط، مورد قضای الهی+۱ آیه
- ردّ شفاعت ابراهیم(علیه السلام) درباره قوم لوط+۱ آیه
- قطعی و تغییرناپذیر بودن نزول عذاب بر قوم لوط، دلیل پذیرفته نشدن شفاعت ابراهیم(علیه السلام)درباره انان+۱ آیه
- اگاه شدن حضرت ابراهیم(علیه السلام) از عذاب قوم لوط، پیش از نزول ان به وسیله فرشتگان+۱۱ آیه
- تاکید فرشتگان در محضر حضرت ابراهیم(علیه السلام)، مبنی بر تحقّق قطعی نزول عذاب بر قوم لوط+۲ آیه
- عدم تاثیر شفاعت ابراهیم(علیه السلام) برای گناهکاران قوم لوط+۲ آیه
- نزول بارانی از سنگهای نامدار بر قوم لوط، کیفر همجنس گرایی انان+۶ آیه
- بشارت میکاییل به ابراهیم علیه السلام، مبنی بر هلاکت قوم لوط+۹ آیه
- گفتگوی میکاییل با ابراهیم علیه السلام+۸ آیه
- میکاییل، مامور عذاب و هلاکت قوم لوط+۶ آیه