آیه ۸۸ سوره هود

سوره هود، آیه ۸۸ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۱

قَالَ يَا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَ رَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقاً حَسَناً وَ مَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَى مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِيدُ إِلاَّ الْإِصْلاَحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ مَا تَوْفِيقِي إِلاَّ بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ

گفت: «ای قوم! به من بگویید، هرگاه من دلیل آشکاری از پروردگارم داشته باشم، و رزق (و موهبت) خوبی به من داده باشد، (آیا می‌توانم بر خلاف فرمان او رفتار کنم؟!) من هرگز نمی‌خواهم چیزی که شما را از آن باز می‌دارم، خودم مرتکب شوم! من جز اصلاح -تا آنجا که توانایی دارم- نمی‌خواهم! و توفیق من، جز به خدا نیست! بر او توکّل کردم؛ و به سوی او بازمی‌گردم!

معنی کلمات و عبارات
«إِن کُنتُ عَلَی بَیِّنَةٍ ...»: جواب شرط محذوف است که عبارت است از: أَیَصِحُّ لِی أَن لاّ آمُرکُمْ بِتَرْکِ عِبادَةِ الأوْثانِ، وَالْکَفِّ عَنِ الْمَعاصی؟ «رِزْقاً حَسَناً»: روزی پاک. مراد ثروت و دارائی فراوان و حلال است که شعیب از آن برخوردار بوده است. «أَنْهَاکُمْ عَنْهُ»: شما را از آن نهی می‌کنم و بازمی‌دارم. (أَنْهی) فعل مضارع و متکلّم وحده است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- حضرت شعیب(ع) برخوردار از معجزه و دلیلى روشن بر پیامبرى خویش «یقوم أرءیتم إن کنت على بیّنة من ربى» ۲- خداوند ، عطا کننده معجزه و دلیلهاى روشن به پیامبران «إن کنت على بیّنة من ربى» ۳- خداوند ، مربى پیامبران و تدبیر کننده امور ایشان است. «إن کنت على بیّنة من ربى» «رب» به معناى مدبّر و مربى است. ۴- هدف از اعطاى معجزه و دلایل روشن به پیامبران ، تدبیر امر نبوت و پیشبرد هدفهاى رسالت آنان است.* «إن کنت على بیّنة من ربى» برداشت فوق، احتمالى است که مى توان از اضافه «رب» به یاى متکلم استفاده کرد. ۵- برخورد حضرت شعیب(ع) با مشرکان و کافران ، برخوردى ترحم آمیز و مشفقانه بود. «یقوم أرءیتم» تعبیر «یا قوم» (اى مردم من) حکایت از شفقت و مهربانى شعیب(ع) دارد. ۶- محدود کردن آزادى انسانها و فروپاشاندن عقاید و رسوم آنان ، باید متکى به دلیل و برهانى روشن باشد. «أصلوتک تأمرک ... قال یقوم أرءیتم إن کنت على بیّنة من ربى» ۷- اصلاح عقاید و رفتار انسانها و نیز تعیین حد و مرز اختیار و آزادى آنان ، رسالتى الهى برعهده پیامبران «أصلوتک تأمرک أن نترک ... قال یقوم أرءیتم إن کنت على بیّنة من ربى» ۸- خداوند ، شعیب(ع) را از روزى و نعمت خاص و نیکوى خویش بهره مند ساخت و او را به مقام نبوت رسانید. «أرءیتم إن ... رزقنى منه رزقًا حسنًا» مقصود از «رزقاً حسناً» به مناسبت مورد ، مقام نبوت و پیامبرى است. ۹- برخوردارى شعیب(ع) از مقام نبوت ، برانگیزنده او به فراخوانى مردمان به توحید و رعایت عدل و انصاف در مبادلات «قالوا یشعیب أصلوتک تأمرک ... قال یقوم أرءیتم إن کنت على بیّنة من ربى و رزقنى منه رزقًا حسنًا» سخنان شعیب(ع) در آیه مورد بحث ، پاسخى است به تحلیل استهزاآمیز قومش (أصلوتک). شعیب(ع) با جمله «أرءیتم ...» بیان مى دارد که منشأ مخالفت وى با آرا و عقاید آنان و عملکرد ناصوابشان ، مسؤولیتى است که خداوند برعهده او قرار داده است. ۱۰- مقام نبوت ، روزى خاص و نیکوى خداوند به پیامبران است. «و رزقنى منه رزقًا حسنًا» ۱۱- معارف الهى و احکام دینى ، از عطاها و روزیهاى نیکوى خداوند براى بشریت «و رزقنى منه رزقًا حسنًا» مى توان گفت مقصود از «رزقاً حسناً» - به قرینه آیات گذشته(اعبدوا الله ...) - معارف و احکامى است که خداوند به شعیب(ع) آموخت تا او آنها را به مردم تعلیم دهد. ۱۲- شعیب(ع) ، على رغم آلودگى جامعه اش به حرام خوارى ، از روزى حلال و نیکو بهره مند بود. «یقوم أوفوا المکیال و المیزان ... و رزقنى منه رزقًا حسنًا» از اینکه شعیب(ع) مبادلات و معاملات مردم مدین را ظالمانه خواند و آن گونه درآمدها را ناپسند شمرد و سپس فرمود: من از روزى نیکو برخوردار هستم ، مى توان این احتمال را موجّه دانست که مراد از «رزقاً حسناً» روزیهاى مادى است. ۱۳- روزیهایى که در تهیه آن ظلم و اجحاف نشود و در فراهم کردن آن عدل و انصاف رعایت گردد ، از نظر ادیان الهى روزى حلال و نیکوست. «و رزقنى منه رزقًا حسنًا» ۱۴- شعیب(ع)، از مکنت و گشایش روزى برخوردار بود. «و رزقنى منه رزقًا حسنًا» ۱۵- روزیهاى حلال و نیکو از ناحیه خداوند است و فراهم آوردن آن ، به توفیق او مى باشد. «و رزقنى منه رزقًا حسنًا» برداشت فوق با توجه به «منه، از ناحیه خدا» استفاده شده است. ۱۶- شعیب(ع) ، به مردمان اعلام کرد: همواره به تعالیمى که بیان کرده و مقرراتى که ابلاغ نموده ، پایبند بوده و بدانها عمل مى کند. «و ما أُرید أن أُخالفکم إلى ما أنهیکم عنه» فعل «اُخالفکم» چون با «إلى» متعدى شده ، معناى «امیل» در آن اشراب شده است. بنابراین جمله «ما اُرید ...» چنین معنا مى شود: من نمى خواهم با شما مخالفت کنم و خود به آنچه از آن نهى کرده ام بازگردم. ۱۷- ضرورت پایبندى مبلغان دین و مصلحان جامعه ، به تعالیم دینى و برنامه هاى اصلاحى خود «و ما أُرید أن أُخالفکم إلى ما أنهیکم عنه» ۱۸- شعیب(ع) هرگز تمایلى به اجحاف و بى عدالتى در داد و ستد و گرایشى به عبادت معبودهاى دروغین نداشت. «و ما أُرید أن أُخالفکم إلى ما أنهیکم عنه» ۱۹- شعیب(ع) در شهر مدین به داد و ستد و مبادلات اقتصادى اشتغال داشت.* «أوفوا المکیال و المیزان ... و ما أُرید أن أُخالفکم إلى ما أنهیکم عنه» شعیب(ع)، پس از تأکید فراوان بر لزوم رعایت قسط و عدل در مبادلات و پرهیز از کم فروشى و اجحاف در معاملات، مى فرماید: من هرگز به آنچه شما را از آن نهى کرده ام روى نخواهم آورد. این سخن آن گاه جایگاهى مناسب دارد که خود نیز به داد و ستد اشتغال داشته باشد. ۲۰- هدف شعیب(ع) از مخالفت با آداب و رسوم مردم مدین و رفتار ناعادلانه آنان ، اصلاح ایشان و از میان بردن فسادهاى اجتماعى بود. «إن أُرید إلاّ الإصلح ما استطعت» ۲۱- شعیب(ع) تا حد توان و استطاعتش در اصلاح جامعه کوشید و با فساد مبارزه کرد. «إن أُرید إلاّ الإصلح ما استطعت» حرف «ما» در «ما استطعت» ظرفیه مصدریه است; یعنى، به معناى مدت و زمان مى باشد و فعل پس از خود را به تأویل مصدر مى برد. بنابراین «إن اُرید ...»; یعنى: «مدة استطاعتى الإصلاح ما اُرید إلاّ الإصلاح»; من در مدت و زمانى که توان اصلاح امور را دارم به جز اصلاح امور را نخواهم خواست». ۲۲- رهبران و مبلغان دین ، تا توان دارند باید در اصلاح جامعه و ابلاغ معارف الهى تلاش کنند. «إن أُرید إلاّ الإصلح ما استطعت» ۲۳- اصلاح جوامع بشرى ، در گرو گرایش آنان به توحید و یکتاپرستى و رعایت عدل و انصاف در مبادلات و امور اقتصادى است. «قال یقوم اعبدوا الله ... أوفوا المکیال و المیزان بالقسط ... إن أُرید إلاّ الإصلح» ۲۴- شعیب(ع)، موفقیت خویش در اصلاح جامعه را ، در گرو امداد الهى مى دانست. «إن أُرید إلاّ الإصلح ما استطعت و ما توفیقى إلاّ بالله علیه توکلت» «توفیق» در آیه شریفه ، مصدر مجهولى است که به نایب فاعلش (یاى متکلم) اضافه شده است و «باء» براى استعانت است. بنابراین «و ما توفیقى ...»; یعنى ، تنها به کمک خداوند بر انجام کارهاى خیر ، موفق خواهم بود. ۲۵- شعیب(ع) تنها خداوند را مرجع خویش مى دانست و فقط به درگاه او روى مى آورد. «و إلیه أُنیب» «انابة» (مصدر اُنیب) به معناى رجوع و اقبال است. ۲۶- موفقیت آدمى در انجام کارهاى نیک ، در گرو امداد و یارى خداوند است. «و ما توفیقى إلاّ بالله» ۲۷- ضرورت توکل آدمى به خداوند و واگذارى امور به او «علیه توکلت» ۲۸- لزوم توجه به خدا و روى آوردن به درگاه او «و إلیه أُنیب» ۲۹- کارساز نبودن هیچ نیرویى جز خداوند در موفق ساختن آدمى ، دلیل لزوم توکل بر او و روى آوردن به درگاه اوست. «ما توفیقى إلاّ بالله علیه توکلت و إلیه أُنیب» جمله هاى «علیه توکلت و إلیه اُنیب» به منزله نتیجه اى براى «ما توفیقى ...» است. ۳۰- آنان که درصدد اصلاح جامعه اند ، باید فقط به خدا اتکال کنند و روى به درگاه او داشته باشند. «إن أُرید إلاّ الإصلح ... علیه توکلت و إلیه أُنیب»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۳۱- «عبدالله بن الفضل الهاشمى قال: سألت أباعبدالله جعفربن محمد(ع) عن قول الله عزوجل: ... «و ما توفیقى إلاّ بالله»... قال: إذا فعل العبد ما أمره الله عزوجل به من الطاعة کان فعله وفقاً لأمرالله عزوجل و سمى العبد به موفّقاً و إذا أراد العبد أن یدخل فى شىء من معاصى الله فحال الله تبارک و تعالى بینه و بین تلک المعصیة فترکها کان ترکه لها بتوفیق الله تعالى ذکره ...; [منبع: توحید صدوق، ص ۲۴۲، ح ۱، ب ۳۵; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۹۳، ح ۱۹۸.] عبدالله بن فضل هاشمى گوید: از امام صادق(ع) درباره سخن خداى عزوجل: ... «و ما توفیقى إلاّ بالله» پرسیدم، فرمود: هرگاه بنده طاعتى را که خدا به آن امر کرده انجام دهد، عمل او با امر خدا موافق است و آن بنده موفق خوانده مى شود (توفیق خدا شامل حال او شده) و هرگاه بنده اى بخواهد گناهى انجام دهد و خداوند تبارک و تعالى بین او و آن معصیت مانعى ایجاد کند که موجب ترک آن گردد، این ترکِ گناه به توفیق خداوند متعال خواهد بود ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

اصلاح عقیده انسان هااصلاح عمل انسان هااصلاح گری شعیبایمان شعیببرهان در تصحیح عقیدهتجارت شعیبتعیین محدوده آزادیتفویض امورثروتمندی شعیبدلایل نبوت شعیبرهبران دینی و اصلاح جامعهرهبران دینی و دینروزی حلال در ادیانروزی حلال شعیبروزی خاص انبیاروزی شعیبروزیهای خاص خداروش مبارزه با رسوم باطلزمینه دعوتهای شعیبشعیب و تخلفات اقتصادیشعیب و رسوم اهل مدینشعیب و مبارزه با فسادشعیب و معبودان باطلشغل شعیبعمل به تکلیف شعیبفلسفه توکلمبارزه شعیبمبلغان و اصلاح جامعهمبلغان و دینمسؤولیت مصلحانمشمولان نعمت های خاصمعجزه شعیبملاک محدودیت آزادیملاکهای روزی حلالمنشأ روزی حلالمنشأ روزی پسندیدهموفقیت در عمل خیرموفقیت شعیبنشانه های موفقیتبینات شعیبعقیده شعیبشعیب و کافرانمنشأ موفقیتشعیب و مشرکانمهربانی شعیبدعوت به عدالت اقتصادیآثار نبوت شعیبحرامخواری اهل مدینزمینه اصلاح جامعهمقامات شعیبآثار عدالت اقتصادیتوحید شعیباهمیت رسالت انبیافلسفه بینات انبیامدبر انبیااصلاحگری انبیاروش مبارزه با عقیده باطلفلسفه معجزه انبیاروش برخورد شعیبروزی پسندیدهزمینه تحقق اهداف انبیااصلاح جامعهعوامل موفقیتنبوت شعیبدلایل نبوت انبیامربی انبیااهمیت نبوتروزیهای خداتعالیم شعیبتوفیقات خدااهمیت دیننبوت انبیاآثار توحید عبادیمقامات انبیااهمیت توکل بر خدااهمیت برهان در عقیدهبینات انبیاآثار امدادهای خدامنشأ معجزهآثار اطاعت از خداقصه شعیبدعوت به توحیداهمیت ذکر خدارسالت انبیاعجز موجوداتمسؤولیت رهبران دینیمسؤولیت مبلغانآثار گناهعطایای خداعوامل انگیزشربوبیت خدانعمتهای خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱۱)
  • ازادی عمل نداشتن شعیب(علیه السلام) در انجام اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • رسالت شعیب(علیه السلام)، برای اصلاح جامعه و جلوگیری از ازادیهای نامشروع+۱ آیه
  • تهدید شدن شعیب(علیه السلام) از سوی قومش در صورت ادامه تبلیغات دینی+۲ آیه
  • تهدید شدن شعیب(علیه السلام) از سوی قومش در صورت ادامه تبلیغات دینی+۲ آیه
  • قوم شعیب، سلب کننده ازادی عمل شعیب در انجام اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، خواهان اصلاح جامعه خود و ممنوع بودن ازادیهای نامشروع+۱ آیه
  • اتمام حجّت شعیب(علیه السلام) بر اهل مدین+۴ آیه
  • سرکشی و حقناپذیری قوم شعیب در برابر اتمام حجّت حضرت، در پیدارنده نابودی و عذاب+۶ آیه
  • احتجاج شعیب(علیه السلام) برضدّ قوم کافر و مشرک خود، به داشتن ادلّه روشن برای نبوّت خویش+۱ آیه
  • برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۵ آیه
  • دعوت از عقل و وجدان برای داوری، با طرح پرسش، از شیوههای احتجاج
  • پسندیده بودن برخورد مؤدّبانه با مخالفان عقیدتی
  • ادب شعیب(علیه السلام) در تبلیغ و دعوت مردم به توحید+۱ آیه
  • اراده شعیب بر اصلاح جامعه در حدّ توان خویش
  • جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۳ آیه
  • لزوم استغفار مشرکان به درگاه خدا از شرک و بتپرستی+۲ آیه
  • حضرت شعیب(علیه السلام)، درصدد اصلاح اقتصاد قوم مدین با نهی انان از کمفروشی+۴ آیه
  • دعوت مردم به اصلاح امور اقتصادی از مهمترین رسالتهای شعیب(علیه السلام) پس از دعوت به توحید+۷ آیه
  • کوشش شعیب(علیه السلام) با تمام توان برای اصلاح جامعه خویش+۱ آیه
  • توکّل شعیب(علیه السلام) به خدا برای کسب توفیق جهت اصلاح جامعه خویش+۱ آیه
  • انابه شعیب(علیه السلام) به درگاه خداوند به منظور انجام اصلاحات میان قوم خود+۱ آیه
  • اعتقاد شعیب(علیه السلام) به توفیق خود در انجام اصلاحات در صورت امداد و عنایت خدا به وی+۱ آیه
  • تقلید کورکورانه از نیاکان و گذشتگان، از موانع اصلاحپذیری+۱ آیه
  • توفیق الهی عامل موفقیّت در اصلاح از دیدگاه شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، درصدد اصلاح اقتصادی با نهی قوم خود از کمفروشی و خیانت در دادوستد+۴ آیه
  • دعوت مردم به اصلاح روابط اقتصادی، از مهمترین رسالتهای شعیب(علیه السلام) پس از دعوت به توحید+۷ آیه
  • توفیق انسان در کارهای نیک، فقط در گرو امداد خداوند
  • انابه شعیب(علیه السلام) فقط به درگاه خداوند برای پیشبرد اهداف خود+۱ آیه
  • ایمان به کارساز نبودن هیچ نیرویی جز خداوند در موفق ساختن ادمی زمینه انابه به درگاه وی
  • تلاش شعیب(علیه السلام) برای اصلاح اهل مدین تا حدّ توان خویش+۱ آیه
  • توحید، عدل و انصاف در مبادلات اقتصادی برنامه شعیب(علیه السلام) برای اصلاح اهل مدین+۲ آیه
  • امداد الهی تنها عامل موفقیّت برای اصلاح اهل مدین در نظر شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • پافشاری بتپرستان قوم شعیب بر بتپرستی+۳ آیه
  • مبارزه با بتپرستی، از اهداف مهم شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • دعوت شعیب(علیه السلام) به توحید و رعایت حقوق مردم، توام با منطق و دلیل روشن+۲ آیه
  • تبلیغ در میان قوم خود، دارای اولویت برای پیامبران+۷ آیه
  • استفاده از تهییج عواطف، در مسیر تبلیغ معارف الهی+۸ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱ آیه
  • نقش معجزه، در تربیت و هدایت انسانها+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۹ آیه
  • تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع اصلاحپذیری+۱ آیه
  • اصلاح جوامع بشری و مبارزه با فساد، از اثار توحید+۲ آیه
  • توفیق الهی، زمینه بازگشت و انابه انسان به سوی خدا
  • تاثیر توفیق الهی در موفقیّتهای ادمی، دلیل لزوم توکّل بر او
  • توفیق یافتن شعیب(علیه السلام)، در اصلاح امور جامعه خویش
  • انحصار و اختصاص توکّل به خداوند+۲ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، بهرهمند از روحیّه توکّل+۲ آیه
  • توفیق الهی، زمینهای برای توکّل
  • لزوم توکّل به خداوند در تمام امور+۲ آیه
  • لزوم توکّل به خدا در اصلاح جامعه
  • توکّل به خداوند، امری مطلوب در تبلیغ و اجرای رسالتهای الهی+۲ آیه
  • توکّل به خدا، امری شایسته و لازم در مبارزه با شرک و بتپرستی+۳ آیه
  • ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۵ آیه
  • حرمت تقلید از نیاکان بت پرست در عقاید دینی+۱ آیه
  • حرمت تقلید از نیاکان، در احکام الهی+۱ آیه
  • لزوم توکّل به خداوند، در تمام امور+۲ آیه
  • بهره مندی از برهان الهی و روزیهای حلال، در پرتو توفیق الهی
  • ارایه دلایل روشن برای هدایت انسانها از جانب خداوند و پیامبران، برخاسته از ربوبیّت او+۱ آیه
  • تامین روزی انسان، از اثار ربوبیّت خداوند
  • دشمنی با شعیب(علیه السلام)، زمینه ساز نزول عذابهایی مانند عذاب قوم نوح، قوم هود، قوم صالح و قوم لوط بر دشمنان حضرت+۳ آیه
  • دفاع شعیب(علیه السلام) از توحید، در برابر بت پرستان قومش+۵ آیه
  • مقام نبوّت، رزق و نعمت خاصّ خداوند به شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • هدایت و راهیابی به معارف الهی، از روزیهای نیکوی خدا
  • نبوّت، روزی اعطایی خداوند به شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • برخورداری شعیب(علیه السلام)، از رزق نیکو و مال فراوان+۱ آیه
  • برخورداری شعیب(علیه السلام)، از روزی فراوان+۱ آیه
  • نبوّت و علم شعیب(علیه السلام)، روزی الهی به وی
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها
  • پسندیده بودن برخورد مؤدّبانه با مشرکان+۳ آیه
  • اتمام حجّت شعیب(علیه السلام) بر اهل مدین+۴ آیه
  • سرکشی و حق ناپذیری قوم شعیب، در برابر اتمام حجّت حضرت، درپی دارنده نابودی و عذاب+۵ آیه
  • احتجاج شعیب(علیه السلام) در مقابل کفرپیشگان قوم خویش، به اقامه ادلّه روشن برای رسالت خود+۲ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، فاقد ازادی و قدرت اجتماعی، در اجرای اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • اراده شعیب(علیه السلام) بر اصلاح جامعه، در حدّ توان خویش+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام) درصدد اصلاح اقتصاد قوم خویش، با نهی انان از کم فروشی+۵ آیه
  • فرمان شعیب به کامل کردن وزن و پیمانه در معاملات، به منظور اصلاح امور اقتصادی در جامعه+۷ آیه
  • اصلاح امور اقتصادی، مهم ترین رسالت شعیب(علیه السلام)پس از دعوت به توحید+۳ آیه
  • توکّل و انابه شعیب(علیه السلام) به خدا، جهت کسب توفیق در اصلاح جامعه خویش+۱ آیه
  • دعوت شعیب(علیه السلام) به پرستش خدای یگانه، به منظور اصلاح افکار، عقاید و عبادات قوم خود+۳ آیه
  • ابلاغ پیامهای الهی به مردم، از زبان شعیب(علیه السلام)+۸ آیه
  • بهره مندی شعیب(علیه السلام)، از مال و ثروت فراوان
  • پایبندی شعیب(علیه السلام)، به تعالیم دینی خود+۱ آیه
  • توصیه و سفارش شعیب(علیه السلام) به قومش، برای استغفار و امرزش خواهی از خداوند+۲ آیه
  • توبه و بازگشت به خدا، از سفارشات شعیب(علیه السلام)به قومش+۲ آیه
  • بهره مندی شعیب(علیه السلام)، از رزق الهی و روزی نیک+۱ آیه
  • جلوگیری از ازادیهای نامشروع، از اهداف شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، فاقد ازادی برای انجام دادن اصلاحات اجتماعی+۲ آیه
  • ادب شعیب(علیه السلام)، در تبلیغ و دعوت مردم به توحید+۱ آیه
  • انابه و بازگشت شعیب(علیه السلام)، به سوی پروردگار+۱ آیه
  • توفیق الهی، رمز موفقیّت در اصلاح، از دیدگاه شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • توکّل و اتّکای شعیب(علیه السلام) به خدا، در مبارزات خویش، بر ضدّ مظاهر کفر و شرک+۵ آیه
  • بهره مندی شعیب(علیه السلام)، از علوم و معارف الهی+۱ آیه
  • مبارزه شعیب(علیه السلام)، با تقلید کورکورانه قوم خویش از نیاکان شان+۲ آیه
  • موعظه و نصیحت شعیب(علیه السلام)، نسبت به کفرپیشگان قوم خویش+۲ آیه
  • مقام نبوّت، روزی خاص و نیکوی خداوند به شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • اصلاح جوامع بشری، در گرو رعایت عدالت و انصاف، در امور اقتصادی و تجاری+۲ آیه
  • مبارزه شعیب(علیه السلام) با فساد قوم خود در جامعه و اصلاح ان، تا حدّ توان و استطاعتش+۲ آیه
  • تاکید شعیب(علیه السلام) بر اصلاح فساد جامعه، در حدّ توان خود
  • قدرت، شرط تعلّق تکالیف الهی
  • وجود قوم لوط، پیش از قوم شعیب، با فاصله زمانی اندک+۲ آیه
  • شعیب علیه السلام در انتظار سرنوشت شوم اهل مدین پس از اتمامحجّت بر انان و لجاجتپیشگی انها+۲ آیه
  • گرفتار شدن اهل مدین به عذابی سخت از سوی خداوند، در پی اصرار و لجاجت انها بر شرکورزی و نپذیرفتن تعالیم شعیب علیه السلام+۲ آیه
  • ازادی مطلق و بیقید و شرط مالکان در تصرّف اموال خویش، امری نادرست، از نظر ادیان الهی+۱ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۳ آیه
  • سلیمان علیه السلام برخوردار از معجزات الهی+۱ آیه
  • ربوبیت الهی، مقتضی ارایه معجزات همراه هر پیامبری
  • شعیب علیه السلام دلسوز مردم مدین و دارای رابطه عاطفی و مهربانانه با انان+۴ آیه
  • مقام نبوّت، روزی خاصّ و نیکوی خداوند به شعیب علیه السلام+۱ آیه
  • شعیب علیه السلام نهیکننده اهل مدین از منکر+۱ آیه
  • شعیب علیه السلام، نهیکننده از منکر، در میان اهل مدین+۱ آیه
  • تقلید قوم شعیب از نیاکان خود، بدون دلیل و برهان+۱ آیه
واژه‌ها