سوره هود، آیه ۸ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۲
وَ لَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ لَيَقُولُنَ مَا يَحْبِسُهُ أَلاَ يَوْمَ يَأْتِيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفاً عَنْهُمْ وَ حَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِءُونَ
و اگر مجازات را تا زمان محدودی از آنها به تأخیر اندازیم، (از روی استهزا میگویند: «چه چیز مانع آن شده است؟!» آگاه باشید، آن روز که (عذاب) به سراغشان آید، از آنها بازگردانده نخواهد شد؛ (و هیچ قدرتی مانع آن نخواهد بود؛) و آنچه را مسخره میکردند، دامانشان را میگیرد!
معنی کلمات و عبارات
«أُمَّةٍ»: مدّتی از زمان (نگا: یوسف / ). «مَعْدُودَةٍ»: اندک. کم (نگا: یوسف / ). «یَحْبِسُهُ»: آن را باز میدارد و به تأخیر میاندازد. «یَوْمَ»: روزی. مراد قیامت است. «مَصْرُوف»: برگردانده. دفع شده. «حَاقَ بِهِمْ»: آنان را فرو گرفت. ایشان را احاطه کرد.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- کافران به قرآن و پیامبر(ص) و قیامت ، مستحق عذاب دنیوى اندو به آن تهدید شده اند. «و لئن أخّرنا عنهم العذاب»
جمله «ما یحبسه» (چه چیز مانع نزول آن عذاب است؟) مى رساند که مراد از «العذاب» عذاب دنیوى است و نیز حکایت از این دارد که کفرپیشگان ، به آن عذاب تهدید شده بودند.
۲- زمانهاى تعیین شده براى عذابها و وعیدهاى خداوند ، قابل تأخیر و به تعویق افتادن است. «و لئن أخّرنا عنهم العذاب»
کلمه تأخیر (مصدر أخّرنا) گاهى به معناى قرار دادن چیزى در زمان بعد است و گاهى به معناى به تعویق انداختن و از زمان تعیین شده دیرتر آوردن است. برداشت فوق ، براساس معناى دوم است. جمله «ما یحبسه» مى تواند مؤید این معنا باشد.
۳- زمان تأخیر و تعویق عذاب کافران ، زمانى اندک است. «و لئن أخّرنا عنهم العذاب إلى أُمّة معدودة»
کلمه «اُمّة» در آیه شریفه ، به معناى وقت و زمان است.
۴- کفرپیشگان ، تأخیر عذاب را نشانه بى پایه بودن تهدیدهاى پیامبر دانسته و آنها را به استهزا مى گیرند. «لئن أخّرنا ... لیقولنّ ما یحبسه»
استفهام در جمله «ما یحبسه» به قرینه «ماکانوا به یستهزءون» به داعى استهزا و تمسخر ایراد شده است. بنابراین «لیقولنّ ...;»; یعنى ، از سر استهزا و تمسخر مى پرسند: چه چیز مانع نزول آن عذاب و تحقق تهدیدها شده است؟
۵- کفرپیشگان ، در زمانى نه چندان دور به عذاب الهى گرفتار خواهند شد. «إلى أُمّة معدودة ... ألا یوم یأتیهم لیس مصروفاً عنهم»
ضمیر فاعلى در «یأتیهم» به عذاب برمى گردد و «یوم» ظرف براى «مصروفاً» است.
۶- عذاب الهى پس از نزول بر کفرپیشگان، از آنان برداشته نخواهد شد. «ألا یوم یأتیهم لیس مصروفاً عنهم»
۷- عذاب الهى ، کفرپیشگان را احاطه خواهد کرد. «ألا یوم یأتیهم ... و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون»
جمله «حاق بهم» عطف بر «لیس مصروفاً» است و به قرینه «یأتیهم» فعل ماضى «حاق» به معناى مضارع «یحیق» (احاطه خواهد کرد) مى باشد. مراد از «ما کانوا ...» عذابهاى الهى است.
۸- کفرپیشگان ، در صورت مواجه شدن با عذابهاى الهى ، از نجات دادن خویش ناتوان خواهند بود. «و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون»
جمله «لیس مصروفاً عنهم» بیان مى دارد که عذاب از کفرپیشگان بازگردانده نمى شود و جمله «حاق بهم ...» به این نکته اشاره مى کند که آنان نیز نمى توانند از عذاب بگریزند.
۹- کفرپیشگان ، عذابهاى موعود از ناحیه پیامبران را همواره به استهزا و تمسخر مى گیرند. «و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون»
تفسیر (۱۲)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵–۲۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶–۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استهزای تهدیدهای انبیااستهزای تهدیدهای محمداستهزایوعیدهای خداتأخیر در عذابهای خداتأخیر در وعیدهای خداکافران به قیامتکافران به محمداحاطه عذابهای خداتداوم عذاب کافراناستهزاگران محمدتأخیر عذاب کافراناستهزاگران انبیاانذار از عذاب دنیویکافران به قرآنویژگیهای کافرانکافران هنگام عذابکافران و محمداستهزاهای کافرانحتمیت عذاب کافرانعجز کافرانتهدید کافرانبینش کافرانعذاب کافرانعذابهای خدااهل عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- درخواست تمسخرامیز کافران، مبنی بر فرارسیدن عذاب خود+۱ آیه
- فرجام ناگوار، کیفر انسانهای مسخرهکننده+۳ آیه
- استهزای عذاب اخرتی از سوی کافران+۱۰ آیه
- استهزای معاد، از سوی منکران معاد+۸ آیه
- استهزاکنندگان پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد تهدید خداوند به عذاب+۲ آیه
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۱ آیه
- استهزای وعید عذاب الهی، امری حرام و ناروا+۹ آیه
- استهزای وعید عذاب الهی، حرام و ناروا+۹ آیه
- حرمت استهزای معاد+۷ آیه
- تاخیر عذاب از کفّار، مورد اعتراض و استهزای انان+۱ آیه
- قطعی بودن نزول عذاب بر کفّار حتّی در صورت تاخیر ان+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۴ آیه
- استهزای قیامت، از ناحیه منکران ان+۸ آیه
- ناتوانی کفرپیشگان، از حفظ خود، در مقابل عذاب الهی
- کافران، منکر برپایی قیامت و معاد+۵ آیه
- بیپایه دانستن تهدیدهای محمّد صلی الله علیه و اله واستهزای ان حضرت، به واسطه تاخیر عذاب، از سوی کفرپیشگان صدر اسلام
- کفر به سخنان محمّد صلی الله علیه و اله درباره مبعوث شدن مردگان، موجب عذاب الهی در اخرت+۱ آیه
- مؤخّر/ اسماوصفات+۱ آیه
- استهزای وعده عذاب الهی از سوی کافران+۱۲ آیه