آیه ۹۲ سوره هود

سوره هود، آیه ۹۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۲

قَالَ يَا قَوْمِ أَ رَهْطِي أَعَزُّ عَلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَ اتَّخَذْتُمُوهُ وَرَاءَكُمْ ظِهْرِيّاً إِنَ رَبِّي بِمَا تَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

گفت: «ای قوم! آیا قبیله کوچک من، نزد شما عزیزتر از خداوند است؟! در حالی که (فرمان) او را پشت سر انداخته‌اید! پروردگارم به آنچه انجام می‌دهید، احاطه دارد (و آگاه است)!

معنی کلمات و عبارات
«أَعَزُّ»: گرامی‌تر. قدرتمندتر. «ظِهْرِیّاً»: پشت سر انداخته شده. فراموش شده و اسم منسوب به (ظَهْر) به معنی پشت است و کسره ظاء به سبب تغییراتی است که گاهی در اسم منسوب می‌دهند، همان گونه که در نسبت به (أَمْسِ) و (دَهْر) می‌گویند: إِمْسِیّ و دُهْرِیّ. مفعول دوم فعل (إِتَّخَذْتُمُوهُ) است.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- مردم مدین در عصر شعیب(ع) ، خداوند را کاملاً به فراموشى سپرده و از شکوه و عزت او غافل بودند. «أرهطى أعزّ علیکم من الله واتخذتموه ورآءکم ظهریًّا» «ظهرىّ» به چیزى گفته مى شود که آدمى آن را به پشت سر مى اندازد و کنایه از چیز فراموش شده اى است که اعتنایى به آن نمى شود و از آن جایى که جمله «اتخذتموه ورآءکم»، (خداوند را پشت سر انداختید) نیز کنایه از «خدا را فراموش کردید» مى باشد، کلمه «ظهریّاً» حال مؤکده خواهد بود. ۲- شعیب(ع) از مردم خویش خواست با در نظر گرفتن عزت و شکوه خداوند ، معارف و احکام الهى را بپذیرند. «أرهطى أعزّ علیکم من الله» با توجه به اینکه جمله «أرهطى أعزّ ...» پاسخ شعیب(ع) در برابر «لولا رهطک ...» است، مى توان گفت: مقصود او این است که اگر به خاطر عزت خاندانم مرا سنگسار نمى کنید، چرا عزت و شکوه خداوند را - که از هر کسى عزتمندتر است - در نظر نمى آورید و غیر او را پرستش مى کنید و ... . ۳- شعیب(ع) مردم مدین را به خاطر غفلت از خدا و رعایت نکردن جانب او ، توبیخ و سرزنش کرد. «أرهطى أعزّ علیکم من الله واتخذتموه ورآءکم ظهریًّا» استفهام در جمله «أرهطى ...» انکار توبیخى است. ۴- خداوند ، از همگان عزتمندتر و به رعایت جانب او در کارها و تصمیم گریهاى سزاوارتر و بایسته تر است. «قال یقوم أرهطى أعزّ علیکم من الله» ۵- غفلت از خدا و به فراموشى سپردن عزت و شکوه او ، حالتى است ناروا و نکوهیده. «واتخذتموه ورآءکم ظهریًّا» جمله «اتخذتموه ...» عطف به جمله «رهطى أعزّ ...» مى باشد و لذا استفهام توبیخى در این جمله نیز لحاظ شده است; یعنى: أَتخذتموه ... . ۶- خداوند ، بر اعمال آدمیان احاطه کامل دارد و به همه جوانب رفتارشان آگاه است. «إن ربى بما تعملون محیط» ۷- رفتار و کردار انسانها ، خارج از اراده و مشیت خداوند نیست. «إن ربى بما تعملون محیط» ۸- شعیب(ع) با بیان سیطره خداوند بر رفتار کفرپیشگان مدین ، تهدیدهاى آنان را به هیچ انگاشت. «لولا رهطک لرجمنک ... إن ربى بما تعملون محیط» چنان چه مراد از احاطه خدا بر اعمال، سیطره و حاکمیت او بر اعمال باشد، هدف شعیب(ع) از آوردن «ربّى»، «إن ربى ...» و نگفتن «إن الله ...» این است که چون اعمال شما در سیطره خداست و او رب و مدبر من است، اجازه نخواهد داد بر من غلبه کنید و اگر غلبه نیز کردید، آن را در راستاى تدبیر و تربیت من قرار مى دهد; پس در هر حال مرا از تهدیدهاى شما باکى نیست. ۹- شعیب(ع) مردم مدین را به حسابرسى خداوند و مجازاتهاى او هشدار داد. «إن ربى بما تعملون محیط» چنان چه مقصود از احاطه خداوند بر اعمال بندگان ، آگاهى او بر اعمال باشد ، جمله «إن ربى ...» کنایه از حسابرسى و کیفردهى مى باشد. ۱۰- سیطره خداوند بر رفتارها ، عزت و شکوه برتر او و ضرورت احساس حضور در پیشگاه او ، پاسخ شعیب(ع) به سخنان نا به جا و نارواى مردم مدین «و إنا لنریک فینا ضعیفًا ... قال یقوم أرهطى أعزّ علیکم من الله... إن ربى بما تعملون محیط»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۰)
  • عزّت و اقتدار برتر خدا و احاطه کامل او در مقایسه با قدرت قبیله و وابستگان، حجّت شعیب(علیه السلام) در برابر سخن بیجای قومش
  • برانگیختن عواطف و برخورد ملاطفتامیز، از روشهای احتجاج+۳ آیه
  • اعتراف اهل مدین به برخورداری خویشان و خاندان شعیب(علیه السلام) از عزّت و احترام در نزد انان+۲ آیه
  • هشدار شعیب(علیه السلام) به مردم مدین، مبنی بر احاطه و سیطره خداوند بر انان+۱ آیه
  • به هیچ انگاشتن تهدیدهای اصحاب مدین با بیان سیطره خداوند ازسوی شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، نکوهشکننده اهل مدین و دیگر اقوام به سبب عدم رعایت جانب خدا در بیان عزّتمندی خویشان شعیب(علیه السلام)
  • تبلیغ در میان قوم خود، دارای اولویت برای پیامبران+۴ آیه
  • استفاده از تهییج عواطف، در مسیر تبلیغ معارف الهی+۶ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
  • هشدار شعیب(علیه السلام) به مردم مدین، مبنی بر احاطه و سیطره خداوند بر انان+۱ آیه
  • ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۴ آیه
  • سرزنش شعیب(علیه السلام) از قومش، به دلیل اعراض از خدا
  • ربوبیّت الهی، مقتضی نظارت دایمی و اگاهی کامل بر احوال و افکار و اعمال ادمیان+۱ آیه
  • خویشاوندان شعیب، قبیله ای شایسته احترام در نزد مخالفان وی+۱ آیه
  • ملاحظه عزت خاندان و جمع هوادار شعیب و غفلت از عزت و شکوه خدا، مورد پرسش توبیخی شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • عزّت و اقتدار برتر خدا و احاطه کامل او، در مقایسه با قدرت قبیله و وابستگان شعیب(علیه السلام)، حجّت ان حضرت در برابر قومش+۱ آیه
  • تهدید مردم مدین از سوی شعیب(علیه السلام)، به حسابرسی و احاطه الهی+۱ آیه
  • برخورداری خاندان و خویشان شعیب، از عزّت و احترام، در نزد اهل مدین+۲ آیه
  • شعیب(علیه السلام)، سرزنش کننده قوم خود، به دلیل عدم رعایت جانب خدا در بیان عزت خویشانش+۱ آیه
  • دعوت شعیب(علیه السلام) از قوم خویش، با یاداوری عزّتمندی خداوند+۱ آیه
  • به فراموشی سپردن عزّت و شکوه خدا، امری ناروا و نکوهیده
  • فراموشی عزّت و شکوه خداوند از سوی مردم مدین، در عصر شعیب(علیه السلام)
  • عزّت و احترام عشیره شعیب، نزد مردم مدین، مانع انان از سنگسار کردن ان حضرت+۱ آیه
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها
  • اگاهی خداوند به اعمال انسانها
  • مهم تر جلوه کردن قبیله و خویشان شعیب نزد اهل مدین، به سبب غفلت انان از خدا+۱ آیه
  • ترجیح عزّت و شکوه قبیله شعیب بر خدا از جانب قوم مدین، مورد سرزنش و توبیخ شعیب(علیه السلام)+۱ آیه
  • محیط/ اسما و صفات+۳ آیه
  • سرزنش شعیب علیه السلام از اهل مدین، به خاطر نادیده گرفتن عزت و شکوه خداوند+۱ آیه
  • شعیب علیه السلام دلسوز مردم مدین و دارای رابطه عاطفی و مهربانانه با انان+۴ آیه
واژه‌ها