آیه ۹ سوره هود

سوره هود، آیه ۹ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۲۲

وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَ نَزَعْنَاهَا مِنْهُ إِنَّهُ لَيَئُوسٌ كَفُورٌ

و اگر از جانب خویش، نعمتی به انسان بچشانیم، سپس آن را از او بگیریم، بسیار نومید و ناسپاس خواهد بود!

معنی کلمات و عبارات
«أَذَقْنَا»: چشاندیم. «رَحْمَةً»: احسان. نعمت که از رحمت سرچشمه می‌گیرد. «نَزَعْنَا»: سلب کردیم. به در آوردیم. بازپس گرفتیم. «یَؤُوسٌ»: بسیار ناامید و مأیوس. «کَفُورٌ»: بسیار ناشکر و ناسپاس.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- اعطاى نعمت به انسانها و بازگرفتن آن ، به دست خدا و در اختیار اوست. «و لئن أذقنا الإنسن منا رحمة ثم نزعنها منه» ۲- آدمى ، به هنگام از دست دادن امکانات و موهبتهاى دنیوى ، از رحمت الهى مأیوس شده و تدبیر خداوند در هستى را منکر مى شود. «و لئن أذقنا الإنسن ... إنّه لیئوس کفور» «کفور» مى تواند از کفر - که به معناى انکار است - گرفته شده باشد. بر این اساس جمله «إنه ... کفور» اشاره به این دارد که: انسان در پى برخوردار شدن از نعمت و سلب آن نعمت از وى چنین مى پندارد که تبدیلها و تغییرها در هستى به دست خداوند نیست و از اختیار او بیرون است. ۳- خداوند ، با اعطاى نعمت به انسانها و نیز سلب آن نعمت، ایشان را آزمایش مى کند. «لیبلوکم أیّکم أحسن عملاً ... و لئن أذقنا الإنسن منا رحمة ثم نزعنها منه» ۴- نعمتهاى خداوند ، جلوه هایى از رحمت او به مردم است. «و لئن أذقنا الإنسن منا رحمة» تعبیر کردن از نعمت به «رحمة» گویاى برداشت فوق است. ۵- علاقه و دلبستگى شدید انسان به نعمتهایى که در اختیار دارد. «ثم نزعنها منه» کلمه «نزع» به معناى کندن است. به کارگیرى این کلمه در سلب نعمت ، براى رساندن دلبستگى شدید انسان به موهبتهاى دنیوى است. ۶- انسان از نظر روحى و روانى ، موجودى ضعیف و ناتوان است. «و لئن أذقنا الإنسن منا رحمة ثم نزعنها منه إنّه لیئوس کفور» ذوق (ریشه لغوى أذقنا) به معناى چشیدن غذا براى درک مزه آن است. قرآن، اعطاى نعمت را به چشانیدن غذا تشبیه کرده است تا به این نکته اشاره کند که: انسان از نظر روحى و روانى، ضعیف است به گونه اى که حتى با دستیابى به اندکى از موهبتهاى دنیوى و از دست دادن آن، نمى تواند خویشتن دارى کند و سرانجام به کفر و ناامیدى کشیده مى شود. ۷- انسان، باید همواره و در همه حال (فقر، غنا و ...) سپاسگزار خداوند باشد. «و لئن أذقنا الإنسن منا رحمة ... إنّه لیئوس کفور» ۸- ضرورت امید داشتن به رحمت خدا، در پى بروز مشکلات و از دست رفتن امکانات «ثم نزعنها منه إنّه لیئوس کفور»
تفسیر (۱۲)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۱)
  • پیدایش خودباختگی و ناامیدی در انسان، بر اثر ابتلا به حوادث ناگوار+۳ آیه
  • از دست دادن نعمت، درپیدارنده روحیه یاس و ناامیدی در انسان+۱ آیه
  • امتحان انسانها با فراخی و کم شدن نعمتهای انان+۲ آیه
  • ضرورت امید داشتن به خدا، در پی بروز مشکلات و از دست رفتن امکانات+۴ آیه
  • امیدواری صابران به حلّ مشکلات زندگی از جانب خداوند+۱ آیه
  • بروز مشکلات و امور ناخوشایند در زندگی انسان مانع امید او+۲ آیه
  • وجود خصلت ناسپاسی در انسان+۱ آیه
  • انسان، موجودی مایوس و ناامید هنگام ناگواریها و محرومیّت از نعمت+۳ آیه
  • انسان دربرابر ناگواریها و مصیبتها، موجودی ناتوان+۴ آیه
  • لزوم امید داشتن به خدا، در پی بروز مشکلات و از دست رفتن امکانات+۱ آیه
  • حرمت سرور و سرمستی ناحق+۵ آیه
  • اعطای رحمت به انسانها و باز گرفتن ان، به دست خداوند
  • لزوم شکرگزاری انسان از خداوند، هنگام اعطای رحمت به وی
  • یاس و ناامیدی انسانهای ناشکیبا، هنگام از دست دادن رحمت عطا شده از ناحیه خداوند+۱ آیه
  • ضرورت امید به رحمت خداوند، در پی بروز مشکلات و از دست رفتن امکانات
  • انجام دادن عمل صالح و شایسته، زمینه ساز جلب رحمت خداوند+۱ آیه
  • سلب رحمت از انسان، موجب ناامیدی وی
  • سلب رحمت از انسان، موجب ناسپاسی وی
  • سلب نعمتهای دنیایی از انسانهای ناشکیبا، زمینه ساز یاس از رحمت خداوند
  • صبر، مانع ناامیدی انسان از رحمت خداوند، هنگام سلب نعمت از وی+۱ آیه
  • عمل صالح، مانع ناامیدی انسان از رحمت خداوند، هنگام سلب نعمت از وی+۱ آیه
  • کافران، ناامید از رحمت خداوند+۲ آیه
  • شادمانی غرورامیز انسان به سبب رفاه و ثروت در زندگانی دنیا+۵ آیه
  • شادمانی به رفاه و اسایش، روش انسانها به هنگام فراموشی منشا رفاه+۴ آیه
  • مرفّهان دارای خوی ناشایست عُجب و غرور+۸ آیه
  • ناپایداری رفاه و اسایش در دنیا+۳ آیه
  • لزوم امیدواری به لطف الهی، در مواقع گرفتاریها و مشکلات+۴ آیه
  • تغییرپذیری احوال روحی و روانی انسان (ناامیدی وشادمانی)، با کمترین سختی و رفاه+۲ آیه
  • صبر و شکیبایی به هنگام روی اوردن مشکلات و ناملایمات، زمینه ساز شکرگزاری به درگاه الهی+۲ آیه
  • عمل صالح، زمینه ساز ایجاد روحیّه شکرگزاری در مقابل نعمتهای خدا+۲ آیه
  • نعمتهای الهی، شایسته شکر و سپاس به درگاه او+۱ آیه
  • صبر، عامل مصونیّت از کفران و ناسپاسی در صورت از دست دادن نعمتها+۱ آیه
  • صبر عامل مصونیّت از یاس و ناامیدی در صورت از دست دادن نعمتها+۱ آیه
  • صبر از عوامل موفقیّت در ازمایشهای الهی+۶ آیه
  • اجتناب صابران نیکوکردار از تکبّر و فخرفروشی هنگام رفاه و اسایش+۲ آیه
  • صابران انسانهایی امیدوار حتّی در صورت زوال نعمت و گرفتار شدن به فقر و تنگدستی+۱ آیه
  • صابران دارای موضع ثابت در برابر خوشی ها و ناخوشی ها+۲ آیه
  • شکیباسازی و توانمند کردن روحیّه مردم فلسفه ازمایش انان از سوی خداوند+۵ آیه
  • خداوند، نجات دهنده انسانها از مضرّات+۱ آیه
  • برخورداری از امکانات زندگی و رفاهی، مایه غرور و سرمستی+۱۱ آیه
  • انسان، موجودی خودپسند و مغرور+۵ آیه
  • گرفتاری و سلب اسایش و نعمت از ادمی، زمینه کفران+۱ آیه
  • کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان+۵ آیه
  • مترفان، مردمانی سرمست+۶ آیه
  • عمل نیک انسان، زمینه تداوم برخورداری از نعمت الهی+۳ آیه
  • زوال پذیری نعمتهای عطا شده، از سوی خدا به انسانها+۵ آیه
  • از دست دادن نعمت، مایه یاس و ناامیدی انسانهای ناشکیبا و بدکار+۱ آیه
  • کردار ناپسند انسان، زمینهساز زوال نعمت از وی+۴ آیه
  • نعمتها و موهبتهای الهی، مایه غرور و سرمستی و خودپسندی برخی انسانها+۹ آیه
  • فخرفروشی برخی مردم، به سبب برخوردار شدن از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • وجوب امید داشتن به خدا، در پی بروز مشکلات و از دست رفتن امکانات+۱ آیه
واژه‌ها