سوره یس، آیه ۳۸ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۲
وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا ذٰلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
و خورشید (نیز برای آنها آیتی است) که پیوسته بسوی قرارگاهش در حرکت است؛ این تقدیر خداوند قادر و داناست.
معنی کلمات و عبارات
«الشَّمْسُ تَجْرِی»: خورشید در حرکت است. مراد حرکت خورشید با مجموعه منظومه شمسی در وسط کهکشان ما به سوی یک سمت معیّن و ستاره دوردستی به نام «وِگا» است با سرعت کیلومتر در ثانیه. البتّه خورشید حرکت وضعی به دور خود نیز دارد (نگا: تفسیر نمونه و تفسیر المنتخب، ذیل آیه، کتاب نجوم به زبان ساده، جلد دوم، صفحه تألیف مایردگانی، ترجمه محمّد رضا خواجهپور). «لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا»: به سوی قرارگاه خود. تا زمان استقرار نهائی خود که قیامت است. اگر مراد از جریان خورشید، گردش آن برگرد محور خود باشد، حرف (لام) به معنی (فی) بوده و معنی چنین میشود: در محلّ و مدار خود. «تَقْدِیرُ»: معیّن کردن. مقدّر نمودن. محاسبه و اندازهگیری (نگا: انعام / ، فرقان / .
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خورشید به سمت و سوى قرارگاه ویژه خود در حرکت است. «و الشمس تجرى لمستقر لها»
برداشت یاد شده، بر این اساس است که «مستقر» اسم مکان و لام در آن به معناى «إلى» باشد.
۲ - حرکت خورشید، روزى به پایان رسیده و در موعد مقرر و زمان مشخص، عمرش به سر خواهد رسید. «و الشمس تجرى لمستقر لها»
برداشت یاد شده مبتنى بر این احتمال است که «مستقر» اسم زمان و «لام» در آن، براى تعلیل و متضمن معناى «انتهاء» باشد; یعنى، خورشید به علت رسیدن به انتهاى حرکت خود، روان مى شود.
۳ - خورشید، داراى حرکت منظم و هدفمند است. «و الشمس تجرى لمستقر لها»
برداشت یاد شده از آن جا است که لازمه وجود حرکت به سمت و سوى قرارگاه معین و یا در زمان محدود و مشخص، داشتن حرکت منظم و هدفمند است.
۴ - خورشید، به هنگام روان شدن به سوى قرارگاه ویژه اش، از آیات و نشانه هاى بزرگ قدرت خداوند است. «و الشمس تجرى لمستقر لها»
برداشت یاد شده از آن جا است که «والشمس» عطف بر «اللیل» است و همان گونه که شب از آیات الهى شناسانده شده (و آیة لهم اللیل) خورشید نیز چنین است.
۵ - حرکت خورشید بر مدارى مشخص و سمت و سوى قرارگاه ویژه خود، به تقدیر و تدبیر خداوند است. «و الشمس تجرى لمستقر لها ذلک تقدیر العزیز»
۶ - حرکت خورشید بر مدار مشخص و به سمت و سوى قرارگاه ویژه خود، جلوه اى از عزت و علم خداوند است. «و الشمس تجرى لمستقر لها ذلک تقدیر العزیز العلیم»
یاد شدن دو صفت «عزت» و «علم» خداوند، پس از طرح مسأله حرکت خورشید، مى تواند گویاى برداشت یاد شده باشد.
۷ - خداوند، عزیز (پیروز شکست ناپذیر) و علیم (بسیار دانا) است. «العزیز العلیم»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
قرارگاه خورشیدمنشأ گردش خورشیدپایان گردش خورشیدخورشید از آیات خدافلک خورشیدفرجام گردش خورشیدقانونمندی گردش خورشیدگردش خورشیدنشانه های علم خداآثار تدبیر خدانشانه های عزت خدامقدرات خداعزیزآیات آفاقیعلیمنشانه های قدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
- گردش منظّم و دقیق خورشید، از ایات الهی+۳ آیه
- نظاممند بودن حرکت خورشید و ماه و حرکت ان در مدارهای خود، دلیلی بر توحید ربوبی+۸ آیه
- گردش منظّم خورشید، وسیلهای برای محاسبه زمان و اندازهگیری ان+۴ آیه
- حرکت خورشید به سوی قرارگاه ویژه اش، از ایات الهی+۱ آیه
- تقدیر خدا در حرکت خورشید به سوی قرار خویش، جلوه ای از عزت و علم خداوند
- حرکت خورشید و ماه بر مدار مشخص و به سمت و سوی قرارگاه ویژه خود، جلوه ای از عزّت و علم خداوند+۲ آیه
- عزّت و شکست ناپذیری خدا، توام با علم و اگاهی+۵ آیه
- نظم و حساب در حرکت خورشید، ماه و جهان، براساس علم و اگاهی خدا+۴ آیه
- گردش منظم خورشید، نمودی از علم خداوند+۱ آیه
- علیم / اسماوصفات+۵ آیه
- حرکتِ شتابان و دقیق خورشید، در مدار و فلک خود+۴ آیه
- حرکت شتابان و دقیق خورشید در فلک و مدار خود، از ایات خدا+۶ آیه
- برخورد نکردن ماه و خورشید با یکدیگر، در حرکت فلکی خود+۲ آیه
- حرکت قانونمند خورشید، بر اساس اندازه تقدیر خداوند+۶ آیه
- حرکت قانونمند ماه، بر اساس حساب تعیین شده و تقدیر الهی+۸ آیه
- خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۶ آیه
- حرکت منظّم خورشید، از جلوه های قدرت خداوند