آیه ۶۰ سوره یس

سوره یس، آیه ۶۰ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۴

أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَنْ لاَ تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ

آیا با شما عهد نکردم ای فرزندان آدم که شیطان را نپرستید، که او برای شما دشمن آشکاری است؟!

معنی کلمات و عبارات
«أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ؟»: آیا با شما پیمان نبستم؟ آیا به شما توصیه نکردم؟ مراد فرمان دادن است (نگا: طه / . چنین عهد و پیمان و توصیه و دستوری، از طرق مختلف با انسان بسته شده و بدو فرمان داده شده است. یکم: توسّط پیغمبران (نگا: بقره / اعراف / ، یونس / زخرف / ). دوم: توسّط عقل. چرا که دلائل و براهین عقلی با زبان گویائی به انسانها می‌فهمانند که نباید جز خدا را پرستید و اطاعت کرد. سوم: از راه فطرت. چرا که انسان ذاتاً یکتاپرست بوده و فطرت سالم، طاعت و عبادت را منحصر به ذات پاک پروردگار می‌داند. «لا تَعبُدُوا»: مراد از عبادت در اینجا، اطاعت است. چرا که یکی از صورتهای عبادت اطاعت می‌باشد (نگا: توبه / ، مؤمنون / ).
نزول
نکات آیه
۱ - اطاعت نکردن از شیطان و تسلیم نشدن در برابر او، توصیه خداوند به فرزندان آدم «ألم أعهد إلیکم یبنى ءادم أن لاتعبدوا الشیطن» بیشتر مفسران برآنند که مقصود از «عهد» در آیه شریفه، «توصیه» است; زیرا در این معنا - به ویژه آن گاه که با «إلى» متعدى شود - بسیار به کار رفته است. مقصود از «عبادت شیطان» نیز، اطاعت و حرف شنوى از شیطان است; نه پرستش او. تعبیر به عبادت مى تواند به این دلیل باشد که او در برابر فرمان به عبادت خدا (و أن اعبدونى)، به عبادت خدایان دیگر فرمان مى دهد. ۲ - کسانى که به توصیه خداوند مبنى بر اطاعت نکردن از شیطان توجه نکنند، مورد سرزنش او قرار دارند. «ألم أعهد إلیکم یبنى ءادم أن لاتعبدوا الشیطن» برداشت یاد شده، از لحن سرزنش آمیز آیه شریفه به دست مى آید. ۳ - اطاعت از شیطان، به منزله عبادت او است. «ألم أعهد إلیکم یبنى ءادم أن لاتعبدوا الشیطن» ۴ - امر و نهى کردن و فرمان دادن، نقش شیطان در ارتباط با انسان ها است. «ألم أعهد إلیکم یبنى ءادم أن لاتعبدوا الشیطن» با توجه به کاربرد «عبادت» در معناى «اطاعت» (در آیه شریفه)، برداشت یاد شده به دست مى آید. ۵ - پیروى از شیطان، جرم است و پیروان او مجرم اند. «و امتزوا الیوم أیّها المجرمون . ألم أعهد إلیکم یبنى ءادم أن لاتعبدوا الشیطن» از ارتباط میان آیه شریفه و آیه پیش - که خطاب به مجرمان بود - برداشت یاد شده به دست مى آید. ۶ - نقش شیطان، در پیدایش جرم و تبه کارى در میان بنى آدم «أیّها المجرمون . ألم أعهد إلیکم یبنى ءادم أن لاتعبدوا الشیطن» سرزنش کردن مجرمان به علت اطاعت از شیطان، مى تواند بیانگر این نکته باشد که شیطان، مشوق و تحریک کننده انسان به انجام جرم و تبه کارى است. ۷ - شیطان، دشمن مسلّم و آشکار انسان است. «إنّه لکم عدوٌّ مبین» ۸ - دشمنى شیطان نسبت به انسان، امرى روشن و تردیدناپذیر است. «أن لاتعبدوا الشیطن إنّه لکم عدوٌّ مبین» برداشت یاد شده از این رو است که جمله «إنّه لکم...» (یعنى مسلّم بودن دشمنى شیطان نسبت به انسان)، تعلیل براى نهى از پیروى او قرار گرفته است و تعلیل به امرى آن گاه صحیح است که آن امر، از امور مسلّم و روشن باشد. ۹ - دشمنى و بدخواهى شیطان براى انسان، فلسفه توصیه خداوند به اطاعت نکردن از شیطان «أن لاتعبدوا الشیطن إنّه لکم عدوٌّ مبین» ۱۰ - ضرورت اطاعت نکردن از دشمن، امرى است بدیهى و روشن. «أن لاتعبدوا الشیطن . إنّه لکم عدوٌّ مبین» برداشت یاد شده از تعلیل «إنّه لکم عدو مبین» استفاده مى شود; زیرا تعلیل در چنین مواردى، حاکى از تعمیم حکم است. ۱۱ - اطاعت از دشمن، امرى است مذموم و ناپسند. «ألم أعهد إلیکم ... إنّه لکم عدوٌّ مبین» ۱۲ - احکام و توصیه هاى الهى، برخوردار از حکمت و فلسفه و در جهت منافع و مصالح انسان ها است. «ألم أعهد إلیکم یبنى ءادم أن لاتعبدوا الشیطن إنّه لکم عدوًّ مبین» توصیه خداوند به اطاعت نکردن از شیطان و بیان فلسفه و چرایى آن (إنّه لکم عدوٌّ مبین)، حاکى از حقیقت یاد شده است.
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۴)
  • ادم(علیه السلام)، پدر و مبدا پیدایش بشر+۲ آیه
  • پیدایش انسانها از نسل ادم(علیه السلام)+۲ آیه
  • پیمان گرفتن خدا از نسل ادم(علیه السلام) برای عبادت خود
  • پیمان گرفتن خدا از نسل ادم(علیه السلام) برای پرهیز از پیروی شیطان
  • سفارش خدا به نسل ادم(علیه السلام) برای هوشیار بودن در برابر فریبکاریهای شیطان+۱ آیه
  • هشدار خداوند نسبت به دشمنی ابلیس با انسان+۱ آیه
  • اتمام حجّت خدا به انسانها مبنی بر دشمنی شیطان و لزوم پرهیز از اطاعت وی
  • اطاعت از شیطان مورد نهی خداوند+۵ آیه
  • انسان در معرض دشمنی شیطان+۶ آیه
  • نهیشدن انسان از پیروی شیطان+۲ آیه
  • پرستش خدا و پرهیز از عبودیّت شیطان، پیمانی ازسوی خدا بر گردن انسان
  • پیدایش نسل انسان از ادم(علیه السلام)+۳ آیه
  • پرستش خدای یگانه+۱ آیه
  • پرهیز از تبعیّت شیطان+۱ آیه
  • پرستش خدای یگانه، وظیفه همه انسانها+۱ آیه
  • پرهیز از اطاعت شیطان، وظیفه انسانها
  • ادم(علیه السلام) پدر و مبدا پیدایش بشر+۲ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۲ آیه
  • تعقّل و خردورزی، راه رهایی از وسوسهها و دامهای شیطان+۲ آیه
  • ضرورت خردورزی، در وسوسههای گمراهگر شیطان+۲ آیه
  • گمراهی، نتیجه نابخردی در پیروی از شیطان+۱ آیه
  • توحید عبادی، از فرمانهای مؤکّد خداوند+۲ آیه
  • توحید عبادی، صراط مستقیم الهی+۱ آیه
  • دعوت شدن انسانها به توحید، از جانب خداوند+۲ آیه
  • هشدار خداوند به انسانها، از دشمنی و اغواگری شیطان+۱ آیه
  • مجازات الهی برای کافران جهنّمی، پس از اتمامحجّت و دادن فرصت مناسب برای شناخت و پذیرش تعالیم اسمانی+۲ آیه
  • پیروی از شیطان، مایه گرفتاری به اتش دوزخ+۵ آیه
  • حرام و ناروا بودن پرستش شیطان+۱ آیه
  • شیطان، از دشمنان انسان+۸ آیه
  • اطاعت از شیطان به دلیل دشمنی او با انسان، مورد نهی خداوند+۳ آیه
  • دشمنی شیطان، موجب گمراهی انسان+۲ آیه
  • پرسش توبیخی خداوند از انسانها، مبنی بر عهد و پیمان گرفتن از انان برای عبادت خدا و پرهیز از بندگی شیطان+۱ آیه
  • سؤال نکوهش امیز الهی از انسانها، در مورد به کار نبستن فکر و اندیشه در مقابله با شیطان+۱ آیه
  • پرسش تقریری خداوند از انسانها، مبنی بر عهد و پیمان گرفتن از انان برای عبادت خدا و پرهیز از بندگی شیطان+۱ آیه
  • سؤال نکوهش امیز الهی از نیندیشیدن انسانها درباره پرهیز از شیطان و لزوم پرستش خدا+۲ آیه
  • پرستش و اطاعت شیطان، به جای خدای یگانه، از مصادیق شرک عبادی+۳ آیه
  • شریک گرفتن برای خدا، مورد نهی او
  • نهی خداوند، از اطاعت شیطان+۵ آیه
  • اتمام حجّت خدا به انسانها، درباره دشمنی شیطان و لزوم پرهیز از اطاعت وی
  • اطاعت از شیطان، نوعی پرستش او+۲ آیه
  • دشمنی شیطان با انسان، دلیل نهی شدن ادمی از پیروی او+۴ آیه
  • اطاعت از شیطان، درپی دارنده سرزنش و توبیخ+۱ آیه
  • پیروی از شیطان، عامل انحراف ادمی از صراط مستقیم الهی+۳ آیه
  • پیمان گرفتن خدا از نسل ادم(علیه السلام) برای پرهیز از پیروی شیطان
  • ضرورت پرهیز از پیروی شیطان+۶ آیه
  • عبادت خداوند و پرهیز از اطاعت شیطان، صراط مستقیم الهی+۱ آیه
  • گرفتاری به اتش دوزخ، کیفر پیروی از شیطان+۵ آیه
  • توجّه به دشمنی دیرین و اشکار شیطان، بازدارنده پیروی از او+۴ آیه
  • گمراه شدگان بنی ادم، بر اثر اغواگری شیطان، مورد سرزنش و نکوهش+۲ آیه
  • اتمام حجت خدا به انسانها، درباره دشمنی شیطان و لزوم پرهیز از اطاعت وی
  • دشمنی شیطان با انسان، فلسفه نهی شدن ادمی از پیروی او+۳ آیه
  • شیطان، از عوامل گمراهی انسانها+۱ آیه
  • هشدار خداوند به انسانها، از دشمنی شیطان+۵ آیه
  • نقش شیطان، در جرم و تبه کاری میان انسانها+۱ آیه
  • شیطان، عامل گمراهی و انحراف از صراط مستقیم+۴ آیه
  • اجتناب از اطاعت شیطان، از موارد سلوک در صراط مستقیم+۳ آیه
  • شیطان، موجودی گمراه گر+۸ آیه
  • هشدار خداوند به فرزندان ادم، از اغواگری شیطان+۴ آیه
  • گمراه شدگان به دست شیطان، مورد سرزنش خدا+۱ آیه
  • تعقّل و خردورزی، راه نجات از وسوسه های شیطان+۱ آیه
  • پیروان شیطان، در زمره گمراهان+۲ آیه
  • هشدار خداوند، از گمراه شدن انسان به وسیله شیطان+۵ آیه
  • پیروان شیطان، در زمره گمراهان+۲ آیه
  • شیطان، از عوامل گمراهی انسانها+۱۰ آیه
  • عهد و میثاق خداوند با انسانها در عالم ذر+۱ آیه
  • خداوند، فراخوان انسانها به عبادت خالصانه اش+۲ آیه
  • ترک عبادت خدا و پیروی از شیطان، موجب دوزخی شدن+۲ آیه
  • توصیه خداوند به فرزندان ادم و انسانها، برای عبادت وی+۱ آیه
  • خداوند، فراخوان انسانها به عبادت+۲ آیه
  • شیطان، مورد پرستش برخی انسانها+۱ آیه
  • وجوب پایبندی انسان به عهد و پیمانهای مقرّر بین خود و خداوند
  • عهد خداوند با انسانها، بر عدم پرستش و پیروی از شیطان
  • عهد و میثاق انسانها با خدا، برای خودداری از عبادت شیطان
  • عهد و میثاق انسانها (بنی ادم) با خدا، برای عبادت او+۱ آیه
  • عهد و پیمان الهی با انسان، مبنی بر پرستش او و پرهیز از عبودیّت شیطان+۱ آیه
  • اجتناب از عبادت و بندگی شیطان، از عهدهای خدا با انسان+۱ آیه
  • عبادت خدا، از عهدهای الهی با انسان+۱ آیه
  • عبودیت و پرستش پروردگار، مانع گناه و انحراف ادمی+۲ آیه
  • پرسش توبیخی خدا از انسانها، درباره عهد و پیمان گرفتن از انان برای عبادت خدا و پرهیز از بندگی شیطان و غفلت انان+۱ آیه
  • سؤال نکوهشامیز خدا از انسانها، در مورد نیندیشیدن و به کار نگرفتن فکر در مقابله با شیطان+۱ آیه
  • پیروی انسان از شیطان، مورد توبیخ و سرزنش خداوند
  • توبیخ انسانها، به علت نیندیشیدن درباره دشمنی و اغواگری شیطان و منحرف شدن از راه مستقیم+۱ آیه
  • حضرت ادم علیه السلام اصل نیاکان انسانها+۲ آیه
  • شیطان، عامل وسوسه و اغوا+۶ آیه
واژه‌ها