آیه ۷۹ سوره یس

سوره یس، آیه ۷۹ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۵

قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِ خَلْقٍ عَلِيمٌ

بگو: «همان کسی آن را زنده می‌کند که نخستین بار آن را آفرید؛ و او به هر مخلوقی داناست!

معنی کلمات و عبارات
«أَنشَأَهَا»: آنها را آفرید و پدیدار کرد (نگا: انعام / ، عنکبوت / ). «هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ»: خدا بسیار آگاه از اعمال و اقوال هر مخلوقی است. خدا هر نوع آفرینشی را بسیار خوب می‌داند، و در بازآفرینی کسی در نمی‌ماند.
نزول

سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۷۷ تا ۸۳

ابن عباس و نیز مجاهد و عکرمة و عروة بن الزبیر و سدى گویند: که عاص ابن وائل استخوان پوسیده اى در دست گرفته، نزد پیامبر آمد و گفت: یا محمد آیا خداى تو این استخوان را بعد از آن که پوسیده است برمى انگیزاند؟ پیامبر فرمود: بلى، خداوند آن را برمى انگیزاند سپس تو را می‌میراند و بعد زنده مى گرداند سپس به دوزخ داخل می‌کند و بعد این آیات با آیه ۷۸ نازل گردید و مراد از انسان در آیه ۷۷ ابى بن خلف است. و همچنین محمد بن محمد بعد از شش واسطه از سعید بن مینا و او از عده زیادى از اصحاب ما روایت کرده که طائفه قریش که از زمره آن‌ها عتبة بن ربیعة و ابى بن خلف و ولید بن مغیرة و عاص بن سعید بودند به حال اعتراض نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و ابى بن خلف از میان آن‌ها استخوان پوسیده اى در دست گرفت و آن را در حالتى که به باد می‌داد، گفت: یا محمد مى پندارى که خداى تو آن را زنده خواهد کرد؟ سپس آیات ۷۸ و ۷۹ نازل گردید. و نیز حلبى از امام صادق علیه‌السلام موضوع ابى بن خلف را با گفتار وى نزد پیامبر روایت نموده و گوید: سپس آیه ۷۸ نازل شده است.

تفسیر ابن ابى حاتم و حاکم صاحب المستدرک. کتاب امالى از شیخ طوسى و کتاب امالى از شیخ مفید. تفسیر عیاشى.

در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - آفرینش نخستین انسان ها، دلیل و شاهدِ امکانِ برپایى قیامت و توانایى خدا بر احیاى مجدد انسان ها «قل یحییها الذى أنشأها أوّل مرّة» ۲ - پیامبراسلام(ص)، مأمور پاسخ گویى به شبهات کافران و منکران معاد با استدلال و برهان «قال من یحىِ العظم و هى رمیم . قل یحییها الذى أنشأها أوّل مرّة» ۳ - توانایى بر آفرینش هر چیزى، دلیل و شاهد امکانِ آفرینش مجدد آن است. «قل یحییها الذى أنشأها أوّل مرّة» برداشت یاد شده از آن جا است که خداوند در پاسخ به کسانى که احیاى مجدد انسان ها را غیر ممکن مى دانستند، مسأله آفرینش آغازین را مطرح کرده است. بنابراین از این پاسخ مى توان قانون کلى یاد شده را به دست آورد. ۴ - معاد انسان، در قالب جسمِ داراى استخوان مى باشد. «قال من یحىِ العظم و هى رمیم . قل یحییها الذى أنشأها أوّل مرّة» برداشت یاد شده از آن جا است که ضمیر مؤنث «یحییها» به «عظام» بازمى گردد و خداوند، احیاى مجدد انسان را، به احیاى استخوان هاى او و حیات دار شدن آنها دانسته است. ۵ - خداوند، به همه مخلوقات جهان هستى آگاه است. «و هو بکلّ خلق علیم» «خلق» هم مى تواند به معناى «مخلوق» (مصدر به معناى اسم مفعول) و هم در معناى مصدرى آن (آفرینش) به کار رفته باشد. گفتنى است که برداشت یاد شده مبتنى بر کار برد نخست است. ۶ - خداوند، بر آفرینش و پدید آوردن هر چیزى آگاه و توانا است. «و هو بکلّ خلق علیم» ۷ - آگاهى خداوند بر آفرینش و پدید آوردن هر چیزى، دلیل و نشانه امکان برپایى قیامت و توانایى خداوند بر احیاى مجدد انسان ها «و هو بکلّ خلق علیم» جمله «و هو بکلّ خلق علیم» ادامه استدلال براى امکان معاد و رد شبهه منکران قیامت است; یعنى، بعید شمردن برپایى قیامت، ممکن است ناشى از این شبهه باشد که چگونه اجزاى پوسیده و پراکنده بشر، شناسایى و جمع خواهد شد. خداوند در پاسخ آن، مسأله علم مطلق خویش بر آفرینش جهان هستى را یادآور شده است.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • اسانی زنده کردن دوباره موجودات بر خدا+۲ آیه
  • به عرصه حیات امدن انسانها، نشانه خدا+۳ آیه
  • احتجاج مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای انکار معاد به پوسیده شدن مردگان+۷ آیه
  • قدرت خدا بر زنده کردن دوباره استخوانهای مردگان+۶ آیه
  • حیات دوباره استخوانها در قیامت پس از پوسیدگی+۸ آیه
  • تعجّب و انکار کافران از حیات دوباره استخوانهای مردگان+۷ آیه
  • افرینشِ نخستینِ انسان، از سوی خداوند، دلیل بر امکان معاد+۴ آیه
  • قدرت خداوند بر احیای استخوانهای مردگان همانند ایجاد انها در نخستین بار+۱ آیه
  • انسان، دارای حیات اخرتی+۶ آیه
  • خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۳ آیه
  • شگفتی انکار معاد و عالم اخرت، با توجّه به مخلوق خدا بودن اسمان و زمین+۲ آیه
  • توجّه به قدرت خدا، از عوامل رفع تعجّب+۲ آیه
  • تفکّر و اندیشه، راهی برای شناخت معاد+۳ آیه
  • تامّل در مبدا پیدایش انسان، زمینهساز باور او به قیامت+۴ آیه
  • جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۱ آیه
  • افرینش چوب اتشزنه (مرخ و عفار)، نشانهای از قدرت خداوند بر افرینش مجدّد انسانها+۴ آیه
  • خداوند، پدیداورنده حیات+۸ آیه
  • خداوند، منشا حیات اخرتی برای انسان+۳ آیه
  • افرینش خداوند، اگاهانه و فراگیر+۱ آیه
  • خلقت استخوان، از ناحیه خداوند+۱ آیه
  • قدرت خداوند بر ایجاد اتش از درخت سبز، دلیل قدرت وی بر ایجاد نشیه اخرت+۴ آیه
  • سؤال خدا از انسانها برای اقرار به توانایی او بر احیای مجدّد انان، مثل توانایی او در افرینش اولیّه انان+۴ آیه
  • مشرکان جاهلی، منکر عالم اخرت+۳ آیه
  • همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا+۱ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۱ آیه
  • خداوند، یاداور افرینش فراموش شده مشرکان به انان+۱ آیه
  • قدرت خداوند در تحقّق هر چیزی بر اساس اراده و مشیّت خود، مقتضی خلقت دوباره انسانها+۲ آیه
  • خلقت اسمانها، جلوه ای از قدرت مطلق الهی+۳ آیه
  • افرینش نخستین انسانها به دست خداوند، دلیل قدرت الهی بر افرینش دوباره انان پس از مرگ+۳ آیه
  • احاطه قدرت خداوند بر همه اشیا، دلیل بر احیای مردگان+۴ آیه
  • تعجّب و انکار کافران از حیات دوباره استخوانهای مردگان+۷ آیه
  • حیات مجدّد موجودات و معاد ادمیان، کاری اسان برای خدا+۴ آیه
  • افرینش انسان از نطفه پاسخ تشکیک مشرکان در معاد پس از تبدیل شدن انسانها به استخوان پوسیده+۲ آیه
  • ابطال شبه و تشکیک مشرکان در معاد پس از تبدیل انسانها به استخوانهای پوسیده با افرینش اسمانها و زمین از سوی خدا+۲ آیه
  • مشرکان منکر معاد و تجدید حیات برای انسانها+۲ آیه
  • شباهت و همگونی معاد انسانها با اغاز خلقت انان+۵ آیه
  • افرینش نخست انسان، دلیلی بر امکان معاد از جانب خدا+۱۰ آیه
  • مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت همه اشیا، دلیل قدرت او بر احیای مجدّد انسانها در قیامت+۶ آیه
  • اعتقاد و اعتراف به مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت اشیا، مستلزم باور به معاد و زنده شدن مردگان در قیامت+۶ آیه
  • افرینش انسان از منی، برهان قدرت الهی بر معاد و تجدید حیات انسان+۱ آیه
واژه‌ها