دَخَل

تکرارها: ۵

«دَخَل» (بر وزن دغل) به معنای فساد و دشمنی نهانی و تقلب است، و از همان مادّه «داخل» به معنای درون گرفته شده است. توجّه به این نکته نیز لازم است که طبق آنچه در بالا تفسیر کردیم، جمله «تَتَّخِذُونَ أَیْمَانَکُم» یک جمله «حالیه» است، ولی بعضی از مفسران آن را جمله «استفهامیه» دانسته اند; تفسیر اول با ظاهر آیه سازگارتر است. === قاموس قرآن === داخل شدن. ضدّ خروج. اگر گویند: چرا آن را ورود ترجمه نکردیم؟ گوئیم: ورود با دخول فرق دارد چنانکه در «ورد» خواهد آمد انشاءاللّه. و آن در زمان و مکان و اعمال به کار می‏رود نحو [آل عمران:97]، [یوسف:36]. و نحو [حجرات:14]، [نصر:2]، [بقره:208] و نیز گفته می‏شود: به سنّ شصت مثلا داخل شدم. و ماه یا سال فلان داخل شد. * [نساء:23] دخول در این آیه و نظیر آن کنایه از مقاربت است. مدخل (به ضمّ میم و فتح خاء) مصدر است از باب افعال گفته می‏شود: «ادخله ادخلا و مدخلا» و نیز اسم مکان است به معنی محل دخول طبرسی رحمة اللّه در ذیل آیه 59 حج فرموده مصدر و اسم مکان بودن هر دو صحیح است و مدخل به فتح مصدر ثلاثی است و نیز اسم مکان از ثلاثی است. (اقرب). [اسراء:80]. مرخل و مخرج هر دو مصدراند یعنی خدایا مرا داخل کن دخول راست و خارج کن خروج راست و از جانب خویش مرا تسلط یاری دهنده عطا فرما. شاید مراد آن است که توفیق ده به هر کاری از روی صدق و راستی وارد شوم و به راستی و بهره خارج گردم. در آیه «اِنْ تَجْتَنِبوا کَبائرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِئاتِکُمْ وَ نُدْخِلَکُمْ مُدْخَلاً کَریماً» ظاهراً اسم مکان و مراد از آن شاید بهشت و شاید اعمّ باشد یعنی اگر از گناهان بزرگ که نهی شده‏اید اجتناب کنید شما را به جای محترم و دلپسندی داخل می‏کنیم. ادّخال از باب افتعال وارد شدن به زور و تلاش است (راغب) [توبه:57] یعنی: اگر پناهگاهی با غارهائی یا راه فراری پیدا می‏کردند به سرعت بدان روی می‏کردند. به نظر می‏آید که مراد از مدّخل راه فرار باشد که شخص به آن داخل شده و فرار می‏کند. طبرسی نیز قریب به آن گفته است . دخل: (بر وزن فرس) کنایه از فساد و عداوت نهانی است (راغب) فسادیکه به عقل و بدن داخل می‏شود، حیله و مکر (اقرب) چیزی که از روی فساد و تباهی داخل شود و گفته شده دغل و مکر است (مجمع) . * [نحل:94] یعنی سوگندهای خویش را مایه فساد و فریب در میان خود قرار ندهید این کلمه فقط دو بار در قرآن یافته است [نحل:92-94]. دخان یعنی دود [فصّلت:11] ظاهراً مراد از دخان همان گازهای غلیظ است که از زمین در وقت سرد شدن برخاسته و به تدریج رقیق شده و طبقات جوّ را تشکیل داده است. مشروح این سخن در «ارض» گذشت. * [دخان:10-16]. آمدن این دخان در ظاهر آیات پیش از قیامت است زیرا فقط در آیه‏اخیر صحبت از قیامت است و آن بطشه کبری است ممکن است مراد از دخان بمب اتم باشد و در آینده جنگ اتمی در گیرد دخان در آیه نکره است یعنی دودی مخصوص، نیروی اتمی و اشعه آن پس از انفجار به صورت دود هوا را پر می‏کند. آن وقت مردم بدرگاه خدا التماس می‏آورند که ما را نجات یده ولی این بیداری و ناله بی اثر خواهد بود زیرا پیامبران و مخصوصاً حضرت ختمی مرتبت (ص) آمدند و مردم را به صلح و برادری خواندند ولی مردم آنها را بی دلیل دانسته و پی مادیّات رفتند تا کار بدانجا کشید سپس بقیّه مردم که از عذاب و مرگ رسته‏اند بتدریج روزهای مصیبت را فراموش کرده به سوی طغیان می‏روند «اِنّا کاشِفُوا الْعَذابِ الْعَذابِ قَلیلاً اِنَّکُمْ عائِدُونَ». بعضی دخان را به گرسنگی معنی نموده و آیات را مخصوص اهل مکّه کرده و گفته‏اند که حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلم بر آنها نفرین کرد به قحطی گرفتار شده و پیش آن حضرت آمده وعده کردند در صورت دفع بلایا ایمان بیاورند. و بعضی آن را از مقدمات دانسته‏اند و اللّه اعلم. کلمه دخان فقط دوبار در کلام اللّه مجید آمده است.
۰۱۲۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۰سال ۳: ۰سال ۴: ۱سال ۵: ۰سال ۶: ۰سال ۷: ۰سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۲سال ۱۲: ۱سال ۱۳: ۰سال ۱۴: ۱سال ۱۵: ۰سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۰سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
آل عمران · ۳۷

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَ أَنْبَتَهَا نَبَاتاً حَسَناً وَ كَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقاً قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هٰذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

خداوند، او [= مریم‌] را به طرز نیکویی پذیرفت؛ و به طرز شایسته‌ای، (نهال وجود) او را رویانید (و پرورش داد)؛ و کفالت او را به «زکریا» سپرد. هر زمان زکریا وارد محراب او می‌شد، غذای مخصوصی در آن جا می‌دید. از او پرسید: «ای مریم! این را از کجا آورده‌ای؟!» گفت: «این از سوی خداست. خداوند به هر کس بخواهد، بی حساب روزی می‌دهد.»

یوسف · ۳۶

وَ دَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيَانِ قَالَ أَحَدُهُمَا إِنِّي أَرَانِي أَعْصِرُ خَمْراً وَ قَالَ الْآخَرُ إِنِّي أَرَانِي أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِي خُبْزاً تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ نَبِّئْنَا بِتَأْوِيلِهِ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

و دو جوان، همراه او وارد زندان شدند؛ یکی از آن دو گفت: «من در خواب دیدم که (انگور برای) شراب می‌فشارم!» و دیگری گفت: «من در خواب دیدم که نان بر سرم حمل می‌کنم؛ و پرندگان از آن می‌خورند؛ ما را از تعبیر این خواب آگاه کن که تو را از نیکوکاران می‌بینیم.»

کهف · ۳۵

وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَ هُوَ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ قَالَ مَا أَظُنُ أَنْ تَبِيدَ هٰذِهِ أَبَداً

و در حالی که نسبت به خود ستمکار بود، در باغ خویش گام نهاد، و گفت: «من گمان نمی‌کنم هرگز این باغ نابود شود!

قصص · ۱۵

وَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَى حِينِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلاَنِ هٰذَا مِنْ شِيعَتِهِ وَ هٰذَا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسَى فَقَضَى عَلَيْهِ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌ مُبِينٌ

او به هنگامی که اهل شهر در غفلت بودند وارد شهر شد؛ ناگهان دو مرد را دید که به جنگ و نزاع مشغولند؛ یکی از پیروان او بود (و از بنی اسرائیل)، و دیگری از دشمنانش، آن که از پیروان او بود در برابر دشمنش از وی تقاضای کمک نمود؛ موسی مشت محکمی بر سینه او زد و کار او را ساخت (و بر زمین افتاد و مرد)؛ موسی گفت: «این (نزاع شما) از عمل شیطان بود، که او دشمن و گمراه‌کننده آشکاری است»

نوح · ۲۸

رَبِ اغْفِرْ لِي وَ لِوَالِدَيَ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ لاَ تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلاَّ تَبَاراً

پروردگارا! مرا، و پدر و مادرم و تمام کسانی را که با ایمان وارد خانه من شدند، و جمیع مردان و زنان باایمان را بیامرز؛ و ظالمان را جز هلاکت میفزا!»