سوره کهف(الكهف)، آیه ۳۵ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۸
وَدَخَلَ جَنَّتَهُ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ قَالَ مَا أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَٰذِهِ أَبَدًا
و در حالی که نسبت به خود ستمکار بود، در باغ خویش گام نهاد، و گفت: «من گمان نمیکنم هرگز این باغ نابود شود!
معنی کلمات و عبارات
«مَآ أَظُنُّ»: گمان نمیبرم. باور ندارم. «تَبِیدَ»: نابود شود. از میان رود. از مصدر بَیْد و به یاد، به معنی فنا و هلاک. «هذِهِ»: این باغ. چه بسا مراد تسمیه کلّ به اسم جزء بوده و مقصود این جهان، و مرجع (مِنْها) در آیه بعد هم (جَنَّة) یا (حَیَاة) باشد.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- مرد ثروت مند، با دلى آکنده از غرور، به دارایى خویش، به باغ پرنعمت خود، گام نهاد. «و دخل جنّته و هو ظالم لنفسه قال»
۲- خودبرتربینى و تحقیر دیگران، ظلم بر خویشتن است. «أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... و دخل جنّته و هو ظالم لنفسه»
۳- فریفتگى به جلوه هاى مادّى دنیا، ستم انسان بر خویش است. «أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... و هو ظالم لنفسه»
۴- قرار گرفتن در متن نعمت هاى سرشار مادّى، زمینه غرور و انحطاط روحى و بینشى و اخلاقى انسان است. «و دخل جنّته و هو ظالم لنفسه»
۵- آسیب و زیان ناسپاسى توانگران در برابر نعمت هاى الهى، دامنگیر خود ایشان است. «فقال ... أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... و هو ظالم لنفسه»
۶- تحقیر تهیدستان و افراد بى مال و منال، و غرور و سرمستى به اموال و امکانات، در حقیقت، تباه ساختن و سقوط دادن خویش است. «فقال ... أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... و هو ظالم لنفسه»
۷- ثروت مند مغرور، باغ و بوستان و نعمت هاى خود را جاودانه و فناناپذیر مى پنداشت. «قال ما أظنّ أن تبید هذه أبدًا»
«تبید» از «بید» به معناى هلاک و نابود شدن است.
۸- انسان، به زوال پذیرى نعمت هاى مادّى، باید توجه داشته باشد و به آن ها مغرور نشود. «فقال ... أنا أکثر منک مالاً و أعزّ نفرًا ... و هو ظالم لنفسه قال ما أظنّ أن تبید هذه أبدًا»
۹- ثروت مندان و قدرت مندان، در خطر پندار جاودانگى نعمت ها در دنیایند. «أنا أکثر منک مالاً ... قال ما أظنّ أن تبید هذه أبدًا»
داستان مذکور در آیه، چه واقعى باشد و چه سمبلیک، بیان خصلت هاى آدمى و واکنش هاى او در شرایط مختلف است. از جمله این خصلت ها آن است که وقتى در اوج رفاه قرار گیرد و اموال خود را در اطراف خود مشاهده کند، چنین مى پندارد که نعمت هاى اطراف او جاودانه هستند.
۱۰- غرور و استکبار، زمینه ساز انحراف در بینش و از موانع شناخت است. «أنا أکثر منک مالاً ... قال ما أظنّ أن تبید هذه أبدًا»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تحقیر فقرابینش قدرتمندانتحقیر دیگرانحقیقت تکبرذکر ناپایداری امکانات مادیزیانکاری ثروتمندانپندار جاودانگی نعمتباغهای باغدار متکبربینش باغدار متکبربینش ثروتمندانحقیقت دنیاطلبیزمینه انحطاطهشدار به ثروتمندانزیان کفران نعمتقصه باغدار متکبرزمینه تکبرلغزشگاههای انسانآسیب شناسی شخصیتموانع شناختزیان به خودعوامل انحطاطآثار رفاهآثار استکبارظلم به خودآثار تکبرزمینه گمراهی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۱)
- کفر و غرور ناشی از داراییها، عامل اسیب رسیدن به اقتصاد+۶ آیه
- ملازم نبودن بهرهمندی و توسعه اقتصادی جوامع با حقانیّت و معنویّت انان+۶ آیه
- مثال دو باغ انگور (نمونه) و نابودی ان بر اثر غرور، شرک و ناسپاسی صاحبش، مایه عبرت+۱۱ آیه
- پندار باغدار متکبّر، نسبت به جاودانگی و فناناپذیری باغ و سرمایههای خویش+۳ آیه
- سرگذشت باغدار متکبّر، سبب پند و عبرت دیگران+۱۰ آیه
- غرور و فخرفروشی باغدار متکبّر، به علّت داشتن باغها، داراییها و افراد توانمند+۲ آیه
- صاعقه اسمانی، باعث نابودی باغ+۲ آیه
- غرور باغدار متکبّر، زمینه سوختن باغ وی به وسیله صاعقه+۴ آیه
- تفاخر، موجب محرومیّت از نصرت+۵ آیه
- تبدیل شدن بوستانهای زیبا و حاصلخیز به کویری خشک و بیحاصل، نتیجه کفر و فخر و مباهات به دیگران+۳ آیه
- کثرت مال، از عوامل تفاخر برای انسان+۴ آیه
- کثرت فرزندان، زمینه تفاخر برای دنیاگرایان+۲ آیه
- غرور و خودپسندی پیامد تکاثر و افزونخواهی+۳ آیه
- تفاخر باغدار متکبّر، زمینه نابودی تمامی محصولات باغ وی+۴ آیه
- تفاخر باغدار متکبّر به امکانات خود+۲ آیه
- کفر به خدا و قیامت، سبب تفاخر به امکانات خود+۴ آیه
- برخورداری از امکانات و فراوانی مال و فرزند، زمینه تکبّر و غرور+۴ آیه
- کیفر باغدار کافر و مغرور با نابودی سرمایه و محصولاتش، مایه پشیمانی و گرایش او به توحید+۴ آیه
- جاودانه پنداشتن نعمتهای مادّی و دنیایی، موجب غرور ادمی+۱ آیه
- انسان، شیفته ابدیّت و خواهان زندگی جاوید+۲ آیه
- غرور، خودبینی، شرک و خدافراموشی باغدار متکبّر، سبب حسرت او+۷ آیه
- دلبستگی و فریفتگی به مال و دارایی، سبب تاسّف و حسرت، هنگام از دست دادن ان+۳ آیه
- کفر باغدار رفاه مند مغرور، سبب تبدیل شدن بوستانهای حاصلخیز وی به خاکی خشک و بی حاصل، با عذاب الهی+۴ آیه
- شرک به خدا از سوی باغدار رفاه مند مغرور، عامل تبدیل شدن باغ وی به خاک، با نزول عذاب الهی+۴ آیه
- کفر و فخرفروشی صاحبان باغ سوخته، عاملی برای از دست دادن بوستانهای خیر و حاصلخیز به کویر خشک+۳ آیه
- رفاه و اسایش انسانها زمینه ساز انکار معاد+۶ آیه
- توجّه به عوامل طبیعی به جای توجّه به خدا، از پیامدهای برخورداری انسان از رفاه+۹ آیه
- شرک به پروردگار، زمینه از دست دادن رفاه و برخورداری از نعمتها+۴ آیه
- کفر به افریدگار، موجب سلب رفاه+۷ آیه
- اعتراف مرفّهان، هنگام احساس عذاب دنیوی و هلاکت به ظلم و ستم خویش+۱۰ آیه
- تاسّف و پشیمانی مرفّهان، پس از احساس عذاب و هلاکت خویش+۱۰ آیه
- عقیده مرفّهان به برتری خود بر دیگران به سبب برخورداری از امکانات گسترده مالی+۶ آیه
- شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۱ آیه
- غرور و خودپسندی، از اثار شرکورزی به خدا+۲ آیه
- سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۳ آیه
- مغرور شدن به مال و قدرت، از موانع شناخت صحیح+۱ آیه
- ظلم، زمینه ساز انکار قیامت+۱ آیه
- ظلم به نفس با تخیّل جاودانگی نعمتهای مادّی، از زمینه های زوال نعمتها+۱ آیه
- تکذیب معاد، عملی ظالمانه و تکذیبگران معاد، مردمی ستم پیشه+۱ آیه
- مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۲ آیه
- خودبرتربینی و تحقیر دیگران، ظلمی به خود+۱ آیه
- فریفتگی به جلوه های مادّی دنیا، ظلمی از ناحیه انسان به خویشتن+۱ آیه
- تکذیب و انکار اخرت، ظلم، و موجب عذاب اخرتی+۱ آیه
- ظنّ و پندار باغدار متکبّر، نسبت به جاودانگی و فناناپذیری باغ و سرمایه های خویش+۲ آیه
- ظنّ و گمان باغدار متکبّر، به عدم برپایی قیامت+۲ آیه
- ظنّ و گمان باغدار متکبّر، به جاودانگی باغ و ثروت خویش+۱ آیه
- ظنّ باغدار متکبّر، به عدم برپایی قیامت+۱ آیه
- شرک به خدا و سهیم دانستن غیر خدا در امور، سبب از دست دادن باغات و مظاهر ابادانی+۳ آیه
- ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۱ آیه
- برخورداری از امکانات زندگی و رفاهی، مایه غرور و سرمستی+۱۰ آیه
- غفلت باغدار متکبّر از خدا و انکار معاد، موجب نزول عذاب و از دست دادن نعمت الهی+۴ آیه
- رفاه و اسایش، زمینه ساز غفلت از یاد خدا+۵ آیه
- مباشرت مؤمن عارف فقیر، با ثروتمند مغرور ناسپاس+۴ آیه
- قدرتمندی، زمینه انکار معاد+۲ آیه
- قدرتمندی، زمینه ظلم به خویشتن+۱ آیه
- بهره مندی از قدرت مالی، زمینه ای برای غرور و تفاخر+۷ آیه
- سوء استفاده از قدرت، زمینه زوال ان+۴ آیه
- برخورداری باغدار متکبّر از قدرت و امکانات، عاملی برای جاودانه دانستن باغهای خود+۲ آیه
- توجّه به مشیّت نافذ و قدرت قاهر خداوند، بازدارنده ادمی از مغرور شدن به اموال دنیا و ابدی پنداشتن ان+۶ آیه
- انکار قیامت از سوی باغدار متکبّر، سبب پندار جاودانگی باغ خود+۴ آیه
- غرور و خودبینی باغدار متکبّر، از عوامل نابودی کشاورزی وی+۳ آیه
- کفر و غرور ناشی از داراییها، عامل اسیبهای اقتصادی+۴ آیه
- برخورداری از رفاه و اسایش، زمینه گرایش به کفر+۵ آیه
- غرور ناشی از داراییهای کافران، عامل اسیب رسیدن به اقتصاد+۷ آیه
- ثروت و مال فراوان، زمینه ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی+۵ آیه
- کثرت مال و فرزند، از مهمترین ارزشها، در نظر دنیاگرایان+۱ آیه
- جاودانگی نعمتها در دنیا، مورد ادعای مترفان+۱ آیه
- اجتناب از تکبر و فخرفروشی در رفتار و معاشرت با دیگران امری پسندیده+۲ آیه
- خود برتربینی و تحقیر دیگران، نوعی ظلم بر نفس
- ظلم به نفس به شکل خود برتربینی، زمینه بروز انکار قیامت+۱ آیه
- اتش ظلم به نفس، در قالب خود برتربینی دامنگیر خود انسان+۲ آیه