آیه ۳۶ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۳۶ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۹

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيَانِ قَالَ أَحَدُهُمَا إِنِّي أَرَانِي أَعْصِرُ خَمْرًا وَقَالَ الْآخَرُ إِنِّي أَرَانِي أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِي خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ نَبِّئْنَا بِتَأْوِيلِهِ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

و دو جوان، همراه او وارد زندان شدند؛ یکی از آن دو گفت: «من در خواب دیدم که (انگور برای) شراب می‌فشارم!» و دیگری گفت: «من در خواب دیدم که نان بر سرم حمل می‌کنم؛ و پرندگان از آن می‌خورند؛ ما را از تعبیر این خواب آگاه کن که تو را از نیکوکاران می‌بینیم.»

معنی کلمات و عبارات
«أَرَانِی»: خود را می‌دیدم. «أَعْصِرُ»: می‌فشارم. شیره آن را می‌گیرم. «خُبْزاً»: نان. «نَبِّئْنَا»: ما را مطلع ساز.
نزول
نکات آیه
۱- رجال مصر تصمیم خویش را عملى ساختند و یوسف(ع) را به زندان افکندند. «بدا لهم ... لیسجننه حتى حین. و دخل معه السجن فتیان» ۲- دو تن از خادمان دربار مصر ، هم زمان با زندانى شدن یوسف(ع) ، به زندان درافتادند. «و دخل معه السجن فتیان» «فتى» (مفرد فتیان) به معناى عبد و نیز به معناى جوان است. ۳- هم بندان یوسف(ع) در زندان ، هر کدام رؤیایى دیده و براى او بازگو کردند. «قال أحدهما إنى أرینى أعصر خمرًا» ۴- آب گرفتن از انگور براى تهیه شراب ، رؤیاى یکى از دو زندانى هم بند یوسف(ع) «قال أحدهما إنى أرینى أعصر خمرًا» «عصر» (مصدر أعصر) به معناى گرفتن آب از چیزى (میوه، لباس تر و...) است. «خمر» به شراب مست کننده اى که از انگور به دست مى آید، گفته مى شود و مراد از «خمر» در آیه شریفه - به قرینه أعصر (آب مى گرفتم) - انگور است. تعبیر کردن از انگور به شراب، به این لحاظ بوده که آن زندانى از انگور، براى تهیه شراب آب مى گرفته است. ۵- حمل نان بر بالاى سر و خوردن پرندگان از آن ، رؤیاى یکى دیگر از هم بندان یوسف(ع) «و قال الأخر إنى أرینى أحمل فوق رأسى خبزًا تأکل الطیر منه» «طیر» جمع طائر و به معناى پرندگان است. ۶- هر کدام از هم بندان یوسف(ع) ، رؤیاى خویش را به طور مکرر دیده بودند. «إنى أرینى أعصر ... إنى أرینى أحمل» به کارگیرى فعل مضارع «أرى» (در خواب مى بینم) به جاى فعل ماضى «رأیت» (در خواب دیدم ) مى تواند اشاره به استمرار آن رؤیا باشد ; یعنى، چندین شب پى در پى چنین دیده ام، به گونه اى که اگر باز هم بخوابم، مطمئنم که آن رؤیا را خواهم دید. ۷- هم بندان یوسف(ع) ، از او خواستند رؤیایشان را تعبیر کرده و تأویل آن را بیان کند. «نبّئنا بتأویله» ۸- رؤیاها ، داراى تعبیر است و مى تواند بیانگر وقایعى باشد. «نبّئنا بتأویله» ۹- بشر از دیرباز رؤیاها را دریچه اى براى اطلاع از وقایع مى شمرد. «نبّئنا بتأویله» ۱۰- شراب خوارى در میان حاکمان مصر باستان ، امرى رایج بوده است. «إنى أرینى أعصر خمرًا» ۱۱- یوسف(ع) از زمره نیکوکاران بود. «إنا نریک من المحسنین» ۱۲- هم بندان یوسف در زندان مصر ، به شخصیت والاى یوسف(ع) پى بردند و به نیکوکار بودنش مطمئن شدند. «إنا نریک من المحسنین» ۱۳- سیماى یوسف(ع) و عملکرد او ، نشان دهنده شخصیت بلند مرتبه و بیانگر نیکوکارى او بود. «إنا نریک من المحسنین» «نرى» در آیه شریفه، به معناى «یقین داریم» است. رساندن این معنا با کلمه «نرى» (مى بینیم) گویاى این مطلب است که: علم و یقین آن دو نفر به شخصیت یوسف(ع) ، از طریق مشاهده رفتار و منش او حاصل شده بود. ۱۴- محسن بودن یوسف(ع) ، دلیل مراجعه هم بندانش به او براى تعبیر رؤیا «نبّئنا بتأویله إنا نریک من المحسنین» جمله «إنا نراک» تعلیل براى «نبّئنا بتأویله» است. ۱۵- محسنان ، داراى ضمیرى روشن و شایستگى کامل براى تعبیر خواب. «نبّئنا بتأویله إنا نریک من المحسنین» ۱۶- تعبیر کردن رؤیا ، کارى نیک و احسان به صاحبان رؤیا است. «نبّئنا بتأویله إنا نریک من المحسنین»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۷- «عن أبى عبدالله(ع): «قال الأخر إنى أرانى أحمل فوق رأسى خبزاً» قال: أحمل فوق رأسى جفنة فیها خبز ... ; [منبع: تفسیرعیاشى ، ج ۲ ، ص ۱۷۷ ، ح ۲۵ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۲۵ ، ح ۶۶.] از امام صادق(ع) [درباره سخن خدا] «إنى أرانى أحمل ...» روایت شده که فرمود: یعنى، روى سرم کاسه بزرگى حمل مى کنم که درون آن نان است ...». ۱۸- «عن أبى عبدالله(ع) فى قول الله عزوجل «إنا نراک من المحسنین» قال: کان یوسع المجلس و یستقرض للمحتاج و یعین الضعیف ; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۶۳۷، ح ۳ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۲۵، ح ۶۸.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداى عزوجل «إنا نراک من المحسنین» روایت شده که فرمود: در مجلس جاى نشستن را براى دیگران باز مى کرد و براى نیازمند وام مى گرفت و به ناتوان کمک مى کرد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۹)
  • خواب دیدن همبند یوسف(علیه السلام) مبنی بر گرفتن اب انگور
  • تعبیر یوسف(علیه السلام) از خواب دیدن هم زندانی خود مبنی بر گرفتن اب انگور، به ساقی شدن او در دربار پادشاه مصر+۱ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، از نیکان+۴ آیه
  • یوسف(علیه السلام) از احسانکنندگان، در نظر همبندانش در زندان
  • احسان یوسف(علیه السلام)، باعث مراجعه همبندانش به او برای تعبیر رؤیا
  • تعبیر رؤیا از سوی یوسف(علیه السلام)، کاری نیک و از مصادیق احسان به دیگران
  • برخی رؤیاها، دربردارنده الهاماتی راهگشا+۷ آیه
  • اب گرفتن از انگور برای تهیّه شراب، رؤیای یکی از دو زندانی همبند یوسف(علیه السلام)
  • تعبیر یوسف(علیه السلام) از رؤیای اب انگور گرفتن برای شراب، به ساقیشدن صاحب رؤیا نزد ارباب خود+۱ آیه
  • شراب مسکر، از فراوردههای انگور+۱ آیه
  • تهیّه شراب مسکر از انگور در مصر باستان (عصر یوسف(علیه السلام))
  • حمل نان بر بالای سر و خوردن پرندگان از ان، رؤیای یکی دیگر از همبندان یوسف(علیه السلام)
  • تعبیر رؤیای حمل نان و خوردن پرندگان از ان، به دار کشیده شدن صاحب رؤیا و خوردن پرندگان از سر وی+۱ آیه
  • به زندان افتادن دو تن از جوانان مصر و همبند شدن انان با یوسف(علیه السلام)
  • دعوت جوانان همبند به توحید، با برانگیختن عقل و اندیشه انان، از سوی یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • احسان به زندانی، امری پسندیده+۱ آیه
  • جواز تعبیر خواب (برای افراد با صلاحیت و اگاه به ان)+۸ آیه
  • جواز نقل رؤیا، برای دیگران+۵ آیه
  • جواز تعبیر خواب، برای افراد اگاه از ان+۶ آیه
  • شرابخواری حاکم مصر، در عصر یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • جواز تعبیر خواب، به وسیله افراد با صلاحیّت+۶ آیه
  • فشردن (انگور برای تهیّه) خمر، رؤیای یکی از دو زندانی همبند یوسف
  • خوردن نان از روی سر زندانی هم بند یوسف(علیه السلام) در عالم رؤیا، به وسیله پرنده
  • خوردن پرنده از سَرِ به دار کشیده، تعبیر خواب زندانی هم بند یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • اقرار هم بند یوسف(علیه السلام) در زندان (ساقی دربار)، به راستگویی همیشگی ان حضرت+۲ آیه
  • پیشگویی یوسف(علیه السلام)، از نوع و خصوصیّات رزق همبندانش+۱ آیه
  • رؤیا، صورت و نمودی از حوادث و دریچه ای برای اگاهی به اینده+۲ آیه
  • رؤیای هم بندیهای یوسف و تعبیر ان حضرت، موجب اگاهی انان به حوادث اینده زندگی شان+۱ آیه
  • صادق بودن رؤیای هم سلّولیهای یوسف، و تحقّق تعبیر ان در زندگی انان+۱ آیه
  • محسنان و نیکوکاران، شایسته تعبیر رؤیا، در نگاه هم بندیهای یوسف
  • اعلان یوسف(علیه السلام)، درباره وقوع حتمی تعبیر رؤیای دو هم سلّولی اش+۱ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، تعبیرکننده خواب دو جوان هم بندی اش+۱ آیه
  • اب گرفتن از انگور، برای تهیّه شراب، رؤیای یکی از دو زندانی هم بند یوسف(علیه السلام)
  • تعبیر یوسف(علیه السلام) از رؤیای اب انگور گرفتن برای شراب، به ساقی شدن صاحب رؤیا نزد ارباب خود+۱ آیه
  • حمل نان بر بالای سر و خوردن پرندگان از ان، رؤیای یکی از هم بندان یوسف(علیه السلام) در زندان
  • تعبیر رؤیای حمل نان و خوردن پرندگان از ان، به دار کشیده شدن صاحب رؤیا و خوردن پرندگان از سر او+۱ آیه
  • تهیّه خمر از انگور، رؤیای یکی از دو زندانی همبند یوسف(علیه السلام)
  • وجود زندان در عصر یوسف(علیه السلام) در مصر+۳ آیه
  • حمل نان بر بالای سر و خوردن پرندگان از ان، رؤیای یکی از هم بندان یوسف(علیه السلام) در زندان
  • اب گرفتن از انگور برای تهیّه شراب رؤیای یکی از دو زندانی هم بند یوسف(علیه السلام)
  • حمل نان بر سر و خوردن پرندگان از ان، رؤیای یکی از همبندان یوسف
  • تعبیر یوسف(علیه السلام) از رؤیای حمل نان بر سر، به دار کشیده شدن صاحب رؤیا و خوردن پرندگان از سر او+۱ آیه
  • سؤال همبندان یوسف از وی، درباره تعبیر رؤیای خویش
  • سؤال همبندان یوسف از وی، درباره تعبیر رؤیای خویش+۱ آیه
  • احسان یوسف(علیه السلام) به هم بندان مشرک خود، در زندان+۱ آیه
  • زندانی شدن یوسف علیه السلام در زندان مصر+۷ آیه
  • به زندان افتادن دو تن از جوانان مصر و همبند شدن انان با یوسف علیه السلام
  • تهیّه شراب مسکر از انگور در مصر باستان، در عصر یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • حمل نان بر بالای سر و خوردن پرندگان از ان، رؤیای یکی از همبندان یوسف+۱ آیه
  • همبند زندانی یوسف، خواهان تاویل رؤیای نان خود از یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • رؤیای نان از سوی همبند یوسف، صورت و نمودی از حوادث و دریچهای برای اگاهی از اینده خود+۲ آیه
  • درخواست مکرّر همبند یوسف از ان حضرت، برای تعبیر حمل رؤیای نان بر روی سر+۲ آیه
  • محسن و نیکوکار بودن یوسف علیه السلام موجب مراجعه همبند او برای تاویل رؤیای نان خود، از ان حضرت+۱ آیه
  • به دار کشیده شدن و خوردن پرندگان از سر او، تاویل و تعبیر رؤیای نان همبند یوسف از سوی ان حضرت+۱ آیه
  • تحقّق تعبیر رؤیای نان همبند یوسف (به دار اویخته شدن و خوردن پرندگان از سر وی) امر حتمی و غیر قابل تغییر+۲ آیه
  • حمل نان بر روی سر و خوردن پرندگان از ان رؤیای همبند یوسف
  • تبلیغ یوسف علیه السلام با بیان حقایق و پیامهای الهی+۵ آیه
  • مطرح کردن پرسش و برانگیختن وجدان مخاطب، شیوه یوسف علیه السلام در دعوت همبندان خود به حقانیت توحید+۱ آیه
  • مهربانی و ملاطفت یوسف علیه السلام با همبندان خود، در فراخوانی انان به توحید و پرهیز از شرک+۲ آیه
  • انحصار حاکمیت به خدا، از سخنان یوسف علیه السلام به هنگام تبلیغ و دعوت همبندان خود+۲ آیه
  • کفران و ناسپاسی بیشتر مردم در برابر نعمتهای الهی، از سخنان تبلیغی یوسف علیه السلام برای همبندان خود+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام، معرّفی کننده مرام توحید و کیش نیاکان خود، هنگام دعوت همبندان خود به خدای یکتا+۲ آیه
  • استواری دین جاوید بر پایه توحید، از سخنان تبلیغی یوسف علیه السلام برای جوانان همبند خود+۲ آیه
  • یوسف علیه السلام، دعوت کننده همبندان مشرک خویش به توحید و پرستش خدای یگانه+۲ آیه
  • پرسش همبندان یوسف از وی، درباره رؤیای خود و خواستار تعبیر ان از جانب وی+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام از نیکان+۴ آیه
  • یوسف علیه السلام از احسان کنندگان، در نظر هم بندانش در زندان
  • احسان یوسف علیه السلام، باعث مراجعه هم بندانش به او، برای تعبیر رؤیا
  • معاشرت یوسف علیه السلام با همبندهای خود در زندان+۱ آیه
  • دو جوان مصری، از همبندان یوسف
  • یوسف علیه السلام، از تعبیرکنندگان رؤیا و محسنان در نظر همبندان زندانی خود
  • تبلیغات توحیدی یوسف علیه السلام در زندان مصر+۶ آیه
  • همبندان یوسف علیه السلام در زندان، تقاضاکننده تعبیر خواب از ان حضرت
  • یوسف علیه السلام، تعبیرکننده خواب همبندان زندانی، پس از بیان اعتقاد توحیدی خود و دعوت انان به خدای یگانه+۵ آیه
  • زندان یوسف علیه السلام، زندانی عمومی
  • رؤیای هم بند یوسف و تعبیر ان حضرت، موجب اگاهی انان به حوادث اینده زندگیشان+۱ آیه
  • اعلان یوسف علیه السلام، درباره وقوع حتمی تعبیر رؤیای دو هم سلولیاش+۱ آیه
  • تعبیر یوسف علیه السلام، از رؤیای اب انگور گرفتن برای شراب، به ساقی شدن صاحب رؤیا نزد ارباب خود+۱ آیه
  • تعبیر رؤیای حمل نان و خوردن پرندگان از ان، به دار کشیده شدن صاحب رؤیا و خوردن پرندگان از سر او از سوی یوسف علیه السلام+۱ آیه
واژه‌ها