شايد مراد از عطاى همراه با تقوا، اين باشد که عطا با نيّت خالص و بدون منت، آن هم از مال حلال و در مسير خدا باشد که تمام اين امور در کلمه تقوا جمع است. «أَعْطى وَ اتَّقى»
اگر خداوند براى برخى راه خير را باز مى‌کند، «فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى» و براى برخى راه شر را «فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى» به خاطر تفاوت تلاش خود انسان‌ها است. «إِنَّ سَعْيَکُمْ لَشَتَّى»
در خانه شخصى ثروتمند درختى بود که کودکان همسايه هنگامى که ميوه آن درخت به زمين مى‌ريخت، آن را برگرفته و مى‌خوردند ولى صاحب درخت، ميوه را از دهان اطفال مى‌گرفت. پدر اطفال مسئله را به پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله گزارش داد.
جلد 10 - صفحه 507
حضرت نزد صاحب خانه رفته و پيشنهاد کردند درخت را در برابر درختى در بهشت به من بفروش. آن مرد جواب رد به پيامبر داد و گفت: دنياى نقد را به آخرت نسيه نمى‌فروشم.
پيامبر برگشت. يکى از ياران پرسيد: آيا اگر من آن درخت را بگيرم و با من نيز چنين معامله‌اى مى‌کنيد؟ حضرت فرمود: آرى. آن شخص توانست با بهايى چندين و چند برابر، درخت را خريدارى کند و در اختيار پيامبر گذارد. آن حضرت به نزد آن خانواده فقير آمده و درخت را به آنها بخشيد. در اين هنگام آيات اين سوره نازل شد. «1» فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى ...
هر کس گام اول سخاوت را بر اساس ايمان به معاد و تقوا بردارد، خدا ظرفيّت و شرايط روحى او را براى کارها هموار مى‌کند و روح او را با کار خير مأنوس مى‌گرداند، تجربه و تعقل و کاردانى او را بالا مى‌برد، الهام و ابتکار به او مى‌دهد، پذيرش مردمى و اجتماعى او را زياد مى‌کند و راه‌هاى جديدى را براى کار خير پيش پاى او مى‌گذارد که همه اينها مصداق «فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى» است.
نکته لطيف آن است که قرآن مى‌فرمايد: او را براى آسان‌ترين راه آماده مى‌کنيم «فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى» و نفرمود: کار را براى او آسان مى‌کنيم. «سنيسر له اليسرى» و فرق است ميان آنکه انسان روان باشد يا کارش روان باشد. انسان مى‌تواند با توکل و دعا و اتصال به قدرت بى نهايت آسان داراى چنان سکينه و سعه صدر شود که هر کارى را به راحتى بپذيرد و انجام هر کار خير براى او آسان باشد.
در تاريخ کربلا مى‌خوانيم که همين که زينب کبرى بدن قطعه قطعه امام حسين عليه السلام را ديد گفت: «ربنا تقبل منا هذا القليل» پروردگارا اين شهيد در نزد عظمت تو کوچک است او را بپذير! آرى ايمان و تقوا انسان را در برابر هر حادثه بيمه کرده و کار روان و آسان مى‌کند.
«فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى»
مراد از کلمه «يسرى» و «عسرى» که در قالب مؤنث آمده است، کارها يا راه‌هاى آسان و
«1». تفسير نمونه.
جلد 10 - صفحه 508
مشکل است.
آنچه مهم است، اصل بخشش است، نوع و مقدار آن در مرحله بعد است. عطا گاهى کم است، گاهى زياد، گاهى از مال است و گاهى از مقام و آبرو.
کلمه‌ى «حسنى» يا مصدر است مثل رُجعى و يا مؤنث احسن است.
امام باقر عليه السلام در تفسير آيه «فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى» فرمودند: «لا يريد شيئا من الخير الا يسره الله له» چيزى را اراده نمى‌کند مگر آنکه خداوند انجام آن را براى او آسان مى‌کند. «1»
و در تفسير آيه «وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى وَ کَذَّبَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى» فرمودند: «لا يريد شيئا من الشر الا يسره الله له» درباره انجام دادن هيچ شرى تصميم نمى‌گيرد مگر آنکه خداوند انجام آن شر را براى او آسان کرده و مرتکب مى‌شود. «2»