سوره لیل(الليل)، آیه ۸ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۵
معنی کلمات و عبارات
«إسْتَغْنَی»: خود را بینیاز دانست. مراد بینیاز از خدا، و مدد و یاری دنیوی، و اجر و پاداش اخروی یزدان جهان است (نگا: عبس / .
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - دسته اى از مردم، از صرف اموال خود در موارد لازم، بخل ورزیده و همواره درصدد ثروت اندوزى و غنى ساختن خویش اند. «و أمّا من بخل و استغنى»
«بخل»; یعنى، دور نگه داشتن اندوخته ها، از مصارفى که منع آنها از آن شایسته نیست (مفردات).
۲ - حالت بخلورزى و ثروت اندوزى، ناپسند و نقطه مقابل تقوا است. «فأمّا من أعطى و اتّقى ... و أمّا من بخل و استغنى»
صاحب «العین» گفته است: فعل «استغنى»، به معناى «به ثروت رسید» است. براساس این معنا، «استغناء»; یعنى، ثروت اندوزى و باب استفعال بودن آن، بر مبالغه در ثروت مندى دلالت دارد.
۳ - اعتماد به اموال خویش و احساس بى نیازى در برابر پاداش هاى موعودِ خداوند، خصلتى نکوهیده است. «و صدّق بالحسنى ... فأمّا من ... استغنى»
مراد از «استغنى» - به قرینه جمله «صدّق بالحسنى» در آیات پیشین - ممکن است استغناى از «حسنى» (پاداش هاى نیک خداوند) باشد. بیان فرجام دشوار (العسرى) براى صاحبان این خصلت ها (در آیات بعد) بیانگر نکوهش آن خصلت ها است.
۴ - احساس بى نیازى از پاداش هاى موعود خداوند، زمینه بخل ورزى و ترک انفاق «فأمّا من أعطى ... و أمّا من بخل و استغنى»
در برداشت یاد شده، عطف «استغنى» بر «بخل»، عطف سبب بر مسبب دانسته شده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۵–۱۱ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۵–۱۱ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۵–۱۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸
موضوعات
دستهبندی موضوعی
سرزنش اتکا به مالسرزنش بی نیازی از پاداشهای خداسرزنش ثروت اندوزیزمینه بخلآثار بی نیازی از پاداشهای خدازمینه ترک انفاقسرزنش بخلگروههای اجتماعیموانع تقواصفات ناپسند
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- بخلورزی، باعث انکار پاداش الهی+۱ آیه
- بخلورزی، زمینهساز گرفتار شدن به سختی+۱ آیه
- رسیدن به بینیازی، هدف بخیلان از بخلورزی
- بینیازیطلبی، مایه بخلورزی ادمی
- بخلورزی، از عوامل کیفر اخرتی و سقوط در جهنّم+۱ آیه
- احساس بینیازی از خداوند، زمینهساز گرفتاری به اتش دوزخ+۱ آیه
- بخل و انفاق نکردن مال در راه خدا، از عوامل ابتلا به اتش دوزخ+۲ آیه
- حرمت بخلورزی و نکوهش شدید خداوند، از بخیلان+۵ آیه
- حرمت تکذیب قیامت+۴ آیه
- حرمت تکذیب پاداشهای الهی+۳ آیه
- حرام بودن انباشتن و ثروت اندوزی با امساک از پرداخت واجبات مالی+۵ آیه
- بخلورزی، موجب گرفتاری انسان به سختیها+۲ آیه
- بخل و امساک مال، پیامد شقاوت و تیره بختی انسان+۴ آیه
- احساس بی نیازی از خدا، مایه شقاوت انسان+۱ آیه
- بخل، از عوامل پیدایش شقاوت+۱ آیه
- ثروت اندوزی، موجب شقاوت و تیره بختی انسان+۱ آیه
- بخل ورزی، از عوامل کیفر و سقوط در عذاب+۲ آیه
- رفتار و کردار ادمی، سازنده شخصیّت وی+۵ آیه
- قسم خداوند به روز، درباره تفاوت فرجام انفاقگران با تقوا و بخیلان زراندوز+۴ آیه
- قسم خداوند به شب، درباره تفاوت فرجام انفاقگران با تقوا و بخیلان زراندوز+۴ آیه
- کافران، مردمی بخیل+۴ آیه
- اعتماد به اموال خویش و احساس بی نیازی در برابر پاداشهای موعود خداوند، خصلتی نکوهیده+۱ آیه
- کارساز نبودن ثروت بخیلان و زراندوزان، هنگام سقوط و هلاکتشان+۱ آیه
- بخیلان و زراندوزان، تکذیبگر پاداش الهی+۱ آیه
- سوگند خداوند در تاکید بر فرجام سخت بخیلان مالاندوز، به سیطره شب و جلوه روز+۳ آیه
- گرفتار شدن مالاندوزان تکذیبگر پاداشهای الهی، به ایندهای سخت و راههایی ناهموار+۱ آیه
- بخلورزی و ثروتاندوزی، حالتی در برابر و رویاروی پرهیزگاری+۱ آیه
- بخلورزی و مالاندوزی حاصل از ان به همراه تکذیب پاداشهای الهی، زمینهساز تکذیب حکم انفاق و خودداری از صرف مال در راه تزکیه نفس+۲ آیه
- خوی ثروتاندوزی و احساس بینیازی، زمینهساز هلاکت و بهره نبردن از مال و ثروت در اخرت+۲ آیه
- احساس بینیازی و غرور مالی، از عوامل مذمّت+۲ آیه
- بخلورزی و ترک انفاق، باعث سرزنش و مذمّت+۴ آیه