سوره لیل(الليل)، آیه ۱۰ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۵
معنی کلمات و عبارات
«الْعُسْرَی»: سختی و مشقّت. شدّت و محنت. خواری ناشی از عدم توفیق در اعمال صالحه (نگا: المیزان). عذاب دوزخ.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، بخیلان و زراندوزانى را که تکذیب گر پاداش هاى الهى اند، به آینده اى سخت دچار و راه گرفتارى به آن را برایشان هموار مى سازد. «فسنیسّره للعسرى»
تعبیر «آسان ساختن» در این آیه، لزوماً تعبیرى استهزاآمیز نیست; زیرا مى توان گفت: مراد مهیّا ساختن زمینه درافتادن به فرجام سخت است.
۲ - دور شدن از آیین اسلام، جز سختى و مشقّت، دستاوردى نخواهد داشت. «فسنیسّره للیسرى ... فسنیسّره للعسرى»
بنابر یک احتمال، مراد از «یسرى» در آیات پیشین، شریعت اسلام است. در آن صورت، مصداق «عسرى» نقطه مقابل آن; یعنى، دور شدن از اسلام خواهد بود.
۳ - گرفتارى به فرجام سخت، پیامد کردار ناروا است. «و أمّا من بخل و استغنى . و کذّب بالحسنى . فسنیسّره للعسرى»
۴ - فرجام نیک و بد، در اختیار خداوند است و زمینه هر دو را او فراهم مى سازد. «فسنیسّره للیسرى ... للعسرى»
۵ - فرجام هر کسى، وابسته به کردار او است. «فأمّا من أعطى ... فسنیسّره للیسرى . و أمّا من بخل ... فسنیسّره للعسرى»
۶ - بخلورزى و احساس بى نیازى از پاداش هاى الهى و تکذیب آن، مایه محرومیت از امدادهاى خداوند در دنیا و گرفتارى به فرجامى سخت در آخرت است. «و أمّا من بخل و استغنى . و کذّب بالحسنى . فسنیسّره للعسرى»
مراد از «عسرى» - به قرینه آیه بعد - زمان سقوط و هلاکت است و بر دنیا و آخرت تطبیق مى کند. آیه «و إنّ لنا للآخرة و الاُولى» نیز مؤید تعمیم به آن دو است.
۷ - بى تقوایى و ترک انفاق، سوق دهنده انسان به سوى فرجامى سخت «فأمّا من أعطى و اتّقى ... و أمّا من ... فسنیسّره للعسرى»
۸ - خداوند، در تأکید بر تفاوت فرجام انفاق گران با تقوا و بخیلان زراندوز، به سیطره شب و جلوه روز و به ذات خویش، سوگند یاد کرده است. «و الّیل ... إنّ سعیکم لشتّى . فأمّا من أعطى ... للیسرى . و أمّا من بخل ... فسنیسّره للعسرى»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۵–۱۱ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۵–۱۱ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۵–۱۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰
روایات و احادیث
۹ - «عن أبى جعفر(ع) فى قول اللّه عزّوجلّ «...فسنیسّره للعسرى» قال: لایرید شیئاً من الشرّ إلاّ یسّره له; [منبع: کافى، ج ۴، ص ۴۷، ح ۵; تفسیر برهان، ج ۴، ص ۴۷۱- ، ح ۵.] از امام باقر(ع) درباره سخن خداى عزّوجلّ «فسنیسّره للعسرى»، روایت شده که فرمود: [هرکه بخل ورزد و خود را از خدا بى نیاز بیند و نیکوترین پاداش الهى را تکذیب کند]، درباره انجام دادن هیچ شرّى تصمیم نمى گیرد; جز آن که خداوند آن را براى او آسان مى سازد».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اسلام گریزیتفاوت فرجام هازمینه شرورزمینه فرجام سختعوامل فرجام سختعوامل فرجام سخت اخرویعوامل مؤثر در فرجامفرجام انفاقگرانفرجام سخت بخیلانفرجام سخت ثروت اندوزانفرجام سخت مکذبان پاداشهای خدافرجام ثروت اندوزانآثار بی نیازی از خدافرجام بخیلانعوامل محرومیت از امدادهای خدامنشأ حسن فرجامزمینه حسن فرجاممنشأ فرجام شومآثار تکذیب پاداشهای خداآثار بی نیازی از پاداشهای خدازمینه فرجام شومسوگند به روزفرجام متقینعوامل سختیسوگند به شبآثار ترک انفاقآثار بی تقواییآثار بخلآثار عمل ناپسنداختیارات خداسوگندهای قرآنآثار عملافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- بخلورزی، زمینهساز گرفتار شدن به سختی+۱ آیه
- تکذیب پاداشهای الهی موجب افتادن در مشکلات+۱ آیه
- وعدههای الهی (بعث، عقاب و ثواب) مورد تکذیب مکذبان قیامت+۴ آیه
- فراهم امدن سختی و دشواری، پیامد تکذیب وعدههای الهی+۱ آیه
- حرمت بخلورزی و نکوهش شدید خداوند، از بخیلان+۷ آیه
- حرمت تکذیب قیامت+۳ آیه
- حرمت بخلورزی+۶ آیه
- حرمت تکذیب پاداشهای الهی+۳ آیه
- بخلورزی، موجب گرفتاری انسان به سختیها+۲ آیه
- تکذیب پاداشهای الهی، موجب گرفتاری انسان به سختیها+۱ آیه
- بخل ورزی، از عوامل کیفر و سقوط در عذاب+۲ آیه
- رفتار و کردار ادمی، سازنده شخصیّت وی+۵ آیه
- قسم خداوند به روز، درباره تفاوت فرجام انفاقگران با تقوا و بخیلان زراندوز+۴ آیه
- قسم خداوند به شب، درباره تفاوت فرجام انفاقگران با تقوا و بخیلان زراندوز+۴ آیه
- کافران، مردمی بخیل+۴ آیه
- سوگند خداوند در تاکید بر فرجام سخت بخیلان مالاندوز، به سیطره شب و جلوه روز+۳ آیه
- خوی ثروتاندوزی و احساس بینیازی، زمینهساز هلاکت و بهره نبردن از مال و ثروت در اخرت+۲ آیه
- احساس بینیازی و غرور مالی، از عوامل مذمّت+۲ آیه
- بخلورزی و ترک انفاق، باعث سرزنش و مذمّت+۴ آیه
- مُیسّر/ اسماوصفات+۶ آیه
- تکذیب وعدههای خداوند، درپیدارنده سختی و دشواری+۱ آیه