نکته‌های تفسیر نور

«مَغْرَمٍ» از «غرامت» به معناى ضررى است که به انسان مى‌رسد بدون اينکه جنايت يا خيانتى کرده باشد. «مُثْقَلُونَ»، از «ثقل» به معناى سنگينى است، خواه مادى باشد، خواه روحى. «مَکْظُومٌ» به کسى گويند که از غم و اندوه پر شده باشد. آيات، 46 و 47 اين سوره، شبيه آيات 40 و 41 سوره طور است. خداوند در قرآن، حدود بيست مرتبه پيامبرش را به صبر دعوت کرده است زيرا ارشاد مردم صبر و مقاومت لازم دارد. در سوره شعراء، شعار تمام انبيا اين است که ما از شما مردم مزد نمى‌خواهيم. «وَ ما أَسْئَلُکُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ» «1»* کفّار در آيه 45 با جمله‌ «إِنَّ کَيْدِي مَتِينٌ» تهديد شدند، پس خداوند براى آنان حکم و برنامه‌اى دارد، تو صبر کن و در نفرين عجله نکن. «فَاصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ» سؤال: مراد از «نعمت پروردگار» که يونس دريافت کرد چه بود؟ پاسخ: هم نعمت مادى به او رو کرد، زيرا او غرق نشد و ماهى او را بلعيد، در شکم ماهى زنده ماند و سپس او را بيرون آورد. و هم نعمت معنوى که توفيق عذرخواهى و پذيرش توبه او باشد، زيرا هيچ توبه و اطاعتى از «1». شعراء، 109، 127، 145، 164 و 180. جلد 10 - صفحه 190 انسان سر نمى‌زند مگر با توفيق الهى. سؤال: با اينکه حضرت يونس مورد لطف قرار گرفت، پس چرا باز هم به بيابان خشک پرتاب شد؟ چنانکه در سوره صافات مى‌فرمايد: «فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِيمٌ وَ أَنْبَتْنا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ» «1» ما او را در بيابان خشک فرو نهاديم در حالى که او بيمار بود و بوته‌اى از کدو بر بدن او رويانديم (تا شفا يافت). پاسخ: پرتاب به بيابان همراه با درمان بيمارى، لطف است، ولى پرتاب با توبيخ مذمّت ابدى قهر است.