تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ «1» هُوَ الَّذِي خَلَقَکُمْ فَمِنْکُمْ کافِرٌ وَ مِنْکُمْ مُؤْمِنٌ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ «2» خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَ صَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ «3» يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ «4»
أَ لَمْ يَأْتِکُمْ نَبَأُ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنْ قَبْلُ فَذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ «5»
ترجمه
64/ 5- 1
تسبيح ميکند خدا را آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است براى او است پادشاهى و مر او را است ستايش و او است بر همه چيز توانا
او است آنکه آفريد شما را پس بعضى از شما کافر و بعضى از شما مؤمنند و خدا بآنچه ميکنيد بينا است
آفريد آسمانها و زمين را براستى و مصوّر فرمود شما را پس نيکو گردانيد صورتهاى شما را و بسوى او است بازگشت
ميداند آنچه را که در آسمانها و زمين است و ميداند آنچه را پنهان ميکنيد و آنچه را آشکار ميسازيد و خدا دانا است بآنچه در سينه‌ها است
آيا نيامد شما را خبر آنانکه کافر شدند پيش از اين پس چشيدند عقوبت کار خود را و براى آنها عذابى است دردناک.
تفسير
تسبيح و تنزيه تمام موجودات بحال و مقال از ذات ذو الجلال مکرّر ذکر و بيان شده و اختصاص سلطنت تامّه و ستايش کامل باو و عموم قدرتش واضح است او خداوندى است که خلق فرموده بشر را پس بعضى از آنها نشناختند او را و منکر صفاتش شدند و شکر نعمتش را بجا نياوردند چون مراجعه بعقل خود ننمودند و بعضى شناختند او را بحسب استعدادشان و شکر نعمتش را بجا آوردند بقدر
جلد 5 صفحه 213
امکانشان و خداوند بتمام اعمال و افعال بندگان خود بينا و بصير است و جزاى آنرا خواهد داد خلق فرموده آسمانها و زمين را براستى و درستى و بر طبق حکمت و مصلحت و بنى آدم را آراسته بصورت زيبا و قد رعنا و زبان گويا و دل دانا و امتياز داده آنها را بر تمام حيوانات بصورت و سيرت و قرار داده آن موجود صغير را نمونه‌ئى از عالم کبير و تمام موجودات و قابل فرموده او را از براى بازگشت به پيشگاه الهى و نيل بنعم نامتناهى ميداند آنچه را در آسمانها و زمين است از جزئى و کلّى و درونى و بيرونى و ميداند آنچه را بنى آدم پنهان نمايند در ضمائر خودشان و آشکار کنند در خارج و دانا است بحقيقت و ذات دلها که در سينه‌ها جاى دارد و خوبى و بدى و روشنى و تاريکى آنها و تذکّر ميدهد بندگانرا در آيه اخيره بأحوال امم ماضيه از قبيل قوم نوح و هود و صالح (ع) که کافر شدند و با انبياء خودشان مخالفت نمودند و نتيجه گران کردار بد آنها در دنيا و اصل بآنها شد چون اصل وبال سنگينى است و عذاب آخرت آنها بجاى خود باقى و برقرار است و اين تذکّرات از خداوند هر قدر تکرار شود براى بندگان مفيد است چون موعظه و ارشاد و تهديد و انذار بتأکيد و تکرار در نفوس جاى‌گير و برقرار ميشود و چنانچه در اوائل کتاب ذکر شد بنظر حقير از لوازم وعظ و خطابه است.