تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) ذلِکَ بِأَنَّهُ کانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَقالُوا أَ بَشَرٌ يَهْدُونَنا فَکَفَرُوا وَ تَوَلَّوْا وَ اسْتَغْنَى اللَّهُ وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ «6» زَعَمَ الَّذِينَ کَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلى‌ وَ رَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِما عَمِلْتُمْ وَ ذلِکَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ «7» فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ «8» يَوْمَ يَجْمَعُکُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذلِکَ يَوْمُ التَّغابُنِ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً يُکَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئاتِهِ وَ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ «9» وَ الَّذِينَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ خالِدِينَ فِيها وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ «10» ترجمه‌ اين براى آنستکه امر از اين قرار بود که آمدند آنها را پيغمبرانشان با حجّتهاى روشن پس گفتند آيا انسانى هدايت ميکند ما را پس کافر شدند و رو گرداندند و بى‌نياز گشت خدا و خدا بى‌نياز ستوده است‌ گمان کردند آنانکه کافر شدند که هرگز برانگيخته نخواهند شد بگو آرى قسم بپروردگارم البته برانگيخته ميشويد پس البتّه خبر داده ميشويد بآنچه کرده‌ايد و اين بر خدا آسان‌ جلد 5 صفحه 214 است‌ پس ايمان آوريد بخدا و پيغمبر او و نورى که فرستاديم و خدا بآنچه ميکنيد آگاه است‌ روز که جمع ميکند شما را براى روز اجتماع آن روز مغبون نمودن مردم است يکديگر را و هر که ايمان آورد بخدا و بجا آورد کار شايسته ميپوشد خدا از او بديهايش را و داخل ميکند او را در بهشتهائى که جارى است از کنار درختان آنها نهرها جاودانيانند در آنها هميشه اين است کاميابى بزرگ‌ و آنانکه کافر شدند و تکذيب کردند آيت‌هاى ما را آنگروه اهل آتشند جاودانيانند در آن و بد بازگشتگاهى است آن. تفسير خداوند بيان فرموده سبب معذب شدن اقوام سابقه را بعذاب دنيا و آخرت باين تقريب که اين براى آن بود که پيغمبران آنها از طرف خداوند با معجزات کافيه آمدند نزد آنها و پيغام خدا را بآنها رساندند در اصول دين حق و فروع آن و آنها برسم تعجب گفتند آيا نوع بشر هدايت ميکنند ما را گويا انتظار داشتند ملائکه براى هدايت آنها بيايند پس کافر و رو گردان از قبول حق شدند و خدا هم مستغنى بود از طاعت آنها و براى انتفاع بندگان ارسال رسل فرموده بود يا خدا مستغنى شد با تمام حجّت از الزام آنها بطاعت و در هر حال خداوند بى نياز از همه چيز و همه کس بوده و هست و خواهد بود و ستوده و محمود و سزاوار ستايش است چه ستايش کننده‌ئى باشد چه نباشد ولى بوده و هست و خواهد بود چون تمام موجودات هميشه بر حسب حال و مقال مشغول بحمد و ثناى او ميباشند و يکى از عقائد باطله کفّار که بيشتر موجب سرپيچى آنها از اطاعت خدا و پيغمبر ميشود آنستکه تصوّر ميکنند بعث و نشورى نيست و از روى تعجّب ميگويند آيا ميشود بعد از مردن و خاک شدن دو مرتبه ما زنده و مبعوث شويم لذا خداوند به پيغمبر خود فرموده که بآنها بگو بلى قسم بپروردگارم البتّه مبعوث خواهيد شد و پس از آن نامه اعمال شما را بدست شما ميدهند و کاملا بحساب شما ميرسند و جزاى آنرا بشما ميدهند و اين کار که بعث و نشور و حساب و جزا باشد براى خدا آسان است پس ايمان بياوريد بتوحيد خدا و نبوّت پيغمبر او و ولايت اماميکه منصوب است از طرف خدا براى بيان احکام چون در چند روايت از ائمه اطهار نور در اين آيه‌ جلد 5 صفحه 215 بامير المؤمنين و ائمه اطهار تفسير شده ولى مفسّرين آنرا بقرآن تفسير نموده‌اند و بنظر حقير چون قرآن بضميمه بيان امام روشن ميکند حقائق را اطلاق نور بر هر دو شده و مانعى ندارد و براى آنکه عامّه غافل از اينمعنى بودند در روايات بآن تذکر داده شده است و آگاه بودن خدا از اعمال بندگان محتاج به بيان نيست و اين بعث و حساب و جزا در روزى است که جمع ميکند خداوند شما مردم را براى روز که مقدّر شده که جمع شوند خلق اوّلين و آخرين در آنروز با يکديگر که روز قيامت است و آنروز روزى است که مغبون ميکنند بعضى از مردم بعض ديگر را و ممتاز ميشود غابن از مغبون چون در دنيا لذّتهائى است و سختيهائى و در آخرت هم نعمتهائى است و عذابهائى و بعضى از مردم تحصيل مينمايند لذّتهاى دنيا را و اعراض ميکنند از نعيم آخرت و بعضى اقبال مينمايند بنعيم آخرت و اعراض ميکنند از لذات دنيا و آنروز معلوم ميشود که اينها مغبون نمودند آنها را چون اينها به بهشت ميروند و آنها بجهنّم و نعيم بهشت و عذاب جهنّم قابل مقايسه نيست با لذائذ دنيا و سختيهاى آن و از بعضى روايات استفاده ميشود که براى هر کس منزلى است در بهشت اگر سعيد باشد و منزلى است در جهنّم اگر شقى باشد و روز قيامت ارائه داده ميشود بسعيد منزل او در جهنّم بر فرض شقاوت براى مزيد تشکّر او و ارائه داده ميشود بشقى منزل او در بهشت بر فرض سعادت براى مزيد حسرت او و معلوم ميشود غابن که و مغبون کيست چون سعداء منازل خوب اشقياء را گرفته و منازل بدشان را بآنها داده‌اند و آنها بعکس ميباشند و در معانى از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که روز قيامت اهل بهشت اهل جهنّم را مغبون مينمايند و ظاهرا براى بيان اينمعنى است که خداوند فرموده هر کس ايمان بياورد بخدا و عمل نمايد بدستور پيغمبر و امام خداوند گناهان گذشته او را ميآمرزد و به بهشت ميرود و کاملا کامياب ميگردد و آنکسانيکه انکار نمودند مبدء و معاد را و تکذيب کردند پيغمبر و قرآن و امام را بجهنّم ميروند و مرجع و مئال آنها بسيار بد است و پاره‌اى از اين اخبار در اوائل سوره المؤمنون ذکر شد و اللّه اعلم بحقائق الامور.