۱ - خداوند، خالق و آفریننده انسان ها «هو الذى خلقکم»
۲ - انسان، جلوه قدرت و فرمان روایى مطلق خداوند است. «له الملک ... و هو على کلّ شىء قدیر . هو الذى خلقکم»
یادآورى آفرینش انسان با تعبیر «هو الذى خلقکم» (او است که شما را آفرید) - پس از ذکر قدرت و فرمان روایى مطلق خداوند بر جهان - مى تواند براى بیان مصداق و جلوه این قدرت و فرمان روایى باشد.
۳ - انسان ها از نظر جهان بینى و باورهاى دینى یا کافراند و یا مؤمن. «فمنکم کافر و منکم مؤمن»
۴ - انسان، مجبور آفریده نشده، بلکه آزاد و مختار است. «هو الذى خلقکم فمنکم کافر و منکم مؤمن»
یادآورى این نکته که انسان ها پس از آفرینش، به دو دسته کافر و مؤمن تقسیم مى شوند، گویاى حقیقت یاد شده است.
۵ - انسان، موجودى انتخاب گر و توانا بر تشخیص حق از باطل و پیمودن راه آن «فمنکم کافر و منکم مؤمن»
۶ - کفر انسان ها به خداوند، برخلاف مسیر و فلسفه خلقت انسان و جهان و شگفت انگیز است. «هو الذى خلقکم فمنکم کافر و منکم مؤمن»
تفریع «فمنکم کافر» بر موضوع آفرینش انسان از سوى خداوند (هو الذى خلقکم) و یادآورى آفرینش حق مدارانه جهان در آیه بعد، مى رساند که کفر انسان ها به آفریننده خود، امرى شگفت انگیز و بیرون از مسیر خلقت و به دور از انتظار است; زیرا انتظار از مخلوق (انسان)، این است که آفریننده خود را انکار نکند.
۷ - خداوند، نسبت به تمامى رفتارهاى آدمى، بینا است. «و اللّه بما تعملون بصیر»
۸ - تأثیر باورها و جهان بینى انسان ها در رفتار و کردار آنها «فمنکم کافر و منکم مؤمن و اللّه بما تعملون بصیر»
مطلب یاد شده، با توجه به این نکته است که ایمان و کفر، از مقوله جهان بینى و باورهاى بشر است; ولى خداوند به جاى تذکر به آگاهى خویش از این مسأله، به آگاهى خود از رفتار آدمیان اشاره دارد. این مى رساند که رفتارهاى آدمى متأثر از جهان بینى او است و کردارهاى او، نشانه طرز تفکر و عقیده (ایمان و کفر) او است.
۹ - رفتار و کردار آدمى، نشانگر کفر و ایمان و نیز اندیشه و باور او است. «فمنکم کافر و منکم مؤمن و اللّه بما تعملون بصیر»
۱۰ - هشدار خداوند به انسان ها، درباره رفتار و کردارهاى خویش «و اللّه بما تعملون بصیر»
۱۱ - «عن زرارة عن أبى جعفر(ع) قال: قلت له ... قد قال اللّه عزّوجلّ: «هو الذى خلقکم فمنکم کافر و منکم مؤمن» لا واللّه لایکون أحَدٌ من الناس لیس بمؤمن و لا کافر. قال: فقال أبوجعفر(ع): ...ما تقول فى أصحاب الأعراف؟... واللّه ما هم بمؤمنین و لا کافرین...; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۴۰۳، ح ۲; نورالثقلین، ج ۵، ص ۳۳۹- ، ح ۸ .] از زراره روایت شده که گفت: به امام باقر(ع) گفتم ... خداى عزّوجلّ فرمود: «هو الذى خلقکم فمنکم کافر و منکم مؤمن»، به خدا سوگند احدى از مردم نیست که نه مؤمن باشد و نه کافر...! پس امام باقر(ع) فرمود: ... درباره اصحاب اعراف چه مى گویى؟... به خدا سوگند آنان نه مؤمن اند و نه کافر...».