سوره تغابن(التغابن)، آیه ۷ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۵۶
زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَن لَّن يُبْعَثُوا قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ وَذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ
کافران پنداشتند که هرگز برانگیخته نخواهند شد، بگو: «آری به پروردگارم سوگند که همه شما (در قیامت) برانگیخته خواهید شد، سپس آنچه را عمل میکردید به شما خبر داده میشود، و این برای خداوند آسان است!»
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۶ تا ۸
مفسرین گویند: این آیات درباره عبدالله بن ابى بن سلول و یاران او نازل گردیده و قصه وى چنان که ارباب سیر و تواریخ نوشته اند، چنین است. طائفه بنىالمصطلق خود را براى جنگ با رسول خدا صلى الله علیه و آله و مسلمین آماده کرده بودند و رئیس ایشان حارث بن ابىضرار پدر زن رسول خدا صلی الله علیه و آله یعنى پدر جویریه بوده است چون پیامبر از این موضوع اطلاع حاصل کرد. براى جنگ به همراه مسلمین بیرون آمد و دشمن را بر سر چاه آبى دید که آن را مریسیع مى گفتند. چون دو لشکر اسلام و کفر مقابل یکدیگر قرار گرفتند. جنگ درگرفت و طائفه بنىالمصطلق در این جنگ شکست خورده رو به فرار نهادند و جماعت زیادى از ایشان کشته شدند. پیامبر دستور داد زنان و اطفال کسانى که در جنگ شرکت نموده اند به اسارت گرفته شوند و مالهاى ایشان را نیز به غنیمت برند. در این میان مردى از مسلمین از طائفه بنى کلب بن عوف بن عامر بنام هشام بن ضبابه بدست مردى از انصار از طائفه عبادة بن الصامت از روى اشتباه به گمان این که از کفار است، زخمى و مجروح گردید. عمر بن الخطاب را از طائفه بنىغفار مزدورى بود بنام حجاج بن سعید که اسب عمر را در دست گرفته و مى آمد تا بر سر چاه آب رسید و با مردى بنام سنان بن الجهنى که با طائفه خزرج حلیف و هم سوگند بود به خصومت افتاد و کار خصومت آن دو نفر بالا کشید. ابن الجهنى آواز میداد و معاشر انصار را به یارى مى طلبید و غفارى داد میزد و معاشر مهاجرین را به کمک میخواست. در این میان مردى از مهاجرین که نام وى جمال بود به یارى حجاج آمد. در این جا عبدالله بن ابى با لحن مسخره به جمال گفت: اى جمال تو اینجا هستى؟ جمال جواب تندى به عبدالله داد و گفت: صبر میکنم تا به مدینه بیایم و خواهم دید که از فرط گرسنگى به یاد خصومت و دشمنى نخواهى افتاد. عبدالله در جواب او رو به مردم کرد و گفت: ایها الناس این همان کس است که امثال او را با دست خود پرورده و به وجود آورده اید زیرا اگر شما زیادى و باقیمانده طعام خود را به اینان نمى دادید، امروز با ما دشمن نمى شدند و بر ما مفاخره و منافرة نمى نمودند. اکنون مثل ما با اینها چنان است که گفته اند، سمّن کلبک حتّى یأکلک یعنى سگ خود را چاق و فربه کن تا تو را بخورد و اگر ما به مدینه روى آوریم، عزیزان ما این ذلیلان را بیرون کنند. زید بن ارقم که در آن وقت کودکى بیش نبود و در آن حوالى گوش میداد. فریاد زد و گفت: اى عبدالله منظور تو از عزیز خودت بودى و از ذلیل رسول خدا صلی الله علیه و آله را اراده مى کردى. به خدا قسم که ذلیل و ناقص خودت هستى و محمد در میان ما عزیز است که از جانب رحمن براى ما آمده است و این تو هستى که ذلیل و خوار از قوم خود رانده شده اى ولى محمد که از جانب خداى متعال آمده در کمال عزت است و بدان که از این به بعد میان ما و تو آن دوستى سابق نخواهد بود. عبدالله وقتى که این سخنان را شنید با صداى بلند گفت: اى زید خاموش باش، من این سخنان را از روى شوخى گفته ام. زید بن ارقم نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله رفت و قصه خود با عبدالله را بیان داشت. پیامبر به زید فرمود: شاید تو بر عبدالله خشم گرفته و به خطا از او چیزى شنیده باشى. عمر در این میان حاضر بود، گفت: یا رسول الله اجازه بده گردن عبدالله را بزنم. پیامبر فرمود: صلاح نیست زیرا عده اى از مسلمین با او هستند اگر چه خود او کسى نیست. عمر گفت: یا رسول اللّه اگر صلاح نمیدانى که ما او را بکشیم به یکى از انصار مانند سعد معاذ یا محمد مسلمه یا عباد بن بشیر دستور بده او را بکشند. باز پیامبر فرمود: صلاح نیست زیرا مردم خواهند گفت: محمد اصحاب خود را مى کشد ولى بگو آماده کوچ کردن باشند تا حرکت کنیم و این اوقات وقت سفر کردن رسول خدا صلی الله علیه و آله نبود ولى منظور رسول خدا صلی الله علیه و آله این بود که مردم از این قضیه بگذرند. بعد رسول خدا به عبدالله بن ابى فرمود: آیا این سخنان و حرفهائى که زید گفته است، خودت گفته اى؟ در جواب گفت: یا رسول اللّه آنچه زید گفته، دروغ بوده و من از آن گونه سخنان هرگز بر زبان جارى نکرده ام. عبدالله در میان قوم خود شریف بود و جماعتى از انصار هم که در آن میان بودند، گفتند: یا رسول الله عبدالله بن ابى شریف و پیر و سید ما مى باشد و مردى عاقل است نشاید که قول و گفتار کودکى را درباره او باور کرد. حتما آن کودک خوب نشنیده یا نسنجیده بوده و در این واقعه به یقین اشتباهى رخ داده است. پیامبر عذر عبدالله و یاران او را پذیرفت و این موضوع در میان انصار شایع گردید و از همه جانب زید را ملامت کردند و گفتند: تو درباره پیرمردى گفتارى به دروغ بر زبان راندى، زید سخت رنجیده خاطر گردید و از گفتار راست خود پشیمان بود و از آن پس نزد پیامبر نمى رفت تا این که آیه ۸ نازل گردید. زید مى گفت: پس از نزول این آیه رسول خدا صلی الله علیه و آله گوش مرا گرفت و فرمود: گوش تو راست شنید، اى پسر. عروة و مجاهد و قتاده گویند: وقتى که آیه ۸. سوره توبه «إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِینَ مَرَّةً فَلَنْ یغْفِرَاللَّهُ لَهُمْ» نازل گردید. پیامبر فرمود: من بیشتر از هفتاد بار براى آنها استغفار و طلب آمرزش خواهم نمود تا این که آیه ۶ این سوره نازل شد و نیز از طریق عوفى از ابن عباس روایت شده که گفت: وقتى که سوره برائة نازل گردید. پیامبر میفرمود: امید است که از طرف خداوند رخصت و اجازه پیدا کنم تا درباره آنها استغفار نمایم به خدا قسم اگر اجازه بیابم بیش از هفتاد بار براى آنها استغفار میکنم شاید خداوند آنها را بیامرزد سپس آیه ۶ نازل گردید.
تفسیر مجمع البیان. طبرى صاحب تفسیر جامع البیان.
نکات آیه
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
۱۰ - «عن أبى عبداللّه(ع): ...أما عَلِمتَ أنّ کلَّ زعم فى القرآن کذبٌ؟; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۳۴۲، ح ۲۰; نورالثقلین، ج ۱، ص ۵۰۸- ، ح ۳۶۲.] از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: ... مگر نمى دانى [مادّه] «زعم» در سراسر قرآن به معناى «کذب» است؟».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
- اسانی زنده کردن دوباره موجودات بر خدا+۵ آیه
- دعوتشدن کافران به ایمان ازسوی خداوند+۴ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
- سوگند خدا، برای حسابرسی از کافران منکر معاد
- اسان بودن حسابرسی خدا، از کافران
- لزوم ایمان به قیامت
- مؤاخذه و حسابرسی مشرکان کافر و گناهکاران، در قیامت، از اثار ربوبیّت خداوند+۱ آیه
- ظنّ عدم برپایی قیامت، گمانی باطل و به دور از واقعیّت+۴ آیه
- ظنّ انسانهای کافر، به عدم برپایی قیامت+۵ آیه
- ظنّ و گمان کافران به بر انگیخته نشدن انسانها، در قیامت
- علم خدا به اشکار، نهان و به همه امور غیبی انسان، تضمینی بر حسابرسی و پاداش کیفر انسانها در قیامت+۱ آیه
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۳ آیه
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۳ آیه
- قیامت، روز اگاه شدن انسان از حقیقت و نتیجه اعمال خویش+۲ آیه
- اگاهی یافتن کافران از تمامی اعمال خویش در قیامت، از سوی خداوند+۲ آیه
- توجّه به مراقبت و اگاهی خدا از رفتار انسان، زمینه اجرای عمل صحیح+۲ آیه
- قسم پیامبر(صلی الله علیه واله) به پروردگار، برای حتمیّت تحقّق روز قیامت+۱ آیه
- قسم پیامبر(صلی الله علیه واله) به پروردگارش برای بیان زنده شدن و بازگشت انسانها پس از مرگ و خبر داده شدن از اعمال شان در قیامت، فرمان خداوند به ان حضرت
- ایمان اوردن به خدا، از تکالیف کافران+۴ آیه
- ایمان به پیامبر اسلام (صلی الله علیه واله) تکلیفی برکافران+۴ آیه
- ایمان به قران، از تکالیف کافران+۱ آیه
- دعوت خداوند، از کافران، برای ایمان اوردن به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- دعوت خدا از کافران، برای ایمان اوردن به قران+۵ آیه
- دعوت الهی از کافران، برای ایمان اوردن به خدا+۶ آیه
- عدم برپایی قیامت، از پندارهای کافران+۵ آیه
- کافران، منکر برانگیخته شدن انسانها پس از مرگ
- / 5. ضمیر خطاب همراه با قَسَم+۱ آیه
- قسم خوردن محمّد صلی الله علیه و اله به خدا برای تاکید بر حقّانیّت قیامت+۱ آیه
- برانگیخته شدن حتمی مردگان در روز قیامت، پاسخ خداوند به پندار کافران+۲ آیه
- برانگیخته نشدن مردگان در روز قیامت، از پندارهای کافران
- حیات مجدّد موجودات و معاد ادمیان، کاری اسان برای خدا+۵ آیه
- استبعاد و انکار معاد، از سوی کافران مشرک+۱ آیه
- معاد و حیات دوباره انسانها، امری حتمی و تردیدناپذیر+۴ آیه
- ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی خداوند، برای سوگند در برابر منکران معاد، بیانگر حتمّیت ان
- ایمان به نور (قران)، درپیدارنده مراقبت از اعمال خود+۱ آیه
- ایمان به نور (قران)، موجب اعتقاد پیدا کردن به معاد+۱ آیه