تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ قالَ الَّذِينَ کَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ لَعَلَّکُمْ تَغْلِبُونَ «26» فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا عَذاباً شَدِيداً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي کانُوا يَعْمَلُونَ «27» ذلِکَ جَزاءُ أَعْداءِ اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِيها دارُ الْخُلْدِ جَزاءً بِما کانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ «28» وَ قالَ الَّذِينَ کَفَرُوا رَبَّنا أَرِنَا الَّذَيْنِ أَضَلاَّنا مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ نَجْعَلْهُما تَحْتَ أَقْدامِنا لِيَکُونا مِنَ الْأَسْفَلِينَ «29» إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِکَةُ أَلاَّ تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي کُنْتُمْ تُوعَدُونَ (30)
ترجمه
و گفتند آنها که کافر شدند گوش ندهيد به اين قرآن و بيهوده گوئى کنيد در ميان آن شايد شما غالب شويد
پس هر آينه ميچشانيم البته بآنان که کافر شدند عذاب سختى را و هر آينه جزا دهيمشان بدترين جزاى آنچه بودند که بجا مى‌آوردند
اين جزاى دشمنان خدا است که آتش است براى آنها در آن جاى اقامت هميشگى است بپاداش آنچه بودند که آيت‌هاى ما را انکار ميکردند
و گفتند آنها که کافر شدند پروردگارا بنما بما آن دو کس را که گمراه کردند ما را از جن و انس تا قرار دهيم آن دو را زير قدمهامان تا باشند از پست‌ترين کسان
همانا آنانکه گفتند پروردگار ما خدا است پس ايستادگى کردند نازل ميشوند برايشان ملائکه که مترسيد و اندوهگين مشويد و مژده باد شما را به بهشتى که وعده داده ميشديد.
تفسير
کفار قريش وقتى مى‌ديدند پيغمبر صلى اللّه عليه و اله با آن لحن دلربا و صوت جانفزا تلاوت قرآن ميفرمايد بطوريکه قلوب صافيه مجذوب و مرعوب و طالب حق و معرض از باطل مى‌گردند برفقا و اتباع خودشان ميگفتند گوش ندهيد بآن و سخنان بيهوده و لغوى از نظم و نثر و غيرها بر سبيل استهزاء و سخريه داخل کنيد در قرآن تا رونق تلاوت آن کاسته شود و از تأثير بيفتد شايد شما غالب شويد بر او و نگذاريد رسوم شما را از بين ببرد و ظاهرا اين وقتى بوده که از معارضه با قرآن عاجز شده بودند و از راه هو و جنجال ميخواستند مبارزه نمايند ولى
جلد 4 صفحه 556
بعضى و الغوافيه را بمعارضه با قرآن بخرافات از قصص و حکايات تفسير نموده‌اند و قمى ره فرموده يعنى بگردانيد آنرا سخريه و لغو در هر حال خداوند ميفرمايد پس ميچشانيم بطور حتم بآنان که کافر شدند عذاب شديدى را در دنيا بکشتن و اسير و ذليل نمودن يا در آخرت بدخول در جهنم و البته مجازات مينمائيم آنها را ببدترين جزا بر بدترين اعمال آنها که کفر و شرک و استهزاء بخدا و پيغمبر است اين بدترين جزا جزاى دشمنان خدا است که آتش جهنم است و براى آنها در آن آتش خانه و مقرّ هميشگى است بپاداش انکارشان آيات الهيه را با عجز از معارضه و علم به بودن آن از جانب خداوند و در آن مقرّ دائمى که در آتش براى آنها است از خداوند مى‌خواهند که بآنان بنماياند ابليس ابليسها و قابيل پسر آدم عليه السّلام را که آن دو نفر از جن و انس معصيت خدا را در زمين بدعت‌گذارى نمودند چنانچه از امير المؤمنين در مجمع نقل نموده و فرموده بعضى گفته‌اند مراد کسانى هستند که موجب گمراهى شدند از جنس جن و انس نه دو شخص معيّن و از بعضى روايات استفاده ميشود که آيه شامل است کسانى را که موجب گمراهى خلق شدند در غصب مقام خلافت از جن و انس و در هر حال مقصود آنها از شناختن آن دو نفر معيّن يا دو جنس مضلّ از جن و انس آنستکه آن دو را در زير پاى خودشان لگدمال نمايند و بقعر جهنم برسانند تا انتقام خودشان را از آن دو کشيده باشند و بعذاب سخت‌ترى از عذاب خودشان گرفتار کرده باشند و باسفل السافلين رسانده باشند در جاى و مکان و ذلّت و هوان اين حال کفار و فجار و مخالفان انبياء و اولياء است ولى اهل توحيد و استقامت در دين و ولايت امير المؤمنين و ائمه معصومين بمقتضاى روايات عديده در وقت جان دادن نازل ميشوند بر ايشان ملائکه رحمت و ميگويند نترسيد از آتيه خودتان و محزون نباشيد بر گذشته و آنچه از شما فوت شده از ثواب و باقى مانده از اعقاب و بدانيد که ثبات قدم شما در دين و ولايت ائمه طاهرين تمام امور سابقه و لاحقه شما را کفايت و اصلاح نموده و خواهد نمود و بشارت باد بر شما بدخول در بهشت و نعيم جاودانى آن که در دنيا بتوسط انبياء و اولياء بشما وعده داده مى‌شد و شمه‌اى از اين مقال در آيات آتيه بيايد انشاء اللّه تعالى.
جلد 4 صفحه 557