تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
طسم «1» تِلْکَ آياتُ الْکِتابِ الْمُبِينِ «2» نَتْلُوا عَلَيْکَ مِنْ نَبَإِ مُوسى وَ فِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ «3» إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَها شِيَعاً يَسْتَضْعِفُ طائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْناءَهُمْ وَ يَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ إِنَّهُ کانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ «4»
وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ «5» وَ نُمَکِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما مِنْهُمْ ما کانُوا يَحْذَرُونَ «6»
ترجمه
اين آيتهاى کتاب آشکار کننده است
ميخوانيم بر تو از خبر موسى و فرعون بدرستى و راستى براى گروهى که ميگروند
همانا فرعون برترى جست در زمين و قرار داد اهل آنرا گروه گروه ناتوان ميساخت جمعى از آنها را ميکشت پسرانشان را و زنده ميگذاشت زنانشان را همانا او بود از تباهکاران
و ميخواستيم منّت بگذاريم بر آنان که ناتوان کرده شده بودند در زمين و بگردانيمشان پيشوايان و بگردانيمشان وارثان
و متمکّن کنيم مر ايشانرا در زمين و بنمايانيم فرعون و هامان و لشگريان آن دو را از ايشان آنچه را بودند که بيم ميداشتند.
تفسير
شرح طسم در سور سابقه گذشت و اين سوره مشتمل بر آياتى است از قرآن که کتابى واضح و آشکار کننده حقايق است ميخوانيم بر تو اى پيغمبر خاتم بعضى از حکايت موسى و فرعون عصر او را بحق و حقيقت و تحقيق براى انتفاع و تنبّه و تذکر گروهى که ايمان ميآورند نه معاندين و جاحدين که از آن بهره‌مند نخواهند شد همانا فرعون علوّ و برترى جست و سرکشى نمود از
جلد 4 صفحه 172
اوامر الهى در زمين مصر و قرار داد اهل آنرا فرقه فرقه و عدالت اجتماعى را رعايت ننمود بعضى را که قبطى بودند تقويت کرد و بعضى را که سبطى بودند تضعيف نمود و آنها بنى اسرائيل بودند اسباط حضرت يعقوب که پسران ايشانرا سر ميبريد و زنانشان را استخدام مينمود و از مفسدين معروف در عالم بود او ميخواست آنها ذليل باشند ولى ما ميخواستيم که منّت نهيم بر آنانکه او ضعيفشان کرده بود در زمين و قرار دهيم ايشانرا پيشوايان و پادشاهان و وارثان تاج و تخت و ملک و مال قبطيان که او تقويت ميکرد آنها را و ميخواستيم که متمکّن و مقتدر و آماده و مهيّا کنيم براى بنى اسرائيل وسائل عزت و عظمت را در زمين و ارائه دهيم بفرعون و هامان و قبطيان از ضرب دست بنى اسرائيل زوال ملک و مال و عزت و عظمت آنها را که از آن ميترسيدند و مرتکب جرم و جنايت مى‌شدند چون کاهنى بفرعون گفته بود از بنى اسرائيل پسرى متولد ميشود که سلطنت تو بدست او زوال خواهد يافت و آن احمق تصور ميکرد بتدبير ميتواند از تقدير جلوگيرى نمايد و بعضى يرى بياء و رفع اسماء ثلاثه بعد از آن قرائت نموده‌اند و در روايات متعدّده از اهل بيت عصمت و طهارت منّت و تفضّل الهى بر کسانيکه ضعيف کرده شدند در زمين با قضاياى ظهور حضرت حجت و رجعت ائمه اطهار و غلبه ايشان بر دشمنان تطبيق شده و قمى ره فرموده خداوند خبر داده به پيغمبر خود از مصائب حضرت موسى براى تسليت خاطر آنحضرت از مصائب وارده بر او در اهل بيتش از امّت و بشارت داده که خداوند بعدا تفضل خواهد فرمود برايشان و وارث زمين و پيشوايان اين امت قرار خواهد داد ايشانرا در رجعت بدنيا با دشمنانشان تا بسزاى ظلم و تعدّى خودشان برسند بدست ايشان و دوستانشان و اللّه اعلم و مؤيد اين روايات آنستکه از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم بصحت پيوسته که آنچه در بنى اسرائيل واقع شده بدون کم و زياد در اين امت بوقوع خواهد پيوست و در جوامع از امام سجاد عليه السّلام نقل نموده که قسم بخداوندى که محمد صلّى اللّه عليه و اله و سلّم را مبعوث فرمود بحق که بشير و نذير باشد همانا خوبان ما اهل بيت و شيعيان ايشان بمنزله موسى عليه السّلام و شيعيان اويند و همانا دشمنان ما و شيعيان آنها بمنزله فرعون و شيعيان اويند.
جلد 4 صفحه 173