تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ (89) وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَکُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (90) إِنَّما أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَها وَ لَهُ کُلُّ شَيْ‌ءٍ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَکُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ (91) وَ أَنْ أَتْلُوَا الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّما أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ (92) وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيکُمْ آياتِهِ فَتَعْرِفُونَها وَ ما رَبُّکَ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (93)
ترجمه
هر که آورد خوبى را پس براى او است بهتر از آن و ايشان از هراس چنين روز ايمنند
و کسانيکه آورند بدى را پس نگو نسار کرده شود رويهاشان در آتش آيا جزا داده ميشويد جز آنچه را بوديد که ميکرديد
جز اين نيست مأمور شدم که بپرستم خداوندگار اين شهر را که محترم گردانيد آنرا و مر او را است همه چيز و مأمور شدم که باشم از منقادان
و آنکه بخوانم اين قرآن را پس آنکه هدايت يافت پس جز اين نيست که هدايت مى‌يابد براى خودش و آنکه گمراه شد پس بگو جز اين نيست که من از بيم دهندگانم
و بگو ستايش خداى را است زود باشد بنماياند بشما آيتهايش را پس بشناسيد آنها را و نيست پروردگار تو بيخبر از آنچه ميکنيد.
تفسير
خداوند متعال بمناسبت ذکر افعال عباد و احوال معاد در آيات سابقه ميفرمايد هر کس در دنيا کار خوب و شايسته انجام داده خداوند در آخرت جزاى بهتر و برترى باو عنايت ميفرمايد و چنين اشخاص نيکوکار از هول و هراس بزرگ در چنين روزى ايمنند و بعضى فزع يومئذ باضافه قرائت نموده‌اند يعنى
جلد 4 صفحه 170
از ترس آنروز در امانند و کسانيکه در دنيا کار بد و ناشايسته انجام داده باشند برو در آتش جهنم انداخته شوند و بآنها از روى ملامت گويند آيا غير از جزاى اعمال زشت شما بشما داده ميشود و در روايات کثيره از اهل بيت عصمت و طهارت حسنه و سيّئه در اين دو آيه بمحبّت و ولايت ايشان و انکار آن و عداوت اين خاندان مخصوصا امير مؤمنان عليهم السلام تفسير شده و نيز خداوند به پيغمبر اکرم دستور فرموده که در مقابل کفار براى اظهار ثبات قدم در توحيد و دين حق بفرمايد من فقط مأمورم عبادت کنم خداوندگار اين شهر مکه را که محبوبترين شهرها است نزد من و خداوند آنرا محترم قرار داده و محل امن و امان براى بندگان و حرام فرموده صيد کلّيه حيوانات و رمانيدن آنها را از آن و بريدن درخت و کندن گياه آنرا و اين نه براى آنستکه خداوند فقط مالک آن شهر يا خانه کعبه است چون از آن حق و مملوک او است هر موجودى از موجودات بلکه اضافه رب بآن بلد براى شرافت آنست و من مأمورم که مطيع و منقاد او باشم و قرآن را که کتاب او است بر مردم قرائت نمايم پس هر کس بآن هدايت يابد سعادت يافته و بر نفع او است و هر کس بگمراهى باقى ماند و بآن هدايت نيابد بايد بگويم من بوظيفه خود عمل نمودم کفر شما زيانى بر من وارد نميکند بعهده پيغمبر ابلاغ حکم خدا و تخويف از تخلّف آنست حمد خداى را که توفيق انجام وظيفه را بمن عنايت فرمود و بعد از اين خداوند آيات و امارات قدرت خود را در دنيا و آخرت بشما نشان خواهد داد و ضرب دست اولياء خدا و مجاهدين اسلام را مى‌بينيد و آنها را ميشناسيد ولى آنوقت معرفت فائده ندارد و تصور نکنيد مهلتى که خداوند بشما داده و ميدهد براى آنستکه از اعمال ناشايسته شما غافل است بلکه براى مدارا و فرصت تنبّه و تکميل استحقاق و مصالح ديگرى است که مکرر ذکر شده و قمى ره نقل فرموده که مراد از آيات امير المؤمنين و ائمه اطهار عليهم السلامند که در رجعت بدنيا دشمنانشان ايشانرا مى‌بينند و ميشناسند و امير المؤمنين عليه السّلام فرموده و اللّه خداوند بزرگتر از من آيتى ندارد و يعملون بصيغه مغايب نيز قرائت شده است و ثواب قرائت اين سوره و سوره قبل و بعد که اول آنها طاوسين است ذکر شد و الحمد للّه رب العالمين و صلى اللّه على محمد و آله الطاهرين.
جلد 4 صفحه 171