إِذَا

تکرارها: ۳۳۷

=== قاموس قرآن === ظرف زمان آینده است و از آینده خبر می‏دهد مثل [تکویر:1] اذا دو نوع استعمال دارد یکی آن که ظرف زمان و متضمّن معنای شرط است در اینصورت مدخولش پیوسته جمله فعلیه است دیگری آنست که حرف مفاجاة است(به معنی ناگاه و آن وقت) در این صورت به جمله اسمیّه داخل می‏شود و احتیاج به جواب ندارد (اقرب الموارد) [روم:36].
۰۱۰۲۰۳۰۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۲۱سال ۲: ۲۳سال ۳: ۲۴سال ۴: ۴سال ۵: ۱۷سال ۶: ۲۱سال ۷: ۲۴سال ۸: ۱۹سال ۹: ۱۲سال ۱۰: ۱۱سال ۱۱: ۵سال ۱۲: ۶سال ۱۳: ۲۲سال ۱۴: ۱۰سال ۱۵: ۱۳سال ۱۶: ۱۷سال ۱۷: ۵سال ۱۸: ۱۵سال ۱۹: ۱۳سال ۲۰: ۱۶سال ۲۱: ۲۱سال ۲۲: ۱۳سال ۲۳: ۵
معارج · ۲۰

إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً

هنگامی که بدی به او رسد بیتابی می‌کند،

معارج · ۲۱

وَ إِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً

و هنگامی که خوبی به او رسد مانع دیگران می‌شود (و بخل می‌ورزد)،

نوح · ۴

يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرْكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاءَ لاَ يُؤَخَّرُ لَوْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اگر چنین کنید، خدا گناهانتان را می‌آمرزد و تا زمان معیّنی شما را عمر می‌دهد؛ زیرا هنگامی که اجل الهی فرا رسد، تأخیری نخواهد داشت اگر می‌دانستید!»

جن · ۲۴

حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِراً وَ أَقَلُ عَدَداً

(این کار شکنی کفّار همچنان ادامه می‌یابد) تا آنچه را به آنها وعده داده شده ببینند؛ آنگاه می‌دانند چه کسی یاورش ضعیفتر و جمعیّتش کمتر است!

مدثر · ۳۴

وَ الصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ

و به صبح هنگامی که چهره بگشاید،

قیامت · ۲۶

كَلاَّ إِذَا بَلَغَتِ التَّرَاقِيَ

چنین نیست (که انسان می‌پندارد! او ایمان نمی‌آورد) تا موقعی که جان به گلوگاهش رسد،

انسان · ۱۹

وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً

و بر گردشان (برای پذیرایی) نوجوانانی جاودانی می‌گردند که هرگاه آنها را ببینی گمان می‌کنی مروارید پراکنده‌اند!

انسان · ۲۰

وَ إِذَا رَأَيْتَ ثَمَ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً

و هنگامی که آنجا را ببینی نعمتها و ملک عظیمی را می‌بینی!

انسان · ۲۸

نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَ شَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَ إِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِيلاً

ما آنها را آفریدیم و پیوندهای وجودشان را محکم کردیم، و هر زمان بخواهیم جای آنان را به گروه دیگری می‌دهیم!

مرسلات · ۹

وَ إِذَا السَّمَاءُ فُرِجَتْ

و (کرات) آسمان از هم بشکافند،

مرسلات · ۱۰

وَ إِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ

و در آن زمان که کوه‌ها از جا کنده شوند،

مرسلات · ۱۱

وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ

و در آن هنگام که برای پیامبران (بمنظور ادای شهادت) تعیین وقت شود!

مرسلات · ۴۸

وَ إِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لاَ يَرْكَعُونَ

و هنگامی که به آنها گفته شود رکوع کنید رکوع نمی‌کنند!

نازعات · ۱۱

أَ إِذَا كُنَّا عِظَاماً نَخِرَةً

آیا هنگامی که استخوانهای پوسیده‌ای شدیم (ممکن است زنده شویم)؟!»

عبس · ۲۲

ثُمَ إِذَا شَاءَ أَنْشَرَهُ

سپس هرگاه بخواهد او را زنده می‌کند!

تکویر · ۱

إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ

در آن هنگام که خورشید در هم پیچیده شود،

تکویر · ۲

وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ

و در آن هنگام که ستارگان بی‌فروغ شوند،

تکویر · ۳

وَ إِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ

و در آن هنگام که کوه‌ها به حرکت درآیند،

تکویر · ۴

وَ إِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ

و در آن هنگام که باارزش‌ترین اموال به دست فراموشی سپرده شود،

تکویر · ۵

وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ

و در آن هنگام که وحوش جمع شوند،

تکویر · ۶

وَ إِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ

و در آن هنگام که دریاها برافروخته شوند،

تکویر · ۷

وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ

و در آن هنگام که هر کس با همسان خود قرین گردد،

تکویر · ۸

وَ إِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ

و در آن هنگام که از دختران زنده به گور شده سؤال شود:

تکویر · ۱۰

وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ

و در آن هنگام که نامه‌های اعمال گشوده شود،

تکویر · ۱۱

وَ إِذَا السَّمَاءُ كُشِطَتْ

و در آن هنگام که پرده از روی آسمان برگرفته شود،

تکویر · ۱۲

وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ

و در آن هنگام که دوزخ شعله‌ور گردد،

تکویر · ۱۳

وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ

و در آن هنگام که بهشت نزدیک شود،

تکویر · ۱۷

وَ اللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ

و قسم به شب، هنگامی که پشت کند و به آخر رسد،

تکویر · ۱۸

وَ الصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ

و به صبح، هنگامی که تنفّس کند،

انفطار · ۱

إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ

آن زمان که آسمان [= کرات آسمانی‌] از هم شکافته شود،

انفطار · ۲

وَ إِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ

و آن زمان که ستارگان پراکنده شوند و فرو ریزند،

انفطار · ۳

وَ إِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ

و آن زمان که دریاها به هم پیوسته شود،

انفطار · ۴

وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ

و آن زمان که قبرها زیر و رو گردد (و مردگان خارج شوند)،

مطففین · ۲

الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ

آنان که وقتی برای خود پیمانه می‌کنند، حق خود را بطور کامل می‌گیرند؛

مطففین · ۳

وَ إِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ

امّا هنگامی که می‌خواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم می‌گذارند!

مطففین · ۱۳

إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

(همان کسی که) وقتی آیات ما بر او خوانده می‌شود می‌گوید: «این افسانه‌های پیشینیان است!»

مطففین · ۳۰

وَ إِذَا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ

و هنگامی که از کنارشان می‌گذشتند آنان را با اشاره تمسخر می‌کردند،

مطففین · ۳۱

وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلَى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ

و چون به سوی خانواده خود بازمی‌گشتند مسرور و خندان بودند،

مطففین · ۳۲

وَ إِذَا رَأَوْهُمْ قَالُوا إِنَ هٰؤُلاَءِ لَضَالُّونَ

و هنگامی که آنها را می‌دیدند می‌گفتند: «اینها گمراهانند!»

انشقاق · ۱

إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ

در آن هنگام که آسمان [= کرات آسمانی‌] شکافته شود،

انشقاق · ۳

وَ إِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ

و در آن هنگام که زمین گسترده شود،

انشقاق · ۱۸

وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ

و سوگند به ماه آنگاه که بَدر کامل می‌شود،

انشقاق · ۲۱

وَ إِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لاَ يَسْجُدُونَ

و هنگامی که قرآن بر آنها خوانده می‌شود سجده نمی‌کنند؟!

فجر · ۴

وَ اللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ

و به شب، هنگامی که (به سوی روشنایی روز) حرکت می‌کند سوگند (که پروردگارت در کمین ظالمان است)!

فجر · ۱۵

فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلاَهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ

امّا انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام می‌کند و نعمت می‌بخشد (مغرور می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است!»

فجر · ۱۶

وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلاَهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ

و امّا هنگامی که برای امتحان، روزیش را بر او تنگ می‌گیرد (مأیوس می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا خوار کرده است!»

فجر · ۲۱

كَلاَّ إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكّاً دَكّاً

چنان نیست که آنها می‌پندارند! در آن هنگام که زمین سخت در هم کوبیده شود،

شمس · ۲

وَ الْقَمَرِ إِذَا تَلاَهَا

و به ماه هنگامی که بعد از آن درآید،

شمس · ۳

وَ النَّهَارِ إِذَا جَلاَّهَا

و به روز هنگامی که صفحه زمین را روشن سازد،

شمس · ۴

وَ اللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا

و به شب آن هنگام که زمین را بپوشاند،