إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً
هنگامی که بدی به او رسد بیتابی میکند،
تکرارها: ۳۳۷
إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً
هنگامی که بدی به او رسد بیتابی میکند،
وَ إِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً
و هنگامی که خوبی به او رسد مانع دیگران میشود (و بخل میورزد)،
يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرْكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاءَ لاَ يُؤَخَّرُ لَوْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
اگر چنین کنید، خدا گناهانتان را میآمرزد و تا زمان معیّنی شما را عمر میدهد؛ زیرا هنگامی که اجل الهی فرا رسد، تأخیری نخواهد داشت اگر میدانستید!»
حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِراً وَ أَقَلُ عَدَداً
(این کار شکنی کفّار همچنان ادامه مییابد) تا آنچه را به آنها وعده داده شده ببینند؛ آنگاه میدانند چه کسی یاورش ضعیفتر و جمعیّتش کمتر است!
وَ الصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ
و به صبح هنگامی که چهره بگشاید،
كَلاَّ إِذَا بَلَغَتِ التَّرَاقِيَ
چنین نیست (که انسان میپندارد! او ایمان نمیآورد) تا موقعی که جان به گلوگاهش رسد،
وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً
و بر گردشان (برای پذیرایی) نوجوانانی جاودانی میگردند که هرگاه آنها را ببینی گمان میکنی مروارید پراکندهاند!
وَ إِذَا رَأَيْتَ ثَمَ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً
و هنگامی که آنجا را ببینی نعمتها و ملک عظیمی را میبینی!
نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَ شَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَ إِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِيلاً
ما آنها را آفریدیم و پیوندهای وجودشان را محکم کردیم، و هر زمان بخواهیم جای آنان را به گروه دیگری میدهیم!
وَ إِذَا السَّمَاءُ فُرِجَتْ
و (کرات) آسمان از هم بشکافند،
وَ إِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ
و در آن زمان که کوهها از جا کنده شوند،
وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ
و در آن هنگام که برای پیامبران (بمنظور ادای شهادت) تعیین وقت شود!
وَ إِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لاَ يَرْكَعُونَ
و هنگامی که به آنها گفته شود رکوع کنید رکوع نمیکنند!
أَ إِذَا كُنَّا عِظَاماً نَخِرَةً
آیا هنگامی که استخوانهای پوسیدهای شدیم (ممکن است زنده شویم)؟!»
ثُمَ إِذَا شَاءَ أَنْشَرَهُ
سپس هرگاه بخواهد او را زنده میکند!
إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ
در آن هنگام که خورشید در هم پیچیده شود،
وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ
و در آن هنگام که ستارگان بیفروغ شوند،
وَ إِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ
و در آن هنگام که کوهها به حرکت درآیند،
وَ إِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ
و در آن هنگام که باارزشترین اموال به دست فراموشی سپرده شود،
وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ
و در آن هنگام که وحوش جمع شوند،
وَ إِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ
و در آن هنگام که دریاها برافروخته شوند،
وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ
و در آن هنگام که هر کس با همسان خود قرین گردد،
وَ إِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ
و در آن هنگام که از دختران زنده به گور شده سؤال شود:
وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
و در آن هنگام که نامههای اعمال گشوده شود،
وَ إِذَا السَّمَاءُ كُشِطَتْ
و در آن هنگام که پرده از روی آسمان برگرفته شود،
وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ
و در آن هنگام که دوزخ شعلهور گردد،
وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ
و در آن هنگام که بهشت نزدیک شود،
وَ اللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ
و قسم به شب، هنگامی که پشت کند و به آخر رسد،
وَ الصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ
و به صبح، هنگامی که تنفّس کند،
إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ
آن زمان که آسمان [= کرات آسمانی] از هم شکافته شود،
وَ إِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ
و آن زمان که ستارگان پراکنده شوند و فرو ریزند،
وَ إِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ
و آن زمان که دریاها به هم پیوسته شود،
وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ
و آن زمان که قبرها زیر و رو گردد (و مردگان خارج شوند)،
الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ
آنان که وقتی برای خود پیمانه میکنند، حق خود را بطور کامل میگیرند؛
وَ إِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
امّا هنگامی که میخواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم میگذارند!
إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ
(همان کسی که) وقتی آیات ما بر او خوانده میشود میگوید: «این افسانههای پیشینیان است!»
وَ إِذَا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ
و هنگامی که از کنارشان میگذشتند آنان را با اشاره تمسخر میکردند،
وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلَى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ
و چون به سوی خانواده خود بازمیگشتند مسرور و خندان بودند،
وَ إِذَا رَأَوْهُمْ قَالُوا إِنَ هٰؤُلاَءِ لَضَالُّونَ
و هنگامی که آنها را میدیدند میگفتند: «اینها گمراهانند!»
إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ
در آن هنگام که آسمان [= کرات آسمانی] شکافته شود،
وَ إِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ
و در آن هنگام که زمین گسترده شود،
وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ
و سوگند به ماه آنگاه که بَدر کامل میشود،
وَ إِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لاَ يَسْجُدُونَ
و هنگامی که قرآن بر آنها خوانده میشود سجده نمیکنند؟!
وَ اللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ
و به شب، هنگامی که (به سوی روشنایی روز) حرکت میکند سوگند (که پروردگارت در کمین ظالمان است)!
فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلاَهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ
امّا انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام میکند و نعمت میبخشد (مغرور میشود و) میگوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است!»
وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلاَهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ
و امّا هنگامی که برای امتحان، روزیش را بر او تنگ میگیرد (مأیوس میشود و) میگوید: «پروردگارم مرا خوار کرده است!»
كَلاَّ إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكّاً دَكّاً
چنان نیست که آنها میپندارند! در آن هنگام که زمین سخت در هم کوبیده شود،
وَ الْقَمَرِ إِذَا تَلاَهَا
و به ماه هنگامی که بعد از آن درآید،
وَ النَّهَارِ إِذَا جَلاَّهَا
و به روز هنگامی که صفحه زمین را روشن سازد،
وَ اللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا
و به شب آن هنگام که زمین را بپوشاند،