سوره فجر(الفجر)، آیه ۲۱ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۳
كَلَّا إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا
چنان نیست که آنها میپندارند! در آن هنگام که زمین سخت در هم کوبیده شود،
معنی کلمات و عبارات
«دُکَّتْ»: درهم کوبیده شد و صاف و مسطّح گردید (نگا: اعراف / کهف / ، حاقّه / ). «دَکّاً»: واژه نخستین مفعول مطلق و واژه دوم تأکید است، یا این که روی هم رفته حالند (نگا: اعراب القرآن درویش). با توجّه به حال بودن، معنی آیه چنین است: زمانی که زمین پیاپی در هم کوبیده شد و سراسر آن بهم ریخته شد.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، بازدارنده انسان از عشقورزى به ثروت و تصاحب حق دیگران و بى توجّهى به نیازمندان و یتیمان «بل لاتکرمون الیتیم . و لاتحضّون ... و تأکلون ... و تحبّون ... کلاّ»
حرف «کلاّ»، براى ردع و بازداشتن مخاطب از امورى است که پیش از آن مطرح بوده است.
۲ - زمین، هنگام برپایى قیامت، به شدت کوبیده و سست و نرم خواهد شد. «کلاّ إذا دکّت الأرض دکًّا دکًّا»
«دکّ»; یعنى، منهدم ساختن کوه و دیوار و مانند آن (لسان العرب). تکرار دو مصدر «دکّاً دکّاً» بر کثرت آن دلالت دارد; یعنى، کوبیدن هاى مکرر، یکى پس از دیگرى تحقق خواهد یافت.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۲۱–۲۶ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۲۱–۲۶ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۲۱–۲۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۱
روایات و احادیث
۳ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «کلاّ إذا دکّت الأرض دکّاً دکّاً» قال: هى الزَلْزَلة; [منبع: تفسیر قمى، ح ۲، ص ۴۲۰; نورالثقلین، ج ۵، ص ۵۷۳، ح ۱۸.] از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند «کلاّ إذا دکّت الأرض دکّاً دکّاً» روایت شده که مراد زلزله است.»
موضوعات
دستهبندی موضوعی
انهدام زمین در قیامتسستی زمین در قیامتموانع بی اعتنایی به یتیمموانع ثروت طلبیموانع غصب ارثزلزله قیامتزمین در قیامتنشانه های قیامتنقش خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- تهدید مالاندوزان بیمسیولیّت، به عذاب سخت جهنّم+۵ آیه
- تهدید ثروتاندوزان بیمسیولیّت، به عذاب جهنّم+۳ آیه
- تجلّی خداوند، در قیامت بر انسانها+۱ آیه
- ظهور حاکمیّت خدا، در عرصه قیامت+۴ آیه
- تجلّی ربوبیّت خدا در قیامت، برای مجرمان غافل+۱ آیه
- وقوع زلزله بسیار بزرگ و هولناک، در استانه برپایی قیامت+۲ آیه
- انهدام و فروپاشی زمین، در استانه برپایی قیامت+۶ آیه
- غصب سهم ارث دیگران، مایه گرفتاری غاصبان به عذابی بی نظیر در قیامت+۲ آیه
- غصب ارث دیگرا،ن مایه گرفتاری به عذاب بی نظیر در قیامت+۲ آیه
- دل نبستن به ثروت، توشهای سودمند برای اخرت+۲ آیه
- مذموم بودن دلبستگی و عشق شدید به مال+۳ آیه
- حضور ملایکه در عرصه قیامت، با صفوف منظم+۲ آیه