سوره احقاف(الأحقاف)، آیه ۲ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۰۲
تَنزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ
این کتاب از سوی خداوند عزیز و حکیم نازل شده است!
معنی کلمات و عبارات
«تَنزِیلُ الْکِتَابِ ...»: (نگا: زمر / غافر / جاثیه / .
نزول
سال ۱۴ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ احدمرتبط با نزول
۳ هجرت · احد، نزدیک مدینه - غزوه ابواء یا ودان
14 بعثت · ودان / ابواء - غزوه عشیره
14 بعثت · عشیره - غزوه بواط
14 بعثت · بواط - غزوه سفوان یا بدر اولی
14 بعثت · سفوان / بدر اولی - تشریع اذان
14 بعثت · مدینه - سریه حمزه به سیف البحر
14 بعثت · سیف البحر - سریه سعد به خرار
14 بعثت · خرار - سریه عبیده بن حارث به رابغ
14 بعثت · رابغ
نکات آیه
۱- قرآن، فرستاده شده از جانب خداوند عزیز و حکیم «تنزیل الکتب من اللّه العزیز الحکیم»
۲- «الکتاب»، از نام هاى قرآن «تنزیل الکتب من اللّه»
۳- قرآن، داراى عنوان «کتاب» و به صورت تدوین شده در عصر بعثت «تنزیل الکتب من اللّه»
قرآن، خود عنوان کتاب را بر آیات نازل شده منطبق ساخته است. از این نکته و با توجه به مکّى بودن آیات، استفاده مى شود که آیات قرآن، از آغاز نزول داراى عنوان کتاب بوده و مدوّن و مکتوب مى شده است.
۴- ناتوانى بشر از ارائه کتاب، برنامه و معارفى فراتر از قرآن «تنزیل الکتب من اللّه العزیز»
از ارتباط میان «تنزیل الکتاب» با وصف «العزیز» نوعى تحدى استفاده مى شود طرح عزت و شکست ناپذیرى خداوند در زمینه نزول قرآن در ابعاد مختلفى تصویر مى شود و از جمله در بعد محتوایى و لفظى آن.
۵- معارف والاى قرآن، نمود قدرت خداوند و نزول آن در سطح فهم و درک بشر، نشانگر حکمت او است.* «تنزیل الکتب من اللّه العزیز الحکیم»
«تنزیل» مى تواند اشاره به تنزّل یافتن معارف بلند وحى، در مرتبه فهم بشر باشد و نه تنزّل فیزیکى و مکانى. از ارتباط «تنزیل الکتاب» با «العزیز الحکیم» ممکن است استفاده شود که اصل محتواى کتاب، دلیل عزت خداوند و تنزّل آن دلیل حکمت او است.
۶- محتواى قرآن، حقایقى استوار و ابطال ناپذیر «تنزیل الکتب من اللّه العزیز الحکیم»
نسبت دادن تنزیل قرآن به خداوند عزیز و حکیم، مى تواند اشاره به این نکته داشته باشد که قرآن نیز، همچون نازل کننده آن عزیز و شکست ناپذیر است.
۷- عزّت و حکمت الهى، متجلى در قرآن و مضامین عالى آن «تنزیل الکتب من اللّه العزیز الحکیم»
ارتباط «تنزیل الکتاب» با وصف «العزیز الحکیم»، گویاى برداشت یاد شده است.
۸- برنامه ها و پیام هاى قرآن، حکیمانه و منطبق با واقعیت هاى هستى است. «تنزیل الکتب من اللّه العزیز الحکیم»
توصیف خداوند به حکمت - در پى سخن گفتن از نزول قرآن - مى تواند ناظر به مطلب بالا باشد.
۹- خداوند، «عزیز» (پیروزمند شکست ناپذیر) و «حکیم» (بسیار کاردان) است. «اللّه العزیز الحکیم»
۱۰- توجه به عزّت و شکست ناپذیرى خداوند، مقتضى خصومت نورزیدن در برابر قرآن و قوانین آن * «تنزیل الکتب من اللّه العزیز الحکیم»
تذکر خداوند به مردم، درباره عزت و پیروزمندى خود، مى تواند از آن جهت باشد که آنان را هشدار دهد تا مبادا در برابر کتاب و قوانین او، به ستیز برخیزند; زیرا کارى از پیش نخواهند برد.
۱۱- توجه به حکمت و کاردانى خداوند، مستلزم خضوع انسان در برابر قوانین حکیمانه و خدشه ناپذیر وى * «تنزیل الکتب من اللّه ... الحکیم»
تذکر خداوند به وصف «الحکیم»، مى تواند یاد آور انسان ها باشد که قرآن - به عنوان مجموعه قوانین - از جانب کسى نازل شده که حکیم و کاردان است و نقصى در برنامه او نیست، تا کسى مجاز به تخلف گردد.
۱۲- عزّت و قدرت شکست ناپذیر خداوند، آمیخته با حکمت و کاردانى او «العزیز الحکیم»
از کنار هم آمدن وصف «عزیز» و «حکیم»، مطلب یاد شده قابل برداشت است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
موانع دشمنی با قرآننشانه های حکمت قرآنزمینه خضوعهماهنگی قرآن با آفرینشآثار ذکر عزت خداحکمت قرآناتقان قرآنبی نظیری قرآنکتابت قرآنویژگیهای عزت خدااهمیت قرآننشانه های حکمت خدامنشأ نزول قرآننامهای قرآننشانه های عزت خداسهولت فهم قرآنعظمت قرآنتاریخ قرآنفضیلت قرآنآثار ذکر خداعجز انسانحکمت خداعزیزحکیموحیانیت قرآنویژگیهای قرآننشانه های قدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- حقّانیّت نظام تکوین، متّکی بر حکمت الهی+۱ آیه
- عزّت و توانمندی خداوند، از ریشههای حقّانیّت جهان افرینش+۱ آیه
- حقّانیّت افرینش و عبث نبودن ان، مستلزم نزول کتاب اسمانی+۱ آیه
- حکمت خداوند، امیخته با عزّت او+۱۱ آیه
- نزول قران، جلوه ای از حکمت خداوندی+۵ آیه
- عزّت و اقتدار خداوند، مایه مصونیّت قران از هرگونه تغییر و تحریف+۶ آیه
- جهان افرینش، جلوه عزّت+۱ آیه
- نزول قران، جلوه عزّت خداوند+۵ آیه
- امیختگی عزّت و شکست ناپذیری خداوند، با حکمت او+۱۱ آیه
- نزول قران، از جانب خداوند عزّتمند و شکست ناپذیر، مایه عزتمندی ان+۷ آیه
- ارزشمند بودن قدرت امیخته به حکمت+۱۱ آیه
- خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۱۵ آیه
- خلقت اسمانها، جلوه ای از قدرت مطلق الهی+۴ آیه
- افرینش زمین، جلوه ای از قدرت مطلق الهی+۳ آیه
- نزول قران، از جلوه های قدرت خداوند+۵ آیه
- اتقان قران و روشنی ایات ان، جلوه ای از حکمت خداوند+۷ آیه
- تنزیل، از اسما و صفات قران+۸ آیه
- کتاب، از نام های قران+۷ آیه
- نزول قران، از جانب خداوند عزّتمند و شکست ناپذیر، مایه عزّتمندی ان+۷ آیه
- نزول قران به صورت تدریج و در فواصل زمانی مختلف+۷ آیه
- اندیشیدن درباره هدفداری و حقّانیّت خلقت و وجود حکمت در افرینش انسان و جهان، راهی برای پی بردن به حقّانیّت معاد+۲ آیه