سوره تین(التين)، آیه ۵ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
معنی کلمات و عبارات
«رَدَدْنَاهُ»: او را برمیگردانیم. او را قرار میدهیم. واژه (رَدّ) را به معنی اصلی برگرداندن، و معنی ضمنی جعل، یعنی قرار دادن و ساختن دانستهاند (نگا: روحالمعانی، المیزان). «أَسْفَلَ»: پائینترین. مفعولٌبه یا منصوب به نزع خافض است. «سَافِلِینَ»: پائینتران. پستان. جمع مذکّر سالم است و مراد انسانهائی است که امتیاز انسانیّت خود را نادیده میگیرند، و به جای پیمودن قوس صعودی ایمان و دینداری، قوس نزولی کفر و بیدینی را طی میکنند، و از درجه والای اعلی علّیّین به ژرفای گودالّ اسفل سافلین فرو میافتند. «رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِینَ»: این بند، بدین واقعیّت اشاره دارد که: کسانی که راه کفر و شرک و ستمگری و زورگوئی و سایر مفاسد را در پیش میگیرند، از مقام انسانیّت سقوط میکنند و در نظر خدا از پستان پست بشمار میآیند، و در دنیا از زمره ناپاکان، و در آخرت از جمله دوزخیانند (نگا: نساء / صافّات / ، فصّلت / ، بیّنه / .
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - بیشتر انسان ها، با وجود برخوردارى از بهترین نوع خلقت، به پست ترین حالت ها سقوط کرده، از هر فرومایه اى حقیرتر مى شوند. «ثمّ رددنه أسفل سفلین»
افراد باقى مانده در «مستثنى منه»، همواره بیشتر از افراد «مستثنى» است; و گرنه تخصیص اکثر خواهد بود که ناروا است. به این جهت و نیز با نظر به مؤخر ساختن یاد مؤمنان و نیز اسناد «أسفل سافلین» به ضمیر «رددناه» - که به جنس انسان برمى گردد - مى توان گفت: افرادى که از مقام «بهترین خلقت» سقوط مى کنند، در اکثریت اند.
۲ - افرادِ بى ایمان و فاقد عمل صالح، در آخرت جایگاهى پست تر از تمام انسان هاى فرومایه، خواهند داشت. «ثمّ رددنه أسفل سفلین»
به قرینه «فلهم أجر غیر ممنون» (در آیه بعد) مفاد این آیه نیز، مربوط به جهان آخرت و درباره افرادى است که آیه بعد، آنان را استثنا نکرده است.
۳ - سقوط انسان هاىِ فرومایه، در ورطه دنائت و پستى، از جانب خداوند و مستند به او است. «ثمّ رددنه»
۴ - حاکمیت خداوند، بر آغاز و فرجام انسان ها «لقد خلقنا الإنسن ... ثمّ رددنه»
۵ - انسان، در اصل خلقت خویش، از پستى ها پاک و منزّه است. «لقد خلقنا الإنسن أحسن تقویم . ثمّ رددنه أسفل سفلین»
۶ - زمینه سقوط انسان هاى فرومایه، از ارزش ها و افتادن آنان به اعماق پستى ها، پس از گذشت برهه اى از آغاز خلقت آنها فراهم مى شود. «ثمّ رددنه»
حرف «ثمّ»، براى تراخى است.
۷ - پستى و سقوط از ارزش هاى انسانى و مقام هاى اخروى، داراى مراتب گوناگون است. «أسفل سفلین»
«سافلین» نکره و به معناى گروهى است که مرتبه پستى دارند. چنانچه آن افراد نیز از جنس انسان باشند - که جمع عاقل بودن «سافلین» نشانگر آن است - مفاد آیه شریفه این مى شود که: پستى داراى مراتب گوناگون است و برخى انسان ها در مقامى فرومایه تر از برخى دیگر قرار خواهند گرفت.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۸ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵
موضوعات
دستهبندی موضوعی
انحطاط اکثریتتنزیه انسانذلت اخروی بی ایمانانذلت اخروی فاقدان عمل صالحزمینه انحطاط پلیدانمراتب پلیدیمنشأ انحطاط پلیداناکثریت انسان هازمینه ذلتخلقت انسان هاحاکم انسان هافرجام انسان هاحاکمیت خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- امکان اسیبپذیری و سقوط انسان از برترین مرتبه به بدترین مرتبه+۱ آیه
- طولانیشدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۴ آیه
- ضعف قوای جسمی انسان در اثر طولانیشدن عمر+۴ آیه
- نجات از پستی، از اثار ایمان+۲ آیه
- تکذیب قیامت، عامل قرار گرفتن در درک اسفل+۱ آیه
- سقوط گروهی از انسانها با وجود برخورداری از بهترین نوع خلقت به درک اسفل السّافلین+۱ آیه
- سقوط به درک اسفل السّافلین، کیفر افراد بی ایمان و فاقد عمل صالح+۱ آیه
- ایمان، موجب نجات انسان از درک اسفل+۲ آیه
- عمل صالح، عامل رهایی انسان از درک اسفل+۱ آیه
- ذلّت و خواری انسانهای ترک کننده عمل صالح، در اخرت+۲ آیه
- انسانهای بی ایمان و فاقد عمل صالح، در پایین ترین مرتبه ذلّت و خواری+۱ آیه
- ایمان، عامل مصونیّت انسان از ذلّت و خواری+۵ آیه
- عمل صالح، موجب مصونیّت انسان، جلوگیری از ذلّت و خواری+۱ آیه
- عزّت و ذلّت انسانها، به دست خداوند+۶ آیه
- رادّ / اسماوصفات+۳ آیه
- سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۱ آیه
- سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره داوری خود در قیامت، بین مؤمنان نیک کردار و تکذیبگران روز جزا+۳ آیه
- ضعف و سستی قوای انسان، در پیری+۶ آیه
- ضعف قوای جسمی انسان، بر اثر طولانی شدن عمر+۴ آیه
- رسیدن انسان به دوران ضعف پیری، بر اساس سنّت و مشیّت الهی+۵ آیه
- طولانی شدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۶ آیه
- نقش عمل صالح، در رهایی ادمی از پستی+۲ آیه
- کفرورزی و انکار حق کافران، موجب سقوط شخصیّت و انسانیّت انان+۴ آیه
- مرتبه پایین و قعر جهنّم، جایگاه کافران+۱ آیه
- مصونیّت اهل ایمان، از کیفر ذلّت و خواری+۵ آیه